FIKIH-135

- MUAZ BİN CEBELİ YEMENE ZEKAT TOPLAMAK ÜZERE GÖNDERMESİ DE , BU ANLAMDA  DEĞERLENDİRİLEBİLİR. HZ. PEYGAMBERİN SÖZ VE UYGULAMASI, HULEFAİ RAŞİDİN VE DAHA SONRAKİ DEVİRLERDE DEVİRLERDE İZLENMİŞ, ZEKAT DAĞITIM VE TAHSİL İŞİ, DEVLET MEMURLARI TARAFINDAN YAPILMIŞTIR.  ANCAK MÜKELLEFLERİN MALLARININ ZEKATLARINI  KENDİLİKLERİNDEN GETİRİP DEVLET YETKİLİLERİNE VERDİĞİNİN DE BİR ÇOK ÖRNEĞİ VARDIR.

- FAKİHLER; ZEKATA TABİ MALLARI,;

1- EMVALÜL BATİNE ( GİZLİ MALLAR),

2- EMVALÜZZ AHİRE(AÇIK MALLAR) OLMAK ÜZERE İKİ ANA GRUPTA ELE ALMIŞLAR VE BUNLARIN TAHSİL EDİLMESİNDE FARKLI İKİ YOL İZLEMİŞLERDİR.

- HANEFİLER; HZ. OSMAN DÖNEMİNDEKİ UYGULAMAYI ESAS ALARAK, AÇIK MALLARDAN ALINACAK ZEKATIN  TOPLAMA VE DAĞITIM YETKİSİNİN DEVLETE AİT OLDUĞU; GİZLİ MALLARIN  ZEKATININ İSE BZZAT MÜKELLEF BİREYLER TARAFINDAN ÖDENECEĞİ GÖRÜŞÜNDE, HANEFİLERLE BİRLEŞİRLER.FAKAT AÇIK MALLARIN ZEKATI KONUSUNDA; BİRİ BUNUN DEVLET TARAFINDAN TOPLANACAĞI; GİĞERİ GİZLİ MALLARDA OLDUĞU GİBİ MÜKELLEF BİREY TARAFINDAN YERİNE GETİRİLECEĞİ, ŞEKLİNDE İKİ GÖRÜŞ BULUNMAKTADIR.

- MALİKİ MEZHEBİNE GÖRE İSE; ZEKATIN İLKE VE AMAÇLARI DOĞRULTUSUNDA YAPILMIŞ DÜZENLEMELERE TAM RİAYET ŞARTI İLE, ZEKAT BORÇLARI DOĞRUDAN DEVLETE ÖDENİR.

- HANBELİLER İSE; BU KONUDA BİR AYIRIM  VE TERCİH YAPMAKSIZIN , ZEKAT BORÇLERININ DEVLETE VERİLEBİLECEĞİ GİBİ, DOĞRUDAN HAK SAHİPLERİNE DE  ULAŞTIRILABİLECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

 FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE;DEVLETİN, ZEKATA TABİ OLAN BÜTÜN MALLARIN ZEKATLARININ DOĞRUDAN KENDİSİNE VERİLMESİNİ İSTEME YETKİSİ VARDIR.   DEVLETLER, BU YETKİYİ KULLANARAK ÖDEMEKTEN KAÇINANLARDAN ZEKAT BORCUNU ZORLA ALIR.

- 1952 ŞAM KONFERANSINDA, ALİMLER TARAFINDAN ELE ALINMIŞ VE ŞU SONUCA VARILMIŞTIR. (BU KONUDA);

1-  ZAMANIMIZDA, MÜSLÜMANLAR ZEKAT ÖDEMEDE  İHMALKAR DAVRANMAKTADIRLAR. BU İTİBARLA  HZ. OSMANIN GİZLİ MALLARIN ZEKATINI ÖDEMELERİ HUSUSUNDA VERDİĞİ  VEKALET GEÇERLİLİĞİNİ KAYBETMİŞTİR.  ASIL KURALA DÖNÜLEREK ZEKAT,  DEVLET TARAFINDAN  TOPLANIP DAĞITILMALIDIR.

2-  GÜNÜMÜZDE, HEMEN HEMEN BÜTÜN MALLAR, AÇIK MAL HALİNE GELMİŞTİR.  TİCARETTE TUTULAN DEĞERLERLE, BANKA VE ŞİRKETLERDEKİ  PARALARIN TESBİTİ VE BELİRLENMESİ, KOLAY VE MÜMKÜNDÜR.

- BU SEBEBLERDEN DOLAYI, GİZLİ AÇIK AYIRIMI YAPILMADAN BÜTÜN MALLARIN ZEKATI  HÜKÜMETLER TARAFINDAN OLUŞTURULACAK ÖZEL BİR KURUM VASITASI İLE TOPLANIP HAK SAHİPLERİNE DAĞITILMALIDIR.

- KURANDA, İNFAK EDİLECEK MALLARIN  İYİ VASIFTA OLMASI GEREKTİĞİNE İŞARET EDİLMİŞTİR. ZEKAT OLARAK ÖDENECEK MALLARIN DA  İYİ VASITA OLMALARI GEREKİR.

- FAKİHLEİN ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE; ZEKAT, ANCAK ZEKATA TABİ OLAN  MALDAN VERİLİR. MESELA, HAYVANLARDA ZEKAT BORCU HAYVANLARDAN, TOPRAK ÜRÜNLEİNDE BU ÜRÜNLERDEN, VERİLMELİDİR.

- BİR İBADET OLARAK ZEKATIN; NİSAB, NİSBET VE ZEKAT BORÇLARININ NASSLA SABİT OLDUĞUNU, DAHA YARARLI OLDUĞU KESİN BİLİNSE BİLE, BUNA MUHALEFET ETMEYE KİMSENİN YETKİSİ BULUNMADIĞINI İLERİ SÜRERLER.  ANCAK ŞAFİİLER, TİCARET MALLARINDA”KIYMETİN” VERİLEBİLECEĞİ, GÖRÜŞÜNDEDİRLER.

- HANEFİLERE GÖRE;  ZEKAT BORÇLARI O MALLARIN  KENDİLERİNDEN VERİLEBİLECEĞİ GİB KIYMETLERİ DE VERİLEBİLİR.

- FAKİHLER;  ZEKATIN TOPLANDIĞI YERDEN BAŞKA BİR YERE, İHTİYAÇ OLMAKSIZIN GÖNDERİLMESİNİ HOŞ KARŞILAMAMIŞLAR İSE DE, MESELA HANEFİLER, FAKİR AKRABAYI GÖZETMEK, DAHA MUHTAÇ BİR KİŞYE VERMEK, ALİM VİR KİŞYE VERMEK VEYA ÖĞRENCİYE ULAŞTIRMAK GİBİ SEBEBLERLE , ZEKATIN ;

- ŞAFİİLER; BU KONUDA DAHA SIKI DAVRANARAK,

- MALİKİLER İSE;  ZEKATIN VACİP OLDUĞU YERDE VEYA  ORAYA YAKIN BÖLGELERDE DAĞITILABİLECEĞİNİ, BU YAKIN BÖLGENİN DE “SEFER HÜKÜMLEİNİN GEÇERLİ OLDUĞU MESAFE”DEN AZ OLMASI GEREKTİĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- HANBELİLER; MUHTAÇLAR BULUNDUĞU HALDE, ZEKATI BAŞKA BÖLGELERE GÖNDERENLERİN GÜNAHKAR OLACAĞINI, BUNA RAĞMEN ZEKATIN BAŞKA BÖLGELERE GÖNDERENLERİN ZEKAT BORÇLARININ ÖDENMİŞ SAYILACAĞINI İFADE ETMİŞLERDİR.

- CUMHURUN GÖRÜŞÜ; BİR MALIN ZEKATININ O MALIN KAZANILDIĞI VE BULUNDUĞU  YERDE DAĞITILMASI, BÖYLECE O BÖLGE HALKININ  İHTİYAÇLARINA ÖNCELİK VERİLMESİ NOKTAASINDAN HAREKET EDER.

- MÜKELLEFLERİN , ZEKATLARINI , HANEFİLERİN BELİRTTİĞİ İHTİYAÇ VE SEBEBLER MEVCUTSA BULUNDUKLARI YERDEN BAŞKA BÖLGELERE GÖNDERİLMESİ CAİZDİR.

- NAMAZ GİBİ ZEKAT DA  GENEL VE KAPALI (MÜCMEL) BİR İFADEYLE EMREDİLMİŞ, HANGİ MALLARIN HANGİ ŞAARTLAR ALTINDA ZEKATA TABİ OLDUKLARI KONUSUNDA AYRINTILI BİLGİ VERİLMEMİŞTİR. BU KONUDAKİ AYRINTILI FIKHİ HÜKÜMLERİN ÖNEMLİ BİR KISMININ HZ. PEYGAMBERİN VE SAHABENİN UYGULAMALARINDAN KAYNAKLANIR.  ANCAK KURAN, ZEKATIN KİMLERE VERİLECEĞİNİ ÖZELLİKLE BELİRTMİŞ VE HİCRİ 9. YILDA İNAN TEVBE SURESİNİN 60. AYETİNDE BU KİŞİLER AYRI AYRI SAYILMIŞTIR.

- DEVLET GELİRLERİNDEN OLAN VERGİ, DEĞİŞİK TÜRLERDE HALKTAN TOPLANMIŞ, ANCAK BU VERGİLER, YERİNDE HARCANMAYIP KRALLARIN KİŞİSEL MASRAFLARINA HARCANMAK ÜZERE HAZİNEYE KONULMUŞTUR.

- KURANDA, ZEKATIN SARF YERLERİ  GÖSTERİLMEKLE, BU TÜR YOLSUZLUKLAR VE USÜLSÜZLÜKLER ÖNLENMEK İSTENMİŞTİR.

- ZEKATIN SARF YERLERİ , KURANDAKİ SIRALAMASINA UYGUN OLARAK;

1- FAKİRLER,

2- MİSKİNLER,

3- AMİLLER,

4- MÜELLEFE İ KULÜB,

5- RİKAB = KÖLELER,

6- BORÇLULAR,

7- FİSABİLİLLAH,

8- İBNÜS SEBİL.

 

 

 

 

FIKIH- 134

- HİSSE SENETLERİNİN ZEKATINI, ONLARI İHRAÇ EDEN ŞİRKETLER DE VEREBİLİR.  HİSSE SAHİPLERİ DE VEREBİLİR.

- ŞİRKET , HİSSE SENETLERİNİN ZEKATINI VERİRSE; İMAM ŞAFİNİN “ORTAK MALIN ZEKATI İLE İLGİLİ İCTİHADIN”, HİSSE SENETLERİNİN ZEKATINI FERTLER VERİRSE, BU KONUDA HANAFİLERİN ORTAYA KOYMUŞ OLDUĞU PRENSİBE UYULMUŞ OLUR.

- FAKİHLER; ŞARTLAARI GERÇEKLEŞEN MALDA ZEKATIN DERHAL (FEVRİ) YANİ SENE BİTER BİTMEZ ÖDENMESİ GEREKTİĞİNDE GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARMIŞLARDIR. ÇÜNKÜ MALDA GERÇEKLEŞEN ZEKAT BORCU, ARTIK KUL HAKKIDIR. BU BORCUN ÖDENMESİNİ, ÖZÜRSÜZ OLARAK GERİYE BIRAKMAK CAİZ DEĞİLDİR.

- İMAM ŞAFİ, MALİK VE HANBELİN GÖRÜŞÜ DE BU YÖNDEDİR.  İSLAMDA PRENSİB OLARAK İBADETLER; HEMEN YERİNE GETİRİLMESİ GEREKEN BİR HUSUSTUR.

- ALTIN , GÜMÜŞ VE PARADA TİCARET MALLARI VE HAYVANLARDA ZEKAT; BİR KAMERİ YILIN TAMAMLANMASI İLE FARZ OLUR. VE BU MALLARDAN ZEKAT, HER SENEDE BİR DEFAYA MAHSUS OLMAK ÜZERE ÖDENİR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİNDEN ZEKAT; SENEDE KAÇ KERE ÜRÜN ALINIRSA O KADAR VERİLİR.  YANİ ARAZİDEN BİR SENEDE İKİ MAHSÜL ALAN KİŞİ, İKİ KERE ZEKAT ÖDER.

- TOPRAK ÜRÜNLERİNDE ZEKATIN, HASAY ESNASINDA OLDUĞU YÖNÜNDEDİR. OLGUNLAŞÖMAYA BAŞLADIĞI ANDAN İTİBAREN TAKRİBEN HESAPLANIP VERİLEBİLECEĞİ GİBİ, HASATDAN KISA BİR MÜDDET SONRA  VERMEK DE MÜMKÜNDÜR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİ , HASATDAN SONRRA  SAHİBİNİN KUSURU OLMAKSIZIN HELAK OLSA VEYA ÇALINSA ZEKAT DÜŞER. BU MYEVELER İÇÇİN DE GEÇERLİDİR.

- ŞAFİ, MALİKİ VE HANBELİLER; MADENLERDE ZEKATIN NİSAB MÖİKTARI MADENİN İSTİHSAL EDİLMESİ İLE; HANEFİ VE HANBELİLERDE  BALDA ZEKATIN, NİSAB MİKTARI BAL ELDE EDİLMESİYLE VACİP OLACAĞI GÖRÜŞÜNDEDİR. ANCAK TOPRAK ÜRÜNLERİNDEN ZEKAT; ÜRÜNLER SÜRÜLMEDEN, MEYVELER DE TOPLANMADAN ALINMAZ.

- TOPRAK ÜRÜNLERİNDEN ZEKAT TAHSİLİ; GÜNEŞ SİSTEMİ İLE “ HASAT ZAMANI”  YAPILMAKTADIR.

- MADENLERİN DE ELDE EDİLİNCE ZEKATI ÖDENMELİDİR. ALTIN, GÜMÜŞ, PARA, TİCARET MALLARI VE HAYVANLAR İSE; ÜZERİNDEN BİR KAMERİ YIL GEÇMEKLE ZEKATA TABİ OLMAKTADIR.

- HZ. PETGAMBER, AMCASI ABBASIN ZEKATINI VAKTİNDEN ÖNCE  ÖDEYİP ÖDEYEMEYECEĞİNİ SORMASI ÜZERİNE, ONA ÖDEYEBİLECEĞİNİ SÖYLEMİŞ, ABBAS DA İKİ SENELİK ZEKAT BORCUNU  PEŞİN ÖDEMİŞTİR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU; BU UYGULAMADAN HAREKETLE, ZEKATIN VÜCUB SEBEBİ OLAN NİSAB BULUNDUĞU TAKDİRDE, KİŞİNİN ZEKATINI VAKTİNDEN ÖNCE ÖDEYEBİLECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- EBU HANİFE, ŞAFİİ VE HANBEL; BU GÖRRÜÜŞTEDİR. İMAM MALİK İLE DAVUT EZ ZAHİRİR İSE; MAL, İSTER NİSABA ULAŞSIN , İSTER ULAŞMASIN VAKTİNDEN ÖNCE ZEKATIN VERİLMESİNİN CAİZ OLMADIĞINI SÖYLEMİŞLERDİR. BU İKİ MÜCTEHİDE GÖRE; SENE GEÇME ŞARTI (HAVL), NİSAB GİBİ ZZEKATIN VÜCUB ŞARTLARINDAN OLUP, NASIL NAMAZ VAKTİNDEN ÖNCE KILINMAZSA, ZEKAT DA VAKTİNDEN ÖNCE ÖDENEMEZ. ZARURET OLMAKSIZIN, ZEKATI VAKTİNDE ÖDEMEYEN KİŞİNİN , ŞAHİTLĞİNİN KABUL EDİLMEYECEĞİ SÖYLENİR.

- ZEKAT BORCUNUN, MAKUL BİR SÜRE GECİKTİRİLMESİ CAİZDİR. MESELA, ZEKATIN YERİNE ULAŞTIRILMASINI TEMİN GAYESİ İLE DAHA MUHTAÇ FAKİRLERİ ARAMAK, GURBETTE OLAN  FAKİR AKRABAYA ZZEKAT GÖNDERMEK VEYA ZEKAT MALINA O ANDA MÜKELLEFİN İHTİYACININ BULUNMASI, DAHA SONRA BORCUNU ÖDEMESİ HALİNDE İKTİSADİ BİR SIKINTIDAN KURTULMASININ SÖZ KONUSU OLMASI GİBİ SEBEBLERLE; ZEKAT ORCUNUN ÖDENMESİ BİR SÜRE GECİKTİRİLEBİLİR. ANCAK BU ERTELEME SÜRESİ İÇİNDE, MAL TELEF OLURSA, TAHAKKUK EDEN ZEKAT MİKTARINI ÖDER.  ÇÜNKÜ ZEKAT BORCU DOĞMUŞ, MÜKELLEF VERME İMKANINA DA KAVUŞMUŞ, AMA HERHANGİ BİR SEBEBLE ÖDEMEYİ GECİKTİRMİŞTİR.

- HZ. ÖMERİN KITLIK YILINDA, GÜÇ DURUMA DÜŞEN ZEKAT MÜKELLEFLERİNİN ZEKAT BORÇLARINI ERTESİ YILA ERTELEDİĞİ RİVAYET EDİLİR.  ANCAK HAMED BİN HANBEL VE BAZI MALİKİ FAKİHKER İSE; DURUM NE OLURSA OLSUN ZEKAT BORCUNUN ERTELENEMEYECEĞİNİ SAVUNURLAR.

- ZEKATIN ÖDENMESİ İÇİN, TAYİN EDİLMİŞ BİR GÜN VEYA BİR AY YOKTUR.  ASLOLAN VÜCUB ŞARTLARI DOĞDUKTAN SONRA , BU BORÇ ÖDENMEDEN ÖNCE O MAL, ÇALINMAK, KAYBOLMAK, GASP EDİLMEK GİBİ YOLLARLA HELAK OLSA, MÜKELLEF İSTER ÖDEME İMKANINA SAHİP OLSUN VEYA OLMASIN, HANEFİLERE GÖRE ZEKAT BORCU DÜŞER. FAKAT BU MALI , BAĞİŞ VEYA SATIŞ YOLU İLE TÜKETİRSE ZEKAT BORCU DÜŞMEZ. ZEKATINI VERMESİ GEREKİR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE İSE; BU DURUMDA ZEKAT BORCU DÜŞMEZ. MÜKELLEFİN, ONU YENİDEN ÖDEMESİ GEREKİR. ANCAK MALİKE GÖRE; TELEF OLDUKLARINDA HAYVANLARIN ZEKATI ÖDENMEXZ.

- HANEFİLER; ZEKATIN MÜKELLEFİN NİYETİ İLE EDA EDİLEN VE NİYABET KABUL ETMEYEN BİR İBADET OLDUĞUNU İLERİ SÜREREK, MÜKELLEFİN ÖLMESİ İLE ZEKAT BORCUNUN DA DÜŞECEĞİNİ SÖYLER. ANCAK ÖLEN VASİYET ETMİŞSE, MİRASININ ÜÇTE BİR MİKTARINDAN ZEKAT ORCU ÖDENİR. VASİYET ETMEMİŞSE, MAL VARİSLERİNE İNTİKAL EDER. FAKAT VARİSLERİ, ÖDEME MECBURİYETİNDE DEĞİLİDİR.AMA ÖDERLERSE, BU NAFİLE BİR SADAKA YERİNE GEÇER.

- BORÇUNUN ÖLMESİ SEBEBİ İLE NİYET OLMADIĞINDAN BORÇ DA DÜŞER. HANEFİLER; ZEKAT BORCUNU ÖDEMEDEN ÖLEN KİMSENİN NAMAZI, ORUCU TERK EDEREK ÖLEN KİMSE GİBİ, GÜNAHKAR VE BORÇLU OLARAK ÖLDÜĞÜ VE GERİDE KALANLARIN ONU BU BORÇTAN KURTARAMAYACAĞI GÖRÜŞÜNDEİDR.

- CUMHURA GÖRE İSE; ZEKAT BORCU MÜKELLEFİN ÖLÜMÜ İLE ORTADAN KALKMAZ. AKSİNE, ÖLEN VASİYET ETMESE DE TEREKESİNDEN ÖDENİR. NAMA VE ORUÇ; BEDENİ İBADETLERDİR. ONLARIN YERİNE GETİRİLMESİ İÇİN BAŞKASINI VEKİL TAYİN ETMEK MÜMKN DEĞİLDİR.

- MALİ BİR İBADET OLAN ZEKATTA İSE; VEKALAET GEÇERLİDİR.

- ÇOCUK VE AKIL HASTASININ MALLARINDAN VEKİLLERİ NASIL ZEKAT ÖDEMEKLE MÜKELLEF İSE, ÖLENİN VARİSLERİ DE ONUN ZEKAT BORCUNU ÖDEMEKLE SORUMLUDUR.

 - ZEKAT, BİR İBADET OLDUĞU İÇİN KURAL OLARAK DOĞRUDAN MÜKELLEF BİREY TARAFINDAN YERİNE GETİRİLİR.  İSLAM TOPLUMLARINDA ZEKATI, ZENGİN BİREYLERDEN ALIP, HAK SAHİPLERİNE DAĞITMAK İŞİNİ  DEVLET ÜSTLENMİŞ VE BÖYLECE ZEKATIN TOPLANMASI VE DAĞITILMASI KAMU HUKUKUN UN BİR PARÇASI OLMUŞTUR.

- AYET, ZEKATIN TOPLANIP HAK EDENLERE DAĞITILMASI İŞİNİN DEVLET TARAFINDAN ELE ALINMASININ GEREKLİ BİR GÖREV OLDUĞUNU GÖSTERMEKTEDİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-133

- HİSSE SENEDİ; BİR TİCARİ İŞLETMENİN TÜÜMÜNÜN ( ARSASI, BİNALARI, FABRİKASI, MAKİNALARI, DEMİRBAŞI, PARASI, BORÇ VE ALACAKLARI, DİĞER İŞLETMELERDEKİ İŞŞTİRAK PAYLARI, İHTİRA VE PATENTLERİ DAHİL OLMAK ÜZERE) BÜTÜN MADDİ VE MANEVİ VARLIĞININ BELLİ BİR PARÇASINI TEMSİL EDEN BİR MÜLKİYET SENEDİDİR.

- BİR ŞİRKETİN HİSSE SENEDİNİ ALAN KİMSE, O İŞLETMENİN AKTİF VE PAASİFİNDEKİ  HER ŞEYE ORTAK OLUR.

- 1952 DE ŞAM DA YAPILAN BİR TOPLANTIDA ALİMLER;  TÜRÜ NE OLURSA OLSUN  VE NE MAKSATLA  ELDE BULUNDURULURSA BULUNDURULSUN, BÜTÜN HİSSE SENETLERİNİN TİCARET MALI OLDUĞU  VE ONLAR GİBİ ZEKAT HÜKÜMLERİNE  TABİ TUTULMASI GEREKTİĞİ KANAATİNİ BELİRTİRLER. ÇÜNKÜ HİSSE SENETLERİ VE TAHVİLLER; TİCARETİ YAPILIP KAR ELDE ETMEK İÇİN ELDE BULUNDURULURLAR

- HİSSE SENETLERİ VE TAHVİLLER; BİRER TİCARET MALIDIRLAR VE TİCARET MALLARINA UYGULANAN ÖLÇÜYLE ZEKATA TABİ  OLMALIDIR

- HİSSE SENETLERİ; MENKUL KIYMETLER BORSASINDA ALINIP SATILMAK VE BÖYLECE TİCARETİ YAPILIP KAZANÇ ELDE ETMEK İÇİN  BULUNDURUKLUYORSA, TİCARET MALLARI GİBİ İŞLEM GÖRÜRLER, RAYİÇ BEDELLERİ ÜZERİNDEN %2.5 ORANINDA  ZEKATA TABİ OLURLAAR.

- HİSSE SENETLERİ; KAR ELDE ETMEK İÇİN DEĞİL, YATIRIM YAPMAK VE BUNUN GELİRİRNİ (TEMETTU) ELDE ETMEK İÇİN ALINMIŞ İSE, YİNE AYNI ŞEKİLDE RAYİÇ BEDEL + GELİRLERİ; %2.5 ORANINDA  ZEKATA TABİ OLURLAR,  ANCAK BU DURUMDA ZEKAT,  DOĞRUDAN ŞİRKETTEN TAHSİL EDİLİR.

- 1965 DE KAHİRE DE YAPILAN İKİNCİ KONFERANSTA KONU TEKRAR GÜNDEME GELMİŞ, HİSSE SENETLERİ VE TAHVİLLERİN ALINIP SATILMAK SURETİYLE TİCARETİ YAPILMAK İÇİN ELDE BULUNDURULDUĞUNDA, TİCARET MALLARI GİBİ &2.5 NİSBETİNDE  ZEKATA TABİ OLMASI; SIRF YATIRIMDA  BILINUP, GELİRİNDEN YARARLANMAK  AMACI İLE ALINMIŞSA, SAFİ GELİRİNDEN % 10 ZEKAT ALINMASI, BU İKİNCİ DURUMDA HİSSE SENETLERİNİN ZEKATININ ŞİRKET TARAFINDAN VERİLMESİ  GEREKTİĞİ BELİRTİLMİŞTİR.  ÇÜNKÜ ŞİRKETLER, YATIRIMCILARIN  ZEKAT BORÇLARINI TEMETTULARINDAN KOLAYCA ÇIKARIP, KALANINI KAR OLARAK VEREBİLİRLER.

- 1984 DE KUVEYT DE YAPILAN I. ZEKAT KONGRESİNDE , HİSSE SENETLERİNİN ZEKATININ, ŞİRKETİN TÜZÜĞÜNDE GEREKLİ DÜZENLEMELER YAPILIP GENEL KURULDAN BU YÖNDE KARAR ÇIKARILDIKTAN SONRA, HİSSE SAHİPLERİNİN DE  RIZALARI ALINARAK, ŞİRKETLER TARAFINDAN  ÖDENMESİ TAVSİYE EDİLMİŞŞTİR.

- KONFERANSIN TAVSİYE KARARLARINDA;

1-  ŞİRKET;  MALLARININ ZEKATINI ÖDEMİŞSE, ARTIK HİSSE SAHİPLERİNİN AYRICA ZEKAT ÖDEMELERİ GEREKMEZ.

2- ŞİRKET; MALLARININ ZEKATINI ÖDEMEMİŞSE, HER HİSSE SAHİBİNİN HİSSESİNE DÜŞEN ZEKATI ŞU ŞEKİLDE ÖDEMESİ GERREKİR;

A-  HİSSE SAHİBİ, HİSSE SENEDİNİ SIRF TİCARETİNİ YAPMAK İÇİN  ALMIŞSA, ONUN ZEKATI, VÜCUB TARİHİNDEKİ PİYASA DEĞERİ ÜZERİNDEN % 2.5 ORANINDA ÖDENMELİDİR.

B-  GELİRİNDEN YARARLANMAK AMACIYLA ALMIŞSA, ALDE ETTİĞİ GELİRİ DİĞER MALLARINA KATAR, NİSAB VE BİR YIL BEKLEME ŞARTI GERÇEKLEŞMİŞSE % 2.5 ORANINDA  ZEKAT ÖDER.

- BAZI ALİMLER;   SANAYİ SEKTÖRÜNDEKİ  YATIRIM GELİRİNİ, ZİRAİ ARAZİYE KIYAS ETTİĞİNDEN, ONLARA GÖRE İSE GELİRİ ELDE  EDER ETMEZ % 10 UNU ZEKAT OLARAK ÖDER.

- İSLAM FIKIH AKADEMİSİNİN 6 – 11 ŞUBAT 1988 ARASINDA SUUDİ ARABİSTANIN CİDDE ŞEHRİNDE GERÇEKLEŞTİRDİĞİ “IV. DÖNEM” TOPLANTISINDA, ŞİRKET HİSSELERİNİN ZEKATI KONUSUNDA AKADEMİYE GELEN ARAŞTIRMALAR İNCELENDİĞİNDE ŞU KARARLAR ALINMIŞTIR:

1- HİSSELERİN ZEKATINI VERMEK, SAHİPLERİNE DÜŞER, YADA ŞİRKET YÖNETİMİ HİSSE SAHİPLERİNİ TEMSİLEN ZEKAT ÇIKARIR.

2-  GERÇEK ŞAHISLAR MALLARININ ZEKATINI NASIL HESAPLAYIP ÇIKARIYORSA, ŞİRKET YÖNETİMİ DE HİSSELERİN ZEKATINI O ŞEKİLDE ÇIKARIR.

- KAMU HAZİNESİ HİSSELERİ, HAYIR VAKFI HİSSELERİ, HAYIR KURUMLARI HİSSELERİ  VE GAYRI MÜSLİM HİSSELEİ İGİB ZEKAT DÜŞMEYEN  HİSSELERİN  PAYI ZEKATIN TARHINDAN ESAS ALINACAK MİKTARIN DIŞINDA TUTULUR.

3- ŞİRKET,  HERHANGİ BİR SEBEBLE MALLARIN ZEKATINI VERMEMİŞSE, HİSSEDARLAR KENDİ  HİSSELERİNİN ZEKATLARINI VERMELERİ GEREKİR.

4- HİSSEDAR, SENE İÇİNDE HİSSELERİNİ SATMIŞSA, BUNLARIN BEDELİNİ DİĞER MALLARINA İLAVE EDER VE SENESİ DOLDUĞUNDA, BİRLİKTE ZEKATINI VERİR.

- EĞER  TİCARET MAKSADIYLA DEĞİL DE SADECE HİSSELERİN YILLIK KARINDAN (TMETTU) YARARLANMAK İÇİN ŞİRKETE HİSSEDAR OLMUŞ İSE,, GELİR GETİREN  MALLARIN ZEKATI GİBİ  BUNLARIN ZEKATINI ÇIKARIR. BU HİSSELERİN SAHİBİ, HİSSELERİN ASLI DEĞİL, ONLARIN GELİRİR ÜZERİNDEN ZEKAT ÖDEMEKLE YÜKÜMLÜDÜR.  BU DA KARIN TAHSİLİ TARİHİNDEN İTİBAREN BİR SENE SONRA, DİĞER ZEKAT ŞARTLARI TAHAKKUK ETMİŞ İSE VE ZEKATA MANİ BİR DURUM  DA YOKSA, KIRKTA BİR (%2.5) DİR.

- EĞER HİSSEDAR, TİCARET MAKSADIYLA HİSSE EDİNMİŞSE, BUNLARIN ZEKATINI, TİCARET MALLARININ ZEKATI GİBİ VERİRİ. BİR YIL GEÇTİĞİNDE HİSSEDAR, MÜLKİYETİNDE BULUNUYORSA PİYASA DEĞERİ ÜZERİNDEN, PİYASANIN BULUNMAMASI DURUMUNDA İSE, BİLİRKİŞİNİN TAKDİR EDECEĞİ  DEĞER ÜZERİNDEN % 2.5 OLARAK ZEKAT VERİR.

- SONUÇ OLARAK;  ÇAĞDAŞ ALİMLER, MENKUL KIYMET BORSASINDA ALINIP SATILMAK VE BÖYLECE TİCARETİ YAPILARAK KAZANÇ ELDE ETMEK AMACIYLA ALINAN HİSSE SENETLERİNİN TÜRÜ NE OLURSA OLSUN % 2.5 ORANINDA  ZEKATA TABİ OLACAĞINDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARMIŞLARDIR.

- TİCARET MAKSADIYLA DEĞİL DE, SADECE  YATIRIMCI SSIFATIYLA HİSSELERİN YILLIK KARINDAN (TEMETTU) YARARLANMAK İÇİN HİSSE SENETLERİ ALINMIŞSSA, BUNLARIN GELİRLERİNİN DE ZEKATA TABİ OLACAĞI  İTTİFAKLA KABUL EDİLMİŞTİR.

- HİSSE SENETLERİNİN  TÜRÜ NE OLURSA OLSUN  VE NE MAKSATLA ELDE BULUNDURULURSA BULUNDURULSUN KIYMETLİ EVRAK OLARAK %2.5 ORANINDA  ZEKATA TABİ OLUP OLMAYACAĞI, AYRICA TEMETTU İÇİN  ELDE BULUNDURULAN HİSSE SENETLERİNİN KARINDAN NE NİSBETTE ZEKAT VERİLECEĞİ “İHTİLAF” KONUSU OLMUŞTUR.

- BAZI ALİMLER BU TEMETTUNUN; % 2.5 ORANINDA  ZEKATA TABİ OLMASI GEREKTİĞİNİ SAVUNMUŞ, BAZILARI DA SINAİ ŞİRKET HİSSE SENETLERİNİN KENDİLERİNİN ZEKATTAN MUAF OLMAKLA BERABER, GELİRLERİNİN 1/20 VEYA 1/ 20 NİSBETİNDE ZEKATA TABİ OLMASI GEREKTİĞİNİ İLERİ SÜRMÜŞLERDİR.

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-132

- ZEKAT, BU MALLARDAN DEĞİL, GELİRLERİNDEN ALINIR. ZEKAT NİSBETİNİN SAFFİİ GELİRDEN % 10 VEYA GAYRI SAFİ GELİRDEN %5 OLMASI GERREKİR.

- MUASIR MÜSLÜMAN YAZARLAR NEZDİNDE, ÜRETİM ARACI MAKİNA VE FABRİKALARIN GELİRLEİNİN % 10 VEYA % 5 NİSBETLERİNDE ZEKATA TABİ TUTULMASI GÖRÜŞÜ, UYGULAMA KKOLAYLIĞI YÖNÜ DE DİKKATE ALINARAK, BİR HAYLİ AĞIRLIK KAZANMIŞTIR.

2- ASRIMIZ İSLAM ALİMLERİ ARASINDA BU KONUDA BENİMSENEN İKİNCİ GÖRÜŞ; FABRİKA GELLLİRLERİİNNİ , GELİR SAHİBİNİN ELİNDEKİ PARA VE TİCARET MALLARINA KIYASLANARAK %2.5 ORANINDA ZEKATA TABİ TUTULMASI ŞEKLİNDEDİR.

- 1965 DE KAHİRE DE VE 1984 DE KUVEYT DE AKDEDİLEN KONFERANS KARARLARINDA SINAİİ MAKİNALARIN SAFİİ GELİRLERİNDEN <5 25.5 ORANINDA ZEKAT ALINMASI TAVSİYE EDİLMİŞTİR.

- ÇOĞUNLUĞU ÇAĞDAŞ MISIRLI ALİMLERİN OLUŞTURDUĞU BİR GRUP İSE; SANAYİ SEKTÖRÜNDE DÖNEM, SERMAYE + GELİRİN ; %2.5 ORANINDA ZEKATA TABİ OLMASI GEREKTİĞİNİ DSAVUNMUŞLARDIR.

- SANAYİ SEKTÖRÜNDEKİ ĞRETİM MAKİNALARININ VE DİĞER DÖNEM SERMAYELERİNİN DIŞINDA HER TÜRLÜ GİDERLERİN MALİYET HESAPLARI YAPIŞLARAK, DÖNEM SERMAYENİN VE KARIN &2.5 ORANINDA ZEKATININ VERİLMESİDİR.

- SANAYİ MAKİNALARI, TOPRAKDAN FARKLI OLARAK ÇALIŞTIKÇA ESKİR, YIPRANIR, KISA ARALIKLARLA PARÇALARINI DEĞİŞTİRMEK ZORUNLULUĞI ORTAYA ÇIKAR. YILLIK AMORTİSMAN BEDELİNİN MATRAHTAN DÜŞÜLMESİ DE, ONUN TOPRAĞA KIYASS EDİLEMEYECEĞİNİ GÖSTEİR.

- TOPRAK MAHSÜLLERİ, ZEKAT AÇISINDAN DİĞER KAR VE KAZANÇLARA BENZEMEZ. TOPRAK ÜRÜNÜNÜN ZEKATI, HASAT ZAMANI BİR KEZ VERİLDİ Mİ , TİCARET MALI OLMADIKÇA YILLARCA AMBARDA DA KALSA ARTIK BİR DAHA ZEKATI VERİLMEZ.

- İSLAM TQARİİHİNDE EVLERİN, HANLARIN, HAMAMLARIN, HAYVANLARIN, KİRAYA VERİLİP DE ELDE EDİLEN GELİRDEN ZEKAT VERİLMEDİĞİNİN ÖRNEKLERİ VARDIR.

- GÜNÜMÜZDE SANAYİ SEKTÖR YATIRIMLARINI, TİCARİ YATIRM VE FAALİYETLERE KIYAS ETMEK , DAHA UYGUN GÖRÜNMEKTEDİR. BU GÖRÜŞ SAHİPLERİ, SANAYİ SEKTÖRÜNDEKİ FAALİYETLERİ, TİCARRİ FAALİYETLERE KIYAS EDERLER VE KLASİK ZEKAT UYGULAMASINDAKİ YERLEŞİK KURALLAR DİKKATE ALINARAK, BORÇLAR, MALZEME, İŞÇİLİK, ĞRETİM, PAZARLAMA, YÖNETİM, FİNANSMAN VB. GİDERLERİN MALİYET HESAPLARI YAPILIP ÇIKARILDIKTAN SONRA , DIURAN VARLIKLARIN ZEKATTAN MUAF OLDUĞUNU, DÖEN VARLIKLARIN İSE NET KAR İLE BİRLİKTE % 2.5 ORANINDA ZEKATA TABİ OLACAĞINI İFADE EDERLER.

- MUASSIR MÜELLİFLERİN ÇOĞU; BİNA VE NAKİL VASITALARI GİBİ GELİR GETİREN KAYNAKLARIN ZEKATA TABİ OLACAĞINDA İTTİFAK ETMEKTEDİRLER. MÜELLİFLERİN KONU İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ İKİ GRUPTA TOPLANIR;

1- AKARLARIN YALNIZCA GELİRLERİ ZEKATA TABİDİR. BU ZEKATTA, ELDE EDİLEN GELİR NİSABA ULAŞIR VE ÜZERİNDEN BİR KAMERİ YIL GEÇİNCE % 2.5 NİSBETİNDE TAHSİL EDİLİR.

- İMAM MALİKTEN , EV KİRALARININ ALINDIKTAN SONRA ÜZERİNDEN BİR KAMERİ YIL GEÇMEDİKÇE ZEKATA TABİ OLMAYACCAĞI HUSUSUNDA BİR RİVAYET VARDIR.

- İSLAM KONFERANSI TEŞKİLATIJA BAĞLI İSLAM FIKIH AKADEMİSİNİN 1985 DEKİ İKİNCİ DÖNEM TOPLANTISINDA ALINAN KARAR İSE ŞÖYLEDİR; KİRQQYA VERİLMİŞ ARAZİ VE TAŞIMAZLARIN MÜLK DEĞERİ ÜZERİNDEN ZEKAT VERMEK GEREKMEZ. BUNLARIN YILLIK GELİRLERİNDEN NİSAB MİKTARINI BULMASI VE DİĞER İARTLARIN DA GERÇEKLEŞMESİ HALİNDE YIL SONUNDA % 2.5 ORANINDA ZEKAT VERİLİR.

2- GELİR GETİREN BİNA, VASITA VB.NİN ZİRAİ ARAZİYE KIYAS EDİP, BUNLARIN SAFİ GELİRLERİNDEN % 10 VEYA GAYRI SAFİDEN % 5 NİSBETİNDE ZEKAT ALINIR.

- DİN İŞLEERİ YÜKSEK KURULU; KİRA GELİRLEERİNDEN % 10 DEĞİL DE % 2.5  ORANINDA ZEKAT VERİLMESİ YÖNÜNDE GÖRÜŞ BELİRTMEKTEDİR.

- MAAŞ; BİR HİZMET MUKABİLİNDE ÇALIŞAN KİMSEYE VERİLEN AYLIK ÜCRETTİR.

- ÜCRET İSE; EMEĞİN VE HİZMETİN FİATINA, SATIŞ BEDELİNE DENİR.

- SEBEST MESLİK KAZANÇLARI; GEÇİCİ VEYA DEVAMLI OLARAK HER TÜRLÜ SERBEST MESLEK FAALİYETLERİNDEN DOĞAN KAZANÖLARDIR.

- MEMUR MAAŞLARI, İŞÇİ ÜCRETLERİ, DOKTOR, MÜHENDİS, AVUKAT, TERZİ, BERBER GİBİ ; SERBEST MESLEK SAHİPLARİİNİN KAZANÇLARININ ZEKATI KONUSUNDA İKİ GÖRÜŞ VARDIR;

1- ÇAĞIMIZDAKİ BİLGİNLERİN BİR KISMINA GÖRE , ÜCRETLİLERİN VE  SERBEST MESLEK SAHİPLERİNİN GELİRLERİNİN TOPLAMI ; NİSABA ULAŞIR VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇERSE, İHTİYAÇLAR GİDERİLİP BORÇLAR DÜŞÜLDÜKTEN SONRA % 2.5  ZEKAT OLARAK VERİLİR.

2-  İKİNCİ GRUP BİLGİNLER İSE; BU TÜR GELİRLERİN ZEKATA TABİ TUTULMASI İÇİN BİR  SENELİK SÜRENİN GEÇMESİNİ GEREKSİZ GÖRÜRLER. MAAŞ, ÜCRET VE SERBSET MESLEK KAZANÇLARI, KAYNAKLARDA ZİKRİ GEÇEN “MALİ MÜSTAFAD” YANİ MİRAS , BAĞIŞ VE MÜKAFAT GİBİ YOLLARDAN GELEN GELİRLERE BENZERLER.

- DİN İŞLERİ YÜKDEK KURULU; MAAŞ VB. STANDART GELİRLERİN DİĞER GELİRLERE KATILARAK NİSAB MİKTARININ ÜZERİNDEN BİR YIL GÇTİKEN SONRRA ZEKAT VERİLMESİ GEREKTİĞİ GÖRÜŞÜNDEDİR.

- HİSSE SENEDİ;  BİR ANONİM ŞİRKETİN SERMAYESİNİN BİRBİRİNE EŞİT PAYLARINDAN BİR PARÇASINI TEMSİL EDEN VE KANUNİ ŞEKİL ŞARTLAARINA UYGUN OLARAK DÜZENLENEN, HUKUKEN KIYMETLİ EVRAK  HÜKMÜNDE BİR  BELGEDİR.

- TAHVİL GİBİ BİR BORÇ SENEDİ DEĞİL , BİR ORTAKLIK VE  MÜLKİYET SENEDİDİR. ŞİRKET YAŞADIĞI VE KAR ETTİĞİ MÜDDETÇE, SAHİBİNE GELİR GETİRİR.

- HİSSE SENEDİNİN  SAHİBİNE SAĞLADIĞI BU GLİRE TEMETTU (KAR PAYI) DENİR.

- HİSSE SENEDİNİN ÜÇ TÜRLÜ DEĞERİ VARDIR;

1-  NOMİNAL DEĞER:  HİSSE SENEDİNİN  ÜZERİNDE YAZILI DEĞERDİR.

2- İHRAÇ DEĞERİ:  HİSSE SENETLERİNİN NOMİNAL DEĞERİN ALTINDA VEYA ÜSTÜNDE BİR DEĞERLE İHRAÇ  EDİLMESİDİR.

3- PİYASA DEĞERİ:  PİYASADA ARZ VE TALEBİN OLUŞTURDUĞU DEĞERDİR.

            

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

  FIKIH-131

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU, HAYVANLARIN ZEKATA TABİ OLABİLMELERİ İÇİN BU İKİ ŞARTIN  ARANMASINDA  İTTİFAK ETMİŞLERDİR.

-ANCAK İMAM MALİK, BU KONUDA ÇOĞUNLUĞA MUHALEFET ETMİŞ, İSTER SAİME, İSTER BESİ, İSTERSE ÇALIŞTIRILAN HAYVAN OLSUN, HEPSİNİN ZEKATA TABİ OLACAĞI GÖRÜŞÜNÜ SAVUNMUŞTUR.

- DEVELERİN NİSABI;

 1-   0  DAN    5 E   KADAR  OLAN   DEVE  İÇİN -à     MUAF

 2-   5  DEN    9   KADAR                                     à    1  ADET   KOYUN,

 3-  10  DAN     14      KADAR                              à    2  ADET   KOYUN,

 4-  15  DEN      19    KADAR                              à    3  ADET   KOYUN,

 5-  20  DEN      24     KADAR                           à    4  ADET   KOYUN,

 6-  25  DEN      35    KADAR à 1   ADET   2   YAŞINDA    DİŞİ   DEVE,

 7- 36  DAN      45   KADAR  à  1  ADET    3 YAŞINDA     DİŞİ   DEVE,

 8-  46  DAN    60   KADAR   à  1  ADET    4  YAŞINDA    DİŞİ  DEVE,

 9- 61   DEN    75  KADAR   à   1   ADET  5 YAŞINDA     DİŞİ  DEVE,

10- 76 DAN    90  KADAR  à  2  ADET    3 YAŞINDA  DİŞİ   DEVE,

11- 91  DEN    120  KADAR  à   2  ADET    5 YA ŞINDA  DİŞİ  DEVE,

- HANEFİLERE GÖRE; 121. DEVEDEN SONRA, TEKRAR BAŞTAN BAŞLANIR VE ÖDENECEK ZEKAT İLKİNDE OLDUĞU GİBİ HESAP EDİLİR.

- KOYUNLARIN ZEKATI;

 1 – 0   DAN    39  A  KADAR    ZEKATTAN   MUAF,

 2 – 40 DAN  120 E KADAR            1 KOYUN,

 3- 121 DEN    200 E KDAR             2  KOYUN,

 4 – 201  DEN  399 A KADAR         3 KOYUN,

 5 – 400 DEN   500 E KADAR          4 KOYUN,

- SIĞIRLARIN ZEKATI;

 1 – 0  DAN   29  A  KADAR                 ZEKATTAN   MUAFTIR,

 2 – 30 DAN 39 A KADAR               1  ADET  2  YAŞINDA  BUZAĞI,

 3 – 40 DAN 59 A KADAR               1 ADET  3  YAŞINDA  DANA,

 4 – 60 DAN  89 A KADAR              2 ADET  2  YAŞINDA BUZAĞI,

- 1 DEN 29 A KADAR SIĞIR, ZEKATTAN MUAFTIR. HER OTUZ SIĞIRDA BİR BUZAĞI, HER 40  SIĞIRDA BİR DANA VERİLMEK  SURETİYLE HESAP EDİLİR.

- ZEKAT VERME BAKIMINDAN, SIĞIR İLE MANDA ARASINDA FARK YOKTUR BUNLAR BİR CİNS SAYILIR.

-  BİR KİMSENİN 20 İNEK VE 10 MANDASI VARSA, OTUZ SIĞIRLIK ZEKAT NİSABINA SAHİP OLMUŞ KABUL EDİLİR.

- “MÜSLÜMANA, KÖLESİ VE ATINDAN DOLAYI ZEKAT YOKTUR.” HZ. PEYGAMBERİN, BU UMUMİ HÜKMDEN; ÜREME AMACIYLA BULUNDURULAN SAİME ATLARI İSTİSNA ETTİĞİNİ GÖSTEREN HADİSLER NAKLEDİLİR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU, HZ. PEYGAMBERİN “ATLARIN ZEKATTAN İSTİSNA EDİLDİĞİNİ” BİLDİREN HADİSLERİNİ ESAS ALIP, BÜTÜN ATLARIN  ZEKAT İSTİSNASI OLDUĞU GÖRÜŞÜNÜ BENİMSEMİŞLERDİR.

- EBU HANİFE VE EBU ZERE GÖRE İSE; ERKEĞİ DİŞİSİ KARIŞIK BİR HALDE YAŞAYAN, SENENİN ÇOĞUNU OTLAKLARDA OTLAYARAK GEÇİREN (SAİME) ATLAR; YA AT BAŞI 1 DİNAR VEYA  PARAYA GÖRE KIYMETLENDİRİLEREK, BU DEĞERİN ÜZERİNDEN 1/40 (%2.5) NİSBETİNDE ZEKATA TABİ TUTULUR.

- İSLAM FAKİHLERİ, BİNEK HAYVANI OLAN, NAKLİYATTA KULLANILAN, SAVAŞ İÇİN YETİŞTİRİLEN VE SENENİN ÇOĞUNU BESİHANELERDE BESLENERREK GEÇİREN  ATLARIN  ZEKATTAN İSTİSNA EDİLECEĞİNDE GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARDIKLARI GİBİ, TİCARETE KONU OLAN BÜTÜN ATLARIN  ZEKATA MEVZU OLACAĞINDA İTTİFAK ETMİŞLERDİR.

- ARAZİNİN YAĞMUR SULARIYLA VEYA EMEKLE SULANMASINA GÖRE ZEKAT ORANLARINDA  BİR AYIRIM YAPILDIĞI GİBİ, EVDE BESLENEN HAYVANLARIN DEĞİL DE, MERA YADA YAYLA HAYVANLARININ ZEKATA TABİ TUTULDUĞU GÖRÜLÜR.

- EVDE, AİLENİN İHTİYACI İÇİN BESLENEN HAYVANLARIN ZEKATTAN MUAF TUTULMASI, TEMEL İHTİYAÇ MADDELERİNİN ZEKAT MATRAHI DIŞINDA  BIRAKILMASI İLKESİNİN BİR DİĞER İFADESİDİR.

- TİCARET AMACIYLA BESLENEN HAYVANLARIN İSE, TİCARET MALLARININ HÜKMÜNE TABİ OLACAĞI AÇIKTIR.

- GÜNÜMÜZDE ÜRETİMİ YAPILAN VE SÜRÜLER HALİNDE BESLENEN DİĞER HAYVAN TÜRLERİNİN, BU ÖLÇÜLER İÇİNDE ZEKATININ VERİLMESİ GEREKİR.

-  FABRİKALAR,İŞLETMELER VE ATÖLYELER GİBİ BU MALLARI ASLİ İHTİYAÇTAN, MESLEKİ ALET VE TAKIM TEZGAHI CİNSİNDEN SAYMAK MÜMKÜN DEĞİLDİR.

- MEZHEP MÜCTEHİDLERİ DEVRİNDE BULUNMADIĞI İÇİN KLASİK KAYNAKLARDA HAKLARINDA AÇIKLAMA YER ALMAYAN  BU YENİ GELİR GETİRİCİ MALLARIN ZEKATA TABİ OLACAĞI AÇIKTIR.

-  ÇAĞIMIZ İSLAM ALİMLERİ, GELİR GETİRİCİ BU YENİ MALLARIN ZEKATA TABİ OLDUĞUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARMIŞLARDIR.

- FAKİHLER; ZEKAT MALLARINI KONU ALAN NASSLARIN, TAABBUDİ OLMAYIP, MUALLEL YANİ HÜKMÜN DAYANDIĞI VASFIN BİLİNEBİLİR OLDUĞUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNDEDİRLER. ONLAR, HZ. PEYGAMBERİN ZEKAT TAHSİL ETTİĞİ MALLARDA, ZEKATIN FARZIYYETİNE “İLLET” TEŞKİL EDEN VASFIN “NEMA”  OLDUĞUNDA İTTİFAK ETMİŞLERDİR.

-  FAKİHLER, AYNI MÜŞTEREK İLLETE, YANİ ARTICI OLMA (NEMA) ÖZELLİĞİNE SAHİP BAŞKA MALLARI DA ZEKATA TABİ TUTMUŞLARDIR.

- AYRICA FAKİHLER;  KİŞİNİN TEMEL İHTİYAÇ MADDELERİNDEN OLAN MARANGOZ, DEMİRCİ GİBİ ZENAAT ERBABININ EL ALETLERİNİ, TAKIM VE TEZGAHLARINI, OTURULAN EVLERİ; ZEKATTAN MUAF KABUL ETMİŞLERDİR.

- İNSANIN TEMEL İHTİYAÇLARINDAN SAYILAN MESKEN, SANATKARLARIN EV ALETLERİ, ZEKATA  TABİ DEĞİLDİR.

- ARTICI (NAMİ) ÖZELLİKTE OLAN, GELİR ELDE ETMEK İÇİN EDİNİLEN MALLAR, BUNLAR ZEKATA TABİDİR.

- HEM TEMEL İHTİYAÇLARDAN SAYILAN VE HEM DE ARTICI ÖZELLİĞE SAHİP OLAN, KADINLARIN SÜS EŞYASI, ÇALIŞTIRILAN HAYVANLAR GİBİ MALLARA GELİNCE; FAKİHLER BU NEVİ MALIN ZEKATA TABİ OLUP OLMADIĞINDA İHTİLAF ETMİŞLERDİR.

- ONLARI ARTICI VASIFTA GÖRENLER, ZEKATA TABİ KILMIŞ; TABİİ İHTİYAÇTAN KABUL EDENLER ZEKATTAN MUAF TUTMUŞLARDIR.

- SANAYİDE KULLANILAN MAKİNELER GELİR GETİRİCİDİR. NAMİ MAL SAYILIR. BU MAKİNELER; MARANGOZUN, DEMİRCİNİN KULLANDIĞI EV ALETLERİNE KIYAS EDİLEMEZ.

- İSLAM HUKUKÇULARI, SANAYİ SEKTÖRÜNDEKİ YATIRIMLARIN HANGİ USUL VE ÖLÇÜYE GÖRE ZEKATA TABİ TUTULACAĞI KONUSUNDA İKİ GRUBA AYRILMIŞLARDIR;

1- ÇAĞIMIZ İSLAM HUKUKÇULARINDAN BİR GRUBA GÖRE, SANAYİ MAKİNELERİ VB. MALLARA YÜKLENECEK ZEKATIN NİSBETİ , BU MALLAR ZİRAİİ ARAZİYA, GELİRLERİ DE ARAZİ MAHSÜLLERİNE KIYASLA BELİRLENİR.

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-130

- MÜLKİ ARAZİDE BULUNMUŞ İSE, HANEFİLERE GÖRE 4/5 MÜLK SAHİBİNE VEYA  VARİSLERİNE AİT OLUR. BU EŞYAYI, GAYRI MÜSLİM TEBADAN BİRİ VEYA ÇOCUK BULSA, DURUMDA DEĞİŞİKLİK OLMAZ.

- BULUNAN ALTIN, GÜMÜŞ VE KIYMETLİEŞYANIN  İSLAMİ ALAMET (MÜHÜR, YAZI GİBİ)  TASIMAASI HALİNDE, “LUKATA” HÜKÜMLERİ UYGULANIR. BU HALDE BULUNAN EŞYA, BİR SENE MÜDDDETLE İLAN EDİLİR, SAHİBİ ÇIKMAZSA BEYTÜL MALE TESLİM EDİLİR.

- BU NEVİ BULUNAN EŞYANIN VERGİLENDİRİLMESİ İÇİN CUMHURA GÖRE, NİSAB DA ARANMAZ. İMAM ŞAFİİ , NİSAB  ŞARTINI İLERİ SÜRMÜŞTÜR.

- FAKİHLER; RİKAZIN 1/5 NİSBETİNDE VERGİYE  TABİ OLABİLMESİ İÇİN , BULUNDUKTAN SONRA  ÜZERİNDEN BİR SENE GEÇMESİNİN ŞAART OLMADIIĞINDA  GÖRÜŞ BİRLİĞİNDEDİRLER.

- İMAM ŞAFİ, RAİKAZDAN ALINAN 1/5 NİSBETİNDEKİ VERGİNİN, ZEKAT VERİLECEK KİMSELERE SARFEDİLECEĞİNİ; EBU HANİFE, MALİK VE HANBEL İSE, BU GELİRİN  “FEY” HÜKÜMLERİNE TABİ OLUP ZEKAT DIŞINDA, KAMU HİZMETLERİNE HARCANACAĞINI SAVUNMUŞLARDIR.

- HANEFİ FAKİHLERİNDEN SERAHSİYE GÖRE; YER ALTINDAN ÇIKARILAN MADENLER ÜÇ KISIMDIR:

1- KATI OLUP ERİTİLEBİLEN VE DÖKÜMÜ YAPILABİLEN MADENLER.(ALTIN, GÜMÜŞ, DEMİR, BAKIR GİBİ)

2- ERİTİLMEYE ELVERİŞLİ OLMAYAN KATI MADENLER: (MRMER, KİREÇ, KÖMÜR GİBİ).

3- SIVI OLUP KATILAŞMAYAN MADENLER: ( CİVA, PETROL GİBİ).

-EBU HANİFEYE GÖRE; KATI OLUP REİTİLEBİLEN VE DÖKÜMÜ YAPILABİLEN ALTIN, GÜMÜŞ, DEMİR, BAKIR GİBİ MADENLER VERGİYE TABİDİR.

- ERİTİLMEYE ELVERİŞLİ OLMAYAN YAKUT, ZÜMRÜT, MERMER, KİREÇ GİBİ MADENLERLE, SIVI OLUP KATILAŞMAYAN CİVA, PETROL GİBİ MADENLERDEN VERGİ ALINMAZ.

- ŞAFİYE GÖRE; SADECE ALTIN VE GÜMÜŞ MADENLERİ ZEKATA TABİDİR., BUNLARIN DIŞINDA KALAN  MADENLER ZEKATA TABİ DEĞİLDİR.

- HANBELİYE GÖRE İSE; ALTIN VE GÜMÜŞ İLE DİĞER MADENLER ARASINDA HERHANGİ BİR FARK GÖZETİLMEMİŞTİR.  CİNSİ NE OLURSA OLSUN BÜTÜN MADENLERİN ZEKATA TABİ OLDUĞU GÖRÜŞÜNÜ SAVUNMUŞLARDIR BU MADENLERDEN ; İSTER ALTIN, GÜMÜŞ, DEMİR, BAKIR GİBİ ERİTİLİP DÖKÜMÜ YAPILABİLİR CİNSTEN OLSUN, İSTER YAKUT, ZÜMRÜT, SÜRME GİBİ SERT OLUP ERİTİLEMEYEN MADENLER OLSUN, İSTERSE ZİFT, NEFT, PETROL GİBİ SIVI HALDE BULUNAN MADENLER  OLSUN,  BİR AYIRIM GÖAETİLMEKSİZİN HEPSİNDEN ZEKAT ALINIR.

- HANBELİ MEZHEBİNİN GÖRÜŞÜ DOĞRULTUSUNDA HAREKET EDİP, GÜNÜMÜZDE BÜTÜN MADENLERİN ZEKATA TABİ TUTULMASI GEREKTİĞİNİ İFADE ETMEK GEREKİR.

- HANEFİ, MADENLERİ RİKAZ MEFHUMU İÇİNDE MÜTAALA ETTİĞİNDEN, RİKAZLA İLGİLİ HADİSE İSTİNADEN VERGİ NİSBETİNİN 1/5 OLACAĞI; ŞAFİİ, MALİKİ VE HANBELİ İSE MADENLERDEN 1/40 (%2.5) NİSBETİNDE ZEKAT ALINACAĞI GÖRÜŞÜNÜ BENİMSEMİŞLERDİR.

- HANEFİYE GÖRE MADENLERDE NİSAB ARANMAZ. BULUNAN VEYA İŞLENEN MADEN AZ DA OLSA ÇOK DA OLSA VERGİYE TABİDİR. ÇÜNKÜ MADEN, RİKAZDIR.

- SAHİPLİ ARAZİDE, ERİTİLEBİLEN VE DÖKÜMÜ YAPILABİLEN ALTIN, GÜMÜŞ, DEMİR, BAKIR GİBİ MADENLER BULUNURSA, DEVLET 1/5 NİSBETİNDE VERGİSİNİ ALIR. KALANI, YANİ 4/5 İ ARAZİ SAHİBİNE VERİLİR.

- MALİKİ, ŞAFİİ VE HANBELİYE GÖRE İSE; MADENLERİN ZEKATA TABİ OLABİLMESİ İÇİN, NİSAB  MİKTARINA ULAŞMASI GEREKİR. BU DA HADİSLERLE GÖSTERİLEN , ALTIN VE GÜMÜŞ NİSABIDIR. MADENLER, BU KIYMETLERE ULAŞMADIKÇA ZEKATA TABİ OLMAZLAR.

- BÜTÜN FAKİHLER,  MADENLERİN ZEKATA TABİ OLABİLMELERİ İÇİN  ÜZERLERİNDEN BİR SENE GEÇMESİNİN ŞART OLMADIĞI  GÖRÜŞÜNDE BİRLEŞMİŞLERDİR.

- MADEN, SAHİBİ BİLİNMEYEN  ARAZİDE VEYA DEVLETE AİT TOPRAKLARDA BULUNURSA, YİNDE DEVLET 1/5 PAYINI ALIR, KALAN 4/5 İ BULANA VERİLİR.

-HANEFİLERE GÖRE, MADENLERDEN ALINAN 1/5 NİSBETİNDEKİ VERGİ, FEY HÜKMÜNE TABİDİR, DOLAYISIYLA KAMU YARARINA OLMAK ÜZERE DEVLET GEİDERLERİ İÇİNDE SARFEDİLİR. 

- DİĞER MEZHEP İMAMLARINA GÖRE İSE; ALINAN VERGİ ZEKATTIR. TEVBE SURESİNİN 60. AYETİNDE GÖSTERİLEN ZEKAT SARF YERLERİNE HARCANIR.

- HZ. ÖMERE GÖRE; DENİZDEN ÇIKARILAN KIYMETLERDE, 1/5 VARDIR (VERGİ BORCU).

- EMEVİ HALİFESİ ÖMER BİN ABDÜLAZİZ DE; DENİZDEN ÇIKARILAN HER TÜRLÜ  KIYMETLİ EŞYANIN ZEKATA TABİ OLMASI GÖRÜŞÜNDEDİR.

- FAKİHLERİN BİR ÇOÜU İSE; DENİZ MAHSÜLLERİNİN ZEKATA TABİ MALLARDAN OLMADIĞI GÖRÜŞÜNDEDİRLER. 

- EBU YUSUF İSE; DENİZDEN ÇIKARILAN İNCİ, MERCAN GİBİ KIYMETLİ SÜS EŞYALARI İLE AANBER GİBİ  KOKULARIN 1/5 ORANINDA VERGİYE TABİ TUTULMASI GEREKTİĞİNİ İLERİ SÜRER.

- KURANDA, HAYVANLARIN ZEKATA TABİ OLDUKLARINA AÇIKÇA TEMAS EDEN BİR AYETE  RASTLANMAZ.

- HZ. PEYGAMBERİN HADİSLERİNDE, DİĞER ZEKAT MALLARI GİBİ HAYVANLAR DA TAFSİLATLI BİR ŞAKİLDE ELE ALINMIŞTIR.

-, HAYVANLARIN ZEKATI HUSUSUNDA;

1- HZ. PEYGAMBER, SAHABE VE  TABİİN DEVİRLERİNDE HAYVANLARDAN DEVE, SIĞIR VE KOYUN; ZEKATA TABİ TUTULMUŞTUR.

2- DEVENİN NİSABI 5 DEVE, KOYUNUN NİSABI 40 KOYUN, SIĞIRIN NİSABI DA 30 SIĞIR  OLARAK TESBİT EDİLMİŞTİR.

- İSLAM ALİMLERİ AYRICA KEÇİNİN KOYUN, MANDALARIN DA SIĞIR NİSABI  VE NİSBETLERİ  İÇİNDE ZEKATA TABİ OLACAKLARI HUSUSUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNDEDİRLER.

3- HZ. PEYGAMBERİN MEKTUBUNDA ZEKATA TABİ OLACAK KOYUNLARIN “SAİME”  OLMALARI GEREKTİĞİ  BELİRTİLMİŞTİR.

- SAİME; SENENİN ÇOĞUNU MERALARDA OTLAYARAK GEÇİREN HAYVANLARA DENİLMEKTEDİR. BUNUN KARŞILIĞI OLARAK YEMLE BESLENEN HAYVANLARA İSE “MALUFE” YADA “ALUFE”; ZİRAAT, NAKLİYAT GİBİ  İŞLERDE KULLANILAN HAYVANLARA DA “AMİLE” ADI VERİLİR.

- ZEKATA TABİ HAYVANLARIN;

1-  ZENENİN ÇOĞUNU OTLAKLARDA OTLAYARAK GEÇİREN HAYVANLAR OLMALARI, BESİ HAYVANI OLMAMALARI,

2- ZİRAAT, NAKLİYAT VB. İŞLERDE KULLANILAN (AMİLE) HAYVANLARDAN OLMAMALARI GEREKMEKTEDİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-129

- ŞAFİİLERE GÖRE, HANGİ MAL ZEKATA TABİ İZSE, ZEKATIN O MALDAN VERİLMESİ GEREKİR. BU GÖRÜŞ AYRILIĞI; MÜKELLEF İÇİN BİR KOLAYLIK TEŞKİL ETMEKTE OLUP, MÜKELLEF DURUMUNA GÖRE BU İKİ ŞEKİLDEN BİRİNİ TERCİH EDEBİLİR.

- YAĞMUR VE NEHİR SULARI İLE SULANAN TOPRAK MAHSÜLLERİNDE ÖŞÜR; 1/10; KOVA, EL EMEĞİ İE SULANANLARDA “NİSF” ÖŞÜR (1/20) VARDIR. İSLAM ALİMLERİ, ZİRAİ MAHSÜLLERİN ONDA BİR YAHUT YİRMİDE BİR NİSBETLERİNDE ZEKATA TABİ OLDUĞUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARMIŞLARDIR.

- EBU HANİFEYE GÖRE, BÜTÜN TOPRAK ÜRÜNLERİ ZEKATA TABİDİR. EBU YUSUF VE MUHAMMEDDE GÖRE; TOPRAK ÜRÜNLERİNİN ZEKATA TABİ OLABİLMELERİ İÇİN HUBUBAT DA OLDUĞU GİBİ BİR SENE ÇÜRÜMEDEN KALABİLME” ÖZELLİĞİNE SAHİP OLMALARO GEREKİR.

- İMAMI MALİK VE ŞAFİİYE GÖRE İSE; BİR SENE MUHAFAZA EDİLEBİLEN GIDA MADDESİ ÖZELLİĞİNE SAHİP TOPRAK ÜRÜNLARİ ZEKATA TABİDİR.

- ŞAFİİLER; MEYVEDEN SADECE HURMA VE ÜZÜÜMÜN ZEKATA TABİ OLDUĞU GÖRÜŞÜNDEDİR.

- HANBELİLERE GÖRE,; ÖLÇÜLEBİLEN, KURUTULABİLEN, DAYANIKLI OLAN GIDA MADDELERİ VE İNSAN OĞLU TARAFINDA  YETİŞTİRİLEN BÜTÜN ÜRÜNLER ZEKATTA TABİDİR.HANBELİLER; ZEKATA TABİ MALLARDA GIDA MADDESİ OLMA ŞARTINI ARAMAKTADIR.  BUNA GÖRE; PAMUK, KETEN GİBİ GİYİM EŞYASI YAPILAN MADDELER DE ZEKATA TABİDİR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU; TOPRAK MAHSÜLLERİ ZEKATINDA DA NİSABIN ŞART VE NİSABIN 5 VESK (653 KG.) OLDUĞU, BU NİSABA ULAŞÖAYAN ÜRÜNLERİN ZEKATA TABİ OLMAYACAĞI GÖRÜŞÜNDEDİRLER.

- TOPRAK ÜRÜNLAERİNDE NİSAB ŞARTINI ARAYAN FAKİHLERE GÖRE BUĞDAY VE ARPA KABUKSUZ OLARAK DEPO EDİLİYORSA MİKTARI 653 KG.MA ULAŞMADIĞI SÜRECE ZEKATA TABİ DEĞİLDİR. BU VE BU MİKTARIN ÜZERİNDE OLANI İSE ZEKATA TABİDİR. EĞER PRİNÇ GİBİ KABUĞU İLE BİRLİKTE DEPO EDİLİYORSA, MAL SAHİBİ İSTERSE NİSABI KABUKSUZ OLARAK 5 VESK, İSTERSE KABUKLU OLARRAK 10 VESK HESAP EDER. VE ONA GÖRE ZEKATINI ÖDER.

- EBU HANİFEYE GÖRE İSE; TOPRAK MAHSÜLLERİNDE NİSAB ŞARTI ARANMAZ.  ZİRAİİ ÜRÜNLER, İSTER AZ, İSTER ÇOK OLSUN ZEKATA TABİDİR. BUNA GÖRE TOPRAK ÜRÜNLEİNİN ZEKATI, TOPRAĞIN SUŞAMA TEKNİĞİNE GÖRE BELİRLENMEKTEDİR.  TOPRAK; EMEK SARF EDİLMEDEN YAĞMUR, NEHİR, IRMAK DERE VE BUNLARIN KANALLARI İİLE SULANIYORSA, ZEKAT OLARAK MAHSÜLÜN 1/10; KOVA, DOLAP, MOTOR VEYA ÜCRETLE ALINAN SU İLE SULANIYORSA 1/20 VERİLECEKTİR. EĞER ARAZİ HEM YAĞMUR VEYA NEHİR SULARI İLE HEM DE DOLAP VB. GİBİ EMEKLE ELDE EDİLEN SU İLE SULANIYORSA, HANGİSİ DAHA ÇOK SULANMIŞ İSE ONA İTİBAR EDİLİR. GÜNÜMÜZDE ARAZİNİN SULAMA MASRAFINDAN ZİYADE GÜBE, MAZOT VE İŞÇİLİK MASRAFLARININ ÖNEMLİ YEKÜN TUTTUĞU GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULURSA BU TÜRLÜ MASRAFLAR YAPILARAK ELDE EDİLEM ZİRAİ MAHSÜLÜNDE EMEK VE MASRAFLA SULANAN ARAZİNİN MAHSÜLÜNE KIYASLANMASI DAHA UYGUN OLUR. SULAMA DIŞINDA KALAN GİRİDİLEİN ZEKAT MATRAHINDAN DÜŞÜLMESİ, GERİ KALANDAN SULAMA USÜLÜNE GÖRE ZEKAT VERİLMESİ GEREKİR, DİYEN ÇAĞDAŞ ALİMLERDE VARIR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİNİN ZEKATI (ÖŞÜR); HUBUBATTA HARMAN VAKTİNDE, MEYVELERDE İSE TOPLANDIKTAN SONRA VERİLİR.

-ZİRAİ MAHSULLERİN ZEKATI, SAHİPLERİNİN VEFAT ETMELERİ İLE DÜŞMEZ, VARİSLERİNDEN ALINIR. AYNI ŞEKİLDE , BU ARAZİ VAKFEDİLİRSE YİNE ÖŞRÜ SAKIT OLMAZ.

- HANEFİ MEZHEBİNE GÖRE, TOPRAK ÜRÜNLERİNİN ZEKATA TABİ OLABİLMELERİ İÇİN , ÜZERLERİNDEN BİR YILIN GEÇMESİ ( HAVALANI HAVL) ŞART DEĞİLDİR. BİR SENE İÇİNDE KAÇ DEFA MAHSÜL ALINIRSA, HER DEFASINDA ZEKAT VERİLMESİ GEREKİR.

, ÖŞÜR YÜKÜMLÜLÜĞÜ İÇİN AKIL VE BÜLUĞ ŞARTI ARANMAZ

- MAL SAHİB ÇOCUK VEYA AKIL HAASTASI İSE, VELİ VEYA VASİLERİ, ONLAR ADINA ZZEKATLARINI VERMEKLE MÜKELLEFDİR.

- MAL SAHİBİ HİÇ BİR KARŞILIK BEKLEMEDEN (MECCANEN), TARLASINI EKİLMEK ÜZERE BİRİNE VERSE, ÇIKAN MAHSÜLÜN ZEKATINI BU ŞAHIS ÖDER.

- ARAZİ EKİLMEK ÜZERE BELLİ BİR ÜCRETLE KİRALANMIŞ İSE; SZEKAT, İMAMI AZAMA GÖRE ARAZİ SAHİBİNDEN; EBU YUSUF VE İMAMI MUHAMMEDE (İMAMEYN) İLE DİĞER ÜÇ MEZHEP İMAMINA GÖRE, KİRACIDAN ALINIR.

- ARAZİ, YARICILIK (MÜZARAAA) USÜLÜ İLE KİRALANMIŞ İSE, MAHSÜL VERGİSİ İMAMI AZAMA GÖRE YÜNE MAL SAHİBİNDEN ALINIR. İMAMEYNE GÖRE İSE; MAL SAHİBİ VE KİRACI, HİSSELERİNE DÜŞEN MAHSÜLÜN ZEKATLARINI AYRI AYRI ÖDERLER.

-  ZEKATA TABİ MAHSÜLAT  YETİŞTİKTEN SONRA SATILIRSA, ZEKATI ARAZİ SAHİBİNDEN; YETİŞMEDEN SATILIRSA, SATIN ALANDAN ALINIR.

- HANEFİ VE HANBELİ MEZHEPLERİNİN BALI; ZEKATA TABİ TUTMASI, DİĞER İKİ MEZHEBİN AKSİ GÖRÜŞTE OLMASIDIR.

- BALIN, ZEKAT MALLARINDAN OLDUĞU VE BUNDAN 1/10 NİSBETİNDE ZEKAT ALINACAĞI GÖRÜŞÜNÜ SAVUNAN HANEFİ VE HANBELİLERDİR.

- EBU HANİFE, BALDA, NİSABIN ARANMAYACAĞI, BALIN AZINDAN DA ÇOĞUNDAN DA ZEKAT VERİLMESİ GEREKTİĞİ GÖRÜŞÜNDEDİR.

- RİKAZ; MADENLERİ, DİĞER YER ALTI ZENGİNLİKLERİNİ VE YER ALTINDA GÖMÜLÜ ANTİKA, HAZİNE VB. EŞYAYI İFADE EDER.

- RİKAZ; MADEN, DEFİNE VE HAZİNE GİBİ KENDİLİĞİNDEN YER ALTINDA BULUNAN VEYA İNSANLAR TARAFINDAN YER ALTINA GÖMÜLÜP GİZLENEN HER TÜRLÜ KIYMETLİ MADEN VE EŞYAYI İFADE EDER.

- HZ. PEYGAMBER, RİKAZDA HUMUS (1/5 NİSBETİNDE VERGİ) VARDIR, DEMİŞTİR.

- İMAM ŞAFİ, MALİKİ VE HANBELE GÖRE RİKAZ;  ESKİ DEVİRLERDE YER ALTINA SAKLANAN VE İSLAMİ DEVİRDE BULUNAN KIYMETLİ EŞYA, HAZİNE VE DEFİNEDİR. MADENLER, RİKAZ KAPSAMINA GİRMEZ. HATTA İMAMI ŞAFİİ RİKAZI; SADECE CAHİLİYYE DEVRİNDE GÖMÜLMÜŞ OLAN ALTIN VE GÜMÜŞE HASREDER.

- HANEFİ İSE, HEM MADENLERİN HEM DE ESKİ DEVİRLERDE YER ALTINA GÖMÜLÜP GİZLENEN HER NEVİ KIYMETLİ EŞYAYI, RİKAZ KAPSAMINDAMÜTALAA EDER.

- RİKAZ; ESKİ DEVİRLERDE YER ALTINA GÖMÜLEN VEYA  HER HANGİ BİR SEBEPLE YER ALTINDA KALAN  KIYMETLİ EŞYAYI  İFADE EDER.

- MEVAT( İŞLENMEMİŞ, SAHİPSİZ) TOPRAKLARDA VEYA SAHİBİ BİLİNMEYEN TOPRAKLARDA BULUNMUŞİSE; 1/5 İ VERGİ OLARAK ALINIR. KALAN 4/5 İ  BULANA VERİLİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-128

- HZ. PEYGAMBER, 5 RUKİYYE DEN (= 200 DİRHEM) AZ OLAN GÜMÜŞTE, ZEKAT YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN OLMADIĞINI; GÜÜMÜŞÜN 1/40 (%2.5) NİSBETİNDE ZEKATA TABİ OLDUĞUNU BİLDİRMİŞTİR.

-  GÜMÜŞÜN NİSABI 200 DİRHEM, NİSBETİ DE 1/40 (%2.5) OLARAK TAYİN EDİLMİŞİTİR.

- HZ. ÖMER VE HZ. ALİ NİN; HER 20 DİNAR ALTINDAN ½ DİNAR ZEKAT ALDIĞI RİVAYET EDİLİR.

- MEZHEP İMAMLARI; GÜMÜŞÜN NİSAB MİKTARININ 200 DİRHEM, ALTININ NİSABININ 20 MİSKAL, HER İKİSİNİN DE ZEKAT NİSBETLERİNİN 1/40 (%2.5) OLDUĞUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARMIŞLARDIR.( HER 7 DİNAR, 10 DİRHEME EŞİTTİR.) 20 MİSKAL ALTIN= 80.18 GR.; 200 DİRHEM GÜMÜŞ = 561.2 GR. OLMASINI ESAS ALMIŞLARDIR

- ALTIN VE GÜMÜŞ; BU NİSAB MİKTARINA ULAŞINCA ZEKATA TABİ OLUR VE 1/40 NİSBETİNİN, ZEKAT OLARAK VERİLMESİ GEREKİR.

- ALTIN VE GÜMÜŞ; NİSABDAN AZ İSE, NİSABI TAMAMLAMAK İÇİN, HANEFİLERE GÖRE, BİRİ DİĞERİNE İLAVE EDİLEBİLİR. ŞAFİİ VE HANBELİLERE GÖRE İSE İLAVE EDİLEMEZ.

- ALTIN VE GÜMÜŞTEN YAPILAN KADIN ZİYNET EŞYASININ ZEKATA TABİ OLUP OLMADIĞI SAHABE DEVRİNDEN İTİBAREN R,TARTIŞMA KONUSU OLMUŞTUR.

- HANEFİ YE GÖRE; ALTIN VE GÜMÜŞTEN YAPILMIŞ SÜS EŞYALARI; ZEKATA TABİDİR. MESELA, ALTIN VE GÜMÜŞTEN YAPILMIŞ BİLEZİK, KOLYE, GERDANLIK GİBİ KADIN SÜS EŞYASI, NİSABA ULAŞIR VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇERSE, BUGÜNKÜ ALTIN FİYATLARI İLE DEĞERİ BULUNUR VE KIRKTA BİR ZZEKAT VERİLİR.

- İMAM ŞAFİİ, MALİK VE HANBELİLERE GÖRE; MUBAH OLAN KADIN SÜS EİYASI, ZEKATA TABİ DEĞİLDİR. ANCAK ŞAFİİLERE GÖRE, KADIN SÜS EŞYASINDA İSRAFA KAÇARSA, MESELA 200 MİSKAL AĞIRLIĞINDA ZİYNEY EŞYASI BULUNDURURSA, BUNLARIN ZEKATINI VERMESİ GEREKİR.

- ALTIN VE GÜMÜŞ DIŞINDA, HANGİ MADDEDEN OLURSA OLSUN BÜTÜN SÜS EŞYALARI, ZEKATA TABİ DEĞİLDİR. ERKEKLER TARAFINDAN KULLANILAN VE DİNCE KULLNILMASI HARAM SAYILAN ALTIN, GÜMÜŞ MAMÜLÜ BÜTÜN SÜS EŞYALARI ZEKATA TABİDİR.

- * TARİHİN İLK DEVİRLERİNDE ALIŞVERİŞ;

1- TRAMPA USÜLÜ İLE,

2- MAL MALLA DEĞİŞTİRİLEREK YAPILIYORDU. DAHA SONRA ALTIN VE GÜMÜŞ MADENİ, DAHA DA SONRA ALTIN VE GÜMÜŞ PARALAR, TEMEL MÜBDELE ARACI OLARAK YAYGINLIK KAZANDI. SON İKİ AASIRDIR, İTİBARİ DEĞERE ASHİP MDENİ PARALAR, BANKNOT VE KAĞIT PARALAR KULLANILIR OLDU.

* MEZHEP İMAMLARI DEVRİNDE, KAĞIT PARA HENÜZ KULLANILMADIĞI İÇİN, KLASİK DÖNEM FIKIH KİTAPLARINDA KAĞIT PARANIN ZEKATI İLE İLGİLİ AÇIK BİR HÜKME RAASTLANMAMASI TABİİDİR.

- BANKNOT KULLANILDIĞI DEVİRDE YAŞAYAN FAKİHLER, BU PARALARI “KARŞILIĞI HEMEN ÖDENEBİLEN BORÇ SENEDİ”  OLARAK DEĞERLENDİRMİŞ VE BORCUNUN DIŞINDA ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ NİSAB MİKTARI YANİ 80. 18 GR. ALTIN VEYA 561.2 GR. GÜMÜŞ KARŞILIĞI PARASI OLANLARIN BU PARANIN KIRKTA BİRİNİ (%2.5) ZEKAT OLARAK VERMELERİ GEREKTİĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- KAĞIT PARANIN, ŞERİ PARA OLAN ALTIN VE GÜMÜŞÜN MÜBADELE VASITASI OLARAK YAPMIŞ OLDUKLARI GÖREVİ YÜKLENMİŞ OLMASIDIR.

- ŞERİ PARA =ALTIN VE GÜMÜŞ DÜR.

- MADENİ VE KAĞIT PARALAR; ALTIN, GÜMÜŞ VE TİCARET MALLARI HÜKMÜNDEDİR.

 KENDİ BAŞLARINA VEYA ALTIN, GÜMÜŞ VE TİCARET MALLARI İLE BERABER NİSAB MKTARINA ULAŞINCA, SENE SONUNDA KIRKTA BİRİNİ (% 2.5) ZEKAT OLARAK VERMEK GEREKİR.

- HADİS KİTAPLARINDA HZ. PEYGAMBERİN ASHABINA, TİCARET MAKSADI İLE EVLERİNDE BULUNDURDUKLARI MALLARINDAN ZEKAT ÖDEMELERİNİ EMRETTİĞİ RİVAYETLERİ VARDIR.

- TİCARETLE UĞRAŞIP, ELİNDE NİSAB MİKTARI MALI BULUNAN KİMSELERDEN ZEKAT ALINIR.

- İSLAM BİLGİNLERİ, HER ÇEŞİT TİCARET MALININ KURAL OLARAK ZEKATA TABİ OLACAĞINDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNDEDİRLER. ANCAK TİCARET MALLARINDA, ZEKATIN FARRZ OLMASI İÇİN, ARANAN NİSAB ŞARTININBAŞINDA MI, SENE SONUNDA MI, YOKSA BÜTÜN SEN BOYUNCA MI, BULUNMASI GEREKTİĞİ ZEKAT ÖDEMESİNİN AYNİ Mİ, NAKDİ Mİ YAPILACAĞI HUSUSLARI , ARALARINDA TARTIŞMALIDIR.

- TİCARET MALLARININ NİSABININ ALTIN VEYA GÜMÜŞÜN NİSABINA GÖRE HESAPLANACAĞI VE BU DEĞERLERDEN NOKSAN OLAN TİCARET MALININ ZEKATA TABİ OLMAYACAĞI SÖYLNMİŞTİR.

- GÜNÜMÜZ FIKIH BİLGİNLERİ, ALTININ ASIRLARDIR DEĞERİNİ KORUDUĞUNU DİKKATE ALARAK, PARA( BANKNOT) VE TİCARET MALLARININ NİSABININ TAYİNİNDE ALTIN NİSABININ ESAS ALINMASINI UYGUN GÖRMÜŞLERDİR. HANEFİ FAKİHLERİNE GÖRE, TİCARET MALLARININ KIYMETİ, SENE BAŞINDA VE SENE SONUNDA, YUKARIDA GÖSTERİLEN ALTIN VEYA GÜMÜŞ NİSABLARININ ALTINA DÜŞMEMELİDİR. AKSİ HALLERDE BU MALLARDA ZEKAT GERÇEKLEŞMEZ.

- TİCARET MALLARININ KIYMAETLERİNİN SENE İÇİİNDE NİSABIN ALTINA DÜŞMESİ ZEKATIN FARZ OLMASINA MANİ DEĞİLDRİ. MALİKİ VE ŞAFİİ FAKİHLERE GÖRE; TİCARET MALLARINDA NİSAB SADECE SENE SONUNDA ARANIR. SENE BAŞI VE SENE İÇİNDE NSABIN DÜŞMESİ, BU MALLARDA ZELATIN VÜCCUBUNA MANİ SAYILMAZ.

- TİCARET MALLARININ SENE SONUNDA KIYMETLERİ, MALİYET FİYATLARINA GÖRE TESBİT EDİLİR. TİCARETE KONU OLAN HER MAL, ŞARTLARI TAHAKKUK EDİNCE ZEKATA TABİ OLUR. HER ÇEŞİT GİYİM EŞŞYASI, GIDA MEDDELERİ, İNŞAAT MALZEMELERİ, TİCARET NİYET İ İLE ELDE BULUNDURULURSA, O TİCARET MALIDIR. VE ZEKATA TABİDİR. TİCARET MALLARI SENE İÇİNDE KENDİ CİNSLERİ İLE VEYA BAŞKA BİR MALLA DEĞİŞTİRİLİRSE, ÜZERİNDEN BİR YILLIK SÜRENİN GEÇMESİ ŞARTI KESİLMİŞ OLMAZ.

-TÜCCAR SENE SONUNDA SAHİP OLDUĞU MALININ DEĞERİNİ HESAPLAR, BUNA MEVCUT PARASINI VE ALACAKLARINI İLAVE EDER, BULDUĞU TOPLAM DEĞERİN KIRKTA BİRİNİ (%2.5) ZEKAT OLARAK VERİR.

- HANEFİLERE GÖRE; TİCARET MALLARININ ZEKATI HESAP EDİLİRKEN BORÇLAR ÇIKARILIR.  ŞAFİİLERE GÖRE İSE, ZEKATI ETKİLEMEZ. MEVCUT MALIN ZEKATI ( BORÇ DİKKATE ALINMADAN) HESSSAP EDİLİP VERİLİR. TİCARET MALLARINI N ZEKATI HANEFİLERE GÖRE; MAL OLARAK VERİLEBİLECEĞİ GİBİ , BU MALIN TUTARI PARA  OLARAK DA ÖDENEBİLİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-127

- HANEFİLERE GÖRE;  BİR MALDAN ZEKATIN FARZ OLABİLMESİ İÇİN, O MALIN HER SENE BAŞINDA  VE HEM DE SENE SONUNDA  NİSABA ULAŞMIŞ OLMASI ŞARTTIR.

- BİR KİMSE,  SENE BAŞINDA NİSAB MİKTARINA ULAŞAN BİR MALA SAHİP OLSA, BU MAL SENE İÇİNDE  NİSABIN ALTINA DÜŞSE, HATTA TAMAMEN TÜKETİLSE, FAKAT SENE SONUNDA  YİNE NİASB MİKTARINA ULAŞSA, SENE SONU HESABIYLA  , ZEKATA TABİ OLUR.

- MESELA, DEMİR TİCARETİ  YAPAN BİR TÜCCARIN DEPOSUNDA SENE BAŞINDA YÜZ TON  DEMİR VRKEN, SENE İÇİNDE  BUNLARIN BİR KISMI  SATIŞ YOLUYLA TÜKETİLSE VE YERİNE ELLİ TON  DEMİR ALSA, SENE SONUNDA Kİ BU DEMİR İLE KASA MEVCUDUNUN ZEKATINI VERMEKLE MÜKELLEFTİR.

- ŞAFİİ VE HANBELİLERE GÖRE; NİSABIN BÜTÜN SENE BOYUNCA BULUNMASI GEREKİR. BİR MAL SENE İÇİNDE NİSABIN ALTINA DÜŞERSE, ONA ZEKAT VACİP OLMAZ.

- BİR KİMSE, SENE BAŞINDA NİSAB VEYA NİSAB MİKTARINI AŞAN BİR MALA SAHİP OLSA, SENE İÇİNDE SATIŞ VE HİBE GİBİ YOLLARLA BU MAL NİSABIN ALTINA DÜŞSE, O KİMSE  NİSAB MİKTARI MALA SAHİP OLDUĞU ZAMAN, SENE  GEÇME ŞARTI TEKRAR BAŞLAR.

- MALİ MÜSTEFAD; ÖNCEDEN YOK İKEN  SONRADAN FERDİN MÜLKİYETİNE GEÇEN MALDIR. MAAŞ, İKRAMİYE, GEÇİCİ KAZANÇLAR, BAĞIŞLAR, MİRAS YOLUYLA EDİNİLEN SERVET VB. MALİ MÜSTEFAD KAPSAMINA  GİRER.

- MALİ MÜSTEFAD; TİCARET MALLARININ KARI, HAYVANLARIN YAVRULARI GİBİ  SAHİP OLUNAN MALLARIN NEMALANDIRILMASI SONUCU İSE, ELDEKİ MALA EKLENİR. BİR YIL ŞARTI DA, ELDEKİ ESKİ MALIN ÜZERİNDEN  BİR YIL GEÇMESİ İLE GERÇEKLEŞMİŞ OLUR.

-  MALİ MÜSTEFAD; ELDEKİ MALIN CİNSİNDEN DEĞİL İSE, CUMHURA GÖRE AYRI HÜKÜMDEDİR. NE NİSABI TAMAMLAMAK NE DE  YIL ŞAARTININ GERÇEKLEŞMESİ İÇİN  ELDEKİ MALA EKLENİR. MESELA, NİSAB MİKTARI DEVEYE SAHİP OLAN BİR KİMSE, YIL İÇÇİNDE SATIN ALSA, SIĞIR İÇİN DE  AYRICA BİR YIL BEKLAMESİ GEREKİR.

- MALİ MÜSTEFAD; TİCARİ KARLAR VE  HAYVVAN ÜRÜNLEİNİN DIŞINDA, FAKAT ELDE BULUNAN NİSAB MİKTARI MALIN  CİNSİNDEN İSE, HANEFİLERE GÖRE, BU MAL, ELDEKİ MALA EKLENEREK HEPSİNİN ÜZERİNDEN  BİR YIL GEÇİNCE ZEKATA TABİ OLUR. MESELA,  BEŞ MİLYON LİRALIK DEMİR STOKU  BULUNAN TÜCCARIN  SENE İÇİNDE ELİNE SATIŞ VEYA BAĞIŞ YOLUYLA  ELLİ MİLYON LİRALIK DEMİR GEÇSE, SENE SONUNDA ELLİBEŞ MİLYON LİRALIK DEMİR MAL VAARLIĞININ  ZEKATINI VERMESİ GEREKİR.

- HANGİ MALIN TİCARETİ YAPILIRRSA YAPILSIN ,ZEKATIN MATRAHI, SENE SONUNDAKİ MAL VARLII OLMALIDIR.

- BORÇ KARŞILIĞI OLMAMA:  ZEKATA TABİ MALLARDA ARANAN “TAM MÜLK” VE “ASLİ İHTİYAÇLARDAN FAZLA OLMA”  ŞARTININ BİR GEREĞİ DE , ZEKATA TABİ OLAN MALIN BORÇ KARŞILIĞI OLAMMASIDIR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU, EL EMVALÜL BATINE (GİZLİ MALLAR) ADI VERİLEN; PARA VE TİCARET MALLARININ ZEKATINDA  BORCUN ETKİLİ OLACAĞINDA İTTİFAK ETMİŞLER; EL EMVALÜZZAHİRE (AÇIK MALLAR) DENİLEN  TOPRAK MAHSÜLLERİ, HAYVANLAR VE MADENLERDE İSE BORCUN, ZEKATIN VÜCUBUNA MANİ OLUP OLMADIĞINDA İHTİLAFA DÜŞMÜŞLERDİR.

- HANEFİLERRE GÖRE; BORÇ ÜÇ NEVİDİR:

1- ŞAHISLARA OLAN BORÇLAR:

2-  ALLAH HAKKI OLARAK VACİP OLUP KULLAR TARAFINDAN İSTENEN BORÇLAR(ZEKAT, BU NEVİDENDİR.):

3- KULLAR TARAFINDAN İSTENMEYEN FAKAT ALLAH İÇİN  YERİNE GETİRİLMESİ GEREKEN BORÇLAR (NEZİR VE KEFFARET, BU ÇEŞİT BORÇLARDANDIR):

- İLK İKİ GRUPTA TOPLANAN BORÇLAR; ZEKAT MALLARININ NİSABINI DÜŞÜRÜRLERSE, BU MALLARDA ZEKAT GERÇEKLEŞMEZ.

- ÜÇÜNCÜ GRUPTA TOPLANAN  BORÇLAR; ZEKATIN GERÇEKLEŞMESİNE MANİ DEĞİLDİR. AYRICABORÇ, HANGİ NEVİDEN OLURSA OLSUN, TOPRAK ÜRÜNLERİNDE ZEKATIN VÜCUBUNA  MANİ DEĞİLDİR.

- İMAMI ŞAFİYE GÖRE; BORÇ, HİÇ BİR MALDA ZEKATIN VÜCUBUNA ENGEL OLMAZ.

- İMAM MALİKE GÖRE İSE; SADECE PARA DA , ZEKATIN VÜCUBUNA ENGELDİR, NİSABI DÜŞÜRÜRSE, ZEKAT FARZ OLMAZ.

- GEÇERLİLİK ŞARTLARI:

1- NİYET,

2- TEMLİK,

- ZEKATIN, FAKİHLERCE ISRARLA ÜZERİNDE DURULAN  İKİ ÖNEMLİ SIHHAT ŞARTI VARDIR:

1- MÜKELLEFİN İBADET NİYETİ,

2- YAPILAN ÖDEMENİN EHLİNE TEMLİKİDİR.

- NİYET: HANEFİ VE MALİKİLERE GÖRE; NİYETİN,  ÖDEME ANINDA BULUNMASI GEREKİR.  ÇÜNKÜ ZEKAT, İBADETTİR VE İBADETLERDE NİYET ŞARTTIR.

- ZEKAT VERİRKEN, HÜKMEN NİYET  EDİLMİŞ OLMASI DA YETERLİDİR. MESELA, SAHİBİ NÜYET ETMEDEN ZEKAT BORCUNU VERDİKTEN SONRA HENÜZ MAL, FAKİRİN ELİNDE İKEN NİİYET ETMESİ, YAHUT VEKİLE VERMESİ ANINDA  NİYET ETTTİĞİ HALDE, VEKİL ZEKAT BORCUNU ÖDERKEN NİYET ETMEMESİ GİBİ DURUMLARDA, NİYET HÜKMEN VAR SAYILIR.

- MANEFİLERDE; ZEKAT MEMURU AÇIK MALLARDAN ( EMVALÜZZAHİRE) ZEKATI ZORLA ALMIŞ İSE, MÜKELLEFİN ÜZERİNDEN  ZEKAT BORCU  DÜŞER.  GİZLİ MALLARDAN ZORLA SEKAT ALINDI İSE, ZEKAT BORCUNDAN  MÜKELLEF ( NİYET ETMEMİŞSE) KURTULAMAZ..

- ŞAFİİLER GÖRE( HANEFİLERDEKİ GİBİ); NİYETİN, ZEKAT BORCUNU ÇIKARMA ANINDA  YAPILABİLECEĞİDİR.

- Şafiiler; ÇOCUK VE AKIL HASTALARININ VELİ VE VASİLERİNİN ZEKAT ÖDMEKLE MÜKELLEF OLDUKLARI GÖRÜŞÜNDEDİR. BU DURUMDA VELİ VEYA VASİ; ONLAR ADINA ZEKAT  ÖDERKEN NİYET EDECEKLERDİR.

- MALİKİLERE GÖRE; MÜKELLEF, ZEKAT MALINI AYIRIRKEN, BU MALIN VERİLMESİNDEN AZ ÖNCE VEYA VERİLİRKEN NİYET EDİLMESİ CAİZDİR.  HANBELİLERİN DE GÖRÜŞÜ , BUNA YAKINDIR. ONLARA GÖRE, MAL SAHİBİNİN NİYETİ ESAS OLUP, ZEKAT MEMURUNUN NİYETİ ONUN YERİNE GEÇMEZ.

- TEMLİK:  ZEKATI, IONA EHİL OLANLARA VERMEK YANİ ONLARIN MÜLKİYETLERİNE  GEÇİRMEK (TEMLİK) ŞARTTIR. BU ŞART İKİ UNSUR İÇERİR:

1-  TEMLİK İŞLEMİ,

2-  TEMLİKİN YAPILDIĞI ŞAHSIN  ZEKATI ALMAYA EHİL  OLUŞU.

- TEMLİK; BİR MALIN MÜLKİYETİNİ ,ZEKAT ALACAK ŞAHSA DOĞRUDAN NAKLAETME İŞLEMİDİR. BİR KİMSE,  ZEKAT NİYETİYLE BİR FAKİR VEYA YETİMİN KARNINI DOYURURSA, BU ZEKAT BORCUNU ORTADAN KALDIRMAZ. ANCAK ZEKATA NİYET EDİLEREK, ONLARA GIDA MADDELERİ VERİLSE, ZEKAT ÖDENMİŞ OLUR.

- CAMİİ, OKUL, YOL, KÖPRÜ, ÇEŞME YAPIMI VB. HAYIR  KURULUŞLARINA ZEKAT VERİLMEZ, ÖLÜ KEFENLERİ ALINMAZ VE  ÖLÜLERİN BORÇLARI ZEKATLA ÖDENMEZ.

- İSLAMI YAYMAK, KORUMAK, MÜSLÜMANLARA DÜŞMANLARINDAN ZARAR GELMESİNİ ÖNLEMEK AMACIYLA YAPILAN HARCAMALAR; ZEKAT YERİNE GEÇER. ÇAĞIMIZDA YOKSULLARA VE  ACİZLERE BAKMAK İÇİN KURUMLAR OLUŞTURULMUŞTUR. BU KURUMLARA DA ZEKAT  VERİLİR VE BU VEKALETEN  VEYA DOLAYLI TEMLİK SAYILIR.

- ZEKAT; USUL ( ANA, BABA, DEDE, NİNE) VE FÜRRU (ÇOCUKLAR VE TORUNLAR) VERİLMEZ.

- KİŞİ; ZEKATINI KARISINA DA VEREMEZ. EBU HANİFEYE GÖRE,  KADIN DA ZEKATINI KOCASINA VEREMEZ.

- FAKİR BİR KİMSEDE ALACAĞI OLAN ZENGGİN ONA “ALACAĞIMI SANA ZEKAT OLARAK VERİYORUM”DESE, TEMLİKİ DAR VE  FORMEL (ŞEKİL) MANADA ANLAYAN FAKİHLERE GÖRE ; BU ŞEKİLDE ZEKAT BORCU ÖDENMİŞ OLMAZ.

- ANCAK TEMLİKİ GENİŞ MANSIYLA ALSAK, BU DA BİR NEVİ TEMLİKTİR, ZEKAT YERİNE GEÇER.

- ZEKAT; ZENGİNLERE VE ONLARIN KÜÇÜK ÇOCUKLARINA VERİLMEZ. ZENGİNİN YETİŞKİN ÇOCUĞU,  NAFAKASI BABASINA DA AİT OLSA,  ZENGİN SAYILMAZ. ZENGİNİN FAKİR KARISI DA BÖYLEDİR.

- HZ. PEYGAMBER, KENDİ SOYUNA ZEKAT VERİLMESİNİ  YASAKLADIĞI İÇİN HAŞİM OĞULLARINA DA ZEKAT VERİLMEZ.

- HAŞİMOĞULLARI; HZ. ALİ, ABBAS, CAFERİ TAYYAR, AKİL, HARİS BİN ABDÜLMUTTALİB SOYUNDAN GELENLERLE BUNLAR TARAFINDAN HÜRRİYETE  KAVUŞTURULAN KİŞİLER.

- ZEKATA TABİ MALLAR:

1- ALTIN, GÜMÜŞ.

2- TİCARET MALLARI,

3- TOPRAK ÜRÜNLERİ,

4- BAL VE DİĞER HAYVAN ÜRÜNLERİ,

5- MADENLER VE DENİZ MAHSÜLLERİ,

6- HAYVANLAR,

7-  SINAİ SERVET, YETIRIM VE ÜRETİM ARAÇLARI.

8- BİNA VE NAKİL VASITALARI GİBİ GELİR GETİREN MALLAR,

9- MAAŞ, ÜCRET VE SEREST MESLEK KAZANÇLARI.

10- HİSSE SENEDİ

- HZ. PEYGAMBER VE ONU TAKİP EDEN HULEFAİ RAŞİDİN VE EMEVİLER DEVRİNDE PİYASADA TEDAVÜLDE OLAN PARA; DİRHEM (GÜMÜŞ) VE DİNAR (ALTIN) ADI VERİLEN PARALAR İDİ.

- ALTIN , GÜMÜŞ PARADAN ZEKAT YÜKÜMLÜLÜĞÜ KONUSU;

1- MÜBADELE ARACI OLMASI BAKIMINDAN NAKİT VEYA KÜLÇE ALTIN  VE GÜMÜŞ,

2- ALTIN VE GÜMÜŞTEN YAPILAN  ZİYNET EŞYASI,

3- GÜNÜMÜZDEKİ PARALAR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-126

- ŞAFİİLERE GÖRE, MALIN ELDE BULUNMAYIŞI, ZEKAT ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ ORTADAN KALDIRMAZ. BUNA GÖRE, GASP EDİLEN, KAYBOLAN, ÇALINAN, DENİZE DÜŞEN VB. MALLAR; SAHİBİNİN ELİNE GEÇİNCE, TAHAKKUK EDEN BÜTÜN ZEKATLARI VERİLMELİDİR.

-EBU HANİFEYE GÖRE, KOCASINDAN VADELİ MEHRİNİ ALMADIKÇA KADIN, ZEKATLA MÜKELLEF DEĞİLDİR. ÇÜNKÜ O MEHRE, NİKAH AKDİ İLE MALİK OLMUŞTUR. FAKAT BU, NOKSAN MÜKELLEFİYETTİR. KADIN MEHRİ TESLİM ALMAKLA  ONA TAM MALİK OLUR.

-  BORÇLU, BORCUNA KARŞILIK OLAN MALINDAN DOLAYI ZEKAT MÜKELLEFİ OLMAZ. ELİNDE OLAN BU MALIN MALİKİ DEĞİLDİR.

- REHİN OLARAK VERİLEN MALDAN DOLAYI DA  MAL SAHİBİ ZEKAATLA YÜKÜMLÜ OLMAZ. ÇÜNKÜ BU MALA MALİK OLSA DA ZİLYED EDĞİLDİR. MAL,  BORCU KARŞILIĞI, REHİN ALANIN ELİNDEDİR.

- SATIN ALINIP DA TESLİM ALINMAMIŞ MALLAR, ZEKATA TABİDİR. ÇÜNKÜ ALICI, SATIM AKDİ SONUCU BİR MALA TAM MALİK OLMUŞTUR.  MALIN ELİNDE OLMAMASI, ZEKATIN ALICIYA FARZ OLMASINA MANİ DEĞİLDİR.

- MALI YANINDA OLMAYAN YOLCU, ZEKATLA MÜKELLEFTİR.  ÇÜNKÜ O,  VEKİL ARACILIĞI İLE MALINDA TASARRUFTA BULUNABİLİR.

- FAKİHLERE GÖRE, ALACAKLAR  İKİYE AYRILIR;

1- TAHSİL EDİLECEĞİ UMULAN ALACAKLAR, YANİ ÖDEME İMKANINA SAHİP VE BORCUNU DA KABUL EDEN KİMSEDEKİ ALACAKLAR, ZEKATA TABİDİR.

-2- TAHSİL EDİLECEĞİ UMULMAYAN ALACAKLARIN İSE,  ANCAK ELDE EDİLİNCE ZEKATI VERİLİR.  ELDE EDİLİNCE GEÇMİŞ BÜTÜN YILLARIN  ZEKATI ÖDENİR, DİYENLER DE SON BİR YILIN ZEKATI ÖDENİR DİYENLER DE VARDIR.

- HANEFİLERE GÖRE,  ELDE EDİLMESİNİN ÜZERİNDEN  BİR YIL GEÇMEDİKÇE B ALACAĞIN  ZEKATI ÖDENMEZ.

- HANEFİ FAKİHLERE GÖRE ALACAKLAR;

- 1- KUVVETLİİ ALACAK (DEYNİ KAVİ): BORÇ VERİLMİŞ PARALAR İLE TİCARET MALLARININ  BEDELLERİ OLAN  ALACAKLARDIR.  BUNLAR, BORÇLULAR TARAFINDDAN İNKAR EDİLMEDİKÇE , TAHSİL EDİLDİKLERİNDE, GEÇEN SENELERE AİT ZEKATLARI DA VERİLMELİDİR.  FAKAT MÜKELLEF,  ALACAĞINDAN EN AZ 40 DİRHEM (YANİ ZEKAT NİSABININ 1/5İ KADAR MİKTAR) TAHSİL ETMEDİKÇE, ZEKAT BORCUNU ÖDDEMEK ZORUNDA DEĞİLDİR.

2- ORTA KUVVEETTE ALACAK ( DEYNİ MUTAVASSIT):  EV KİRASI GİBİ  ZEKAT MEVZUU OLMAYAN BİR MALIN BEDELİDİR.  BU ALACAKTA DA GEÇEN SENELERİN  ZEKAT BORCU GERÇEKLEŞİR. ANCAK  ZEKAT BORCUNUN  ÖDENME MECBURİYETİ İÇİN  ALACAKLININ EN AZ 200 DİRHEM MİKTARI ( NİSAB MİKTARI KADAR) TAHSİL ETMESİ GEREKİR.

3- ZAYIF ALACAK ( DEYNİ ZAİF): MAL BEDELİ OLMAYAN- MEHİR VE DİYET GİBİ- ALACAKLARDIR.  BU TÜR ALACAK, ZEKATA TABİ DEĞİLDİR. TAHSİL EDİLSİKTEN SONRA  DİĞER ŞARTLARIN  GERÇEKLEŞMESİ İLE ZEKATA TABİ OLUR.

- BORÇLUNUN KABUL ETTİĞİ VE ÖDEME GÜCÜNE SAHİP OLDUĞU İÇİN  ÖDENME İHTİMALİ YÜKSEK OLAN  ALACAĞIN HER YIL  ZEKATININ VERİLMESİ, BORÇLUNUN ÖDEME GÜÇLÜĞÜ İÇİNDE BULUNMASI VEYA ÖDEMEYİ KABUL ETMEMESİ GİBİ DURUMLARDA İSE, ELDE EDİLDİKTEN SONRA ALACAĞIN ZEKATININ VERİLMESİ UYGUNDUR.

- NEMA; BİR MALIN ZEKATA TABİ OLABİLMESİ İÇİN ARANAN ŞARTLARDAN  BİRİ DE NEMADIR. ARTMAK, ÇOĞALMAK, GLİŞMEK.

- NEMA; İKİ KISMA AYRILIR:

1- HAKİKİ (GERÇEK) NEMA: BİR MALIN TİCARETLE, DOĞUM YOLUYLA VEYA  TARIMLA ARTMASIDIR.  TİCARET MALLARI, HAYVANLAR VE TOPRAK ÜRÜNLERİ BÖYLEDİR.

2- TAKDİRİ (HÜKMİ) NEMA:  BİR MALIN KENDİSİNDE NEMA İMKANININ BİZZAT (POTANSİYEL OLARAK)  MEVCUT OLMAASIDIR. ALTIN, GÜMÜŞ VE PARA DA OLDUĞU GİBİ

- NEMA; MALIN SAHİBİNE GELİR, KAR, FAYDA TEMİN ETMESİ YAHUT KENDİLİĞİNDEN ÇOĞALMA VE ARTMA ÖZELLİĞİNE SAHİP BULUNMASIDIR.  BÖYLE MALLARA, NAMİ MALLAR DENİLİR.

- HZ. PEYGAMBERİN VE İLK DÖRT HALİFENİN UYGULAMALARINI DİKKATLE İZLEYEN FAKİHLER, BU DEVİRLERDE, ÜZERLERİNDEN  ZEKAT TAHSİL EDİLEN  MALLARIN ARTICI  VASFA SAHİP OLDUKLARINI TESBİT ETMİŞLER VE BU VASFI ZEKATIN VÜCUB ŞARTI SAYMIŞLARDIR.

- BEŞ SINIF MAL ZEKATA TABİDİR. BUNLAR:

1-  PARA ( ALTIN, GÜMÜŞ VB.),

2- TİCARET MALLARI,

3- TOPRAK ÜRÜNLEİ,

4- HAYVANLAR,

5- GEFİNE VE MADENLER,

- BU MALLARIN HEPSİ; NAMİ (ARTICI VASFTA) OLDUKLARI GÖRÜLÜR. ALTIN VE GÜMÜŞ BAŞTA OLMAK ÜZERE PARA; RTICI VASIFTASIR. ÇÜNKÜ BU MÜBADELE ARACI, DEĞER BİRİMİDİR. ÇALIŞTIRILDIKLARINDA GELİR GETİRİR, KAR SAĞLARLAR. SAKLANMALARI VE YATIRIMDAN ALIKONMALARI HALİNDE; TASARRUF ARACI ÖZELLİKLERİNİ KORURLAR.

- TİCARET; KAR SAĞLAMAK, GELİR ELDE ETMEK İÇİN YAPILUIR. O HALDE TİCARETTE KONU OLAN HER MAL, ARTICI VASIFTADIR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİ VE HAYVANLAR DA, BİZZAT KENDİLERİ NAMİ VASFA SAHİPTİRLER. TOPRAK ÜRÜNLERİ; EMEK KARŞILII TOPRAĞIN VERDİĞİ YENİ BİR GELİRDİR. MADENLER DE BÖYLEDİR.  HAYVANLAR İSE; DOĞURMAK, GELİŞMEK, ET,VE SÜT VERMEK SURETİYLE ARTICI VASIF KAZANMAKTADIRLAR.

- ZEKATA TABİ MALLARDA  NEMA ŞARTI ARANDIĞINDAN, BU ŞARTLARI TAŞIMAYAN MALLAR İSE MESELA BİNEK HAYVANLAR, ÇALIŞTIRILAN HAYVANLAR, OTURULAN EVLER VE EV EŞYALARI, MESLEK KİTAPLARI, MESLEK ALETLERİ VB. MALLAR; ZEKATA TABİ DEĞİLDİR.

- İHTİYAÇ FZLASI OLMA;  ZEKATA TABİ MLLARDA ARANAN ŞARTLARDAN BİRİ DE O MALIN, MÜKELLEFİN; KENDİSİNİN VEYA BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU KİMSELEERİN  TEMEL İHTİYAÇ MADDELERİNİN (HAVAİCİ ASLİYYE) DIŞINDA OLMASIDIR.

- MÜKELLEFİN, TEMEL VE TABİİ İHTİYAÇ MADDELERİ, ZEKAT MATRAHI DIŞINDA TUTULMUŞTUR. ESASEN İHTİYAÇ, GİZLİ VE KİŞİSELDİR. KİŞİLERİN, DÜNYADAKİ ARZU VE İHTİYAÇLARINA BİR SINIR GETİRMEK DE İMKANSIZDIR.

- HANEFİLERE GÖRE, KİŞİ VE AİLE FERTLERİ İÇİN GERREKLİ BİR YILLIK GIDA MADDELERİ, GİYECEKLER, SANAT VE MESLEK ALETLERİ, OTURULAN EV, EV EŞYASI, BİNEK ARACI, İLİM İÇİN EDİNİLEN KİTAPLAR; ASLİ İHTİYAÇ SAYILIR.

- TEMEL İHTİYAÇLAR; KİŞİNİN HAYATINI  KORUMAK VE  İNSAN ONURUNA  YAKIŞIR BİR ŞEKİLDE SÜRDÜRMEK İÇİN MUHTAÇ OLDUĞU ŞEYLERDİR.

- TEMEL İHTİYAÇ MADDELERİNİN BELİRLENMESİNİN KİŞİLERİN KENDİ SOSYALÇEVRESİNE, KÜLTÜR VE ALIŞKANLIKLARINA VE KENDİ TESBİTİNE BIRAKILMAYIP, BU KONUDA TOPLUMUN ORTAK DEĞERLERİNE  VE TOPLUMDAKİ ASGARİ GEÇİM VE HAYAT   STANDARTINA GÖRE BİR BELİRLEMEYE GİDİLMESİ GREKİR.

- NİSAB; SINIR, İŞARET, ASIL VE KÖK.

-NİSAB,  ZEKATIN VÜCUBUNA  ALAMET VE ÖLÇÜ OLMAK ÜZERE TESBİT EDİLEN  BELİRLİ BİR MİKTARDIR.

- ZENGİN OLMANIN ASGARİ SINIRI VEYA ASGARİ ZENGİNLİK ÖLÇÜSÜ DİYEBİLECEĞİMİZ NİSAB, ZEKATA TABİ HR MAL İÇİN, HZ. PEYGAMBER TARAFINDAN GÖSTERİLMİŞTİR.

- FAKİHLER; TOPRAK ÜRÜNLERİ HARİÇ, ZEKATA  TABİ BÜTÜN MALLARDA NİSABIN ŞART OLDUĞUNDA, GÖRÜŞ BİRLİĞİNE VARMIŞLARDIR.

- HADİSLERDE NİSAB MİKTARI ŞÖYLEDİR:

1- GÜMÜŞTE NİSAB MİKTARI -à 200 DİRHEM (561.2 GR.)

2- ALTINda nisab miktarı   -à 20 MİSKAL ( 80.18 GR.)

3- HAYVANLARDA;

            -  DEVEDE  -à     5

            - SIĞIRDA -à     30

            - KOYUNDA -à  40

4- TOPRAK ÜRÜNLERİNDE -à 5 VESK (653 KG.BUĞDAYDA)

- EBU HANİFEYE GÖRE;  TOPRAK ÜRÜNLERİNİN AZI DA ÇOĞU DA  ZEKATA TABİDİR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİNİN ZEKATINDA , NİSAB ARANMAZ.

- GÜNÜMÜZDE NİSAB MİKTARININ; KARI, KOCA VE ÇOCUKLARDAN OLUŞAN  EN KÜÇÜK BİR AİLENİN YILLIK ASGARİ HARCAMALARI TUTARI OLARAK BELİRLENMESİ GEREKİR.

- YILLANMA:  ZEKATA TABİ OLAN MALLARDA  ARANAN ŞARTLARDAN BİRİ DE, O MALIN ÜZERİNDEN  BİR KAMERİ YILIN GEÇMİŞ OLMASI ŞARTIDIR Kİ BUNA “HAVALANI HAVL” DENİR.

- FAKİHLER; ALTIN VE GÜMÜŞ PARA, TİCARET MALLARI VE HAYVANLARDA ZEKATIN FARZ OLMASI İÇİN , HAVALANÜL HAVL ŞARTI ARARLAR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİNİN ZEKATI; HASAT MEVSİMİ ÖDENECEĞİNDEN, ONLARDA BU ŞART BAHİS KONUSUDEĞİLDİR.

- MADENLERİN  VE DEFİNELERİN ZEKATI İSE; ELDE EDİLDİKLERİ ZAMAN ÖDENİR. BUNLARIN ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇME ŞARTI ARANMAZ.

- ZEKATA TABİ OLAN MALLAR (HAVALANÜL HAVL ŞARTINA GÖRE GURUPLANIRSA);

1- ZEKATIN FARZİYYETİ İÇİN , ÜZERİNDEN BİR KAMERİ YILIN  GEÇMESİ ŞARTI ARANAN; PARA, TİCARET MALLARI VEHAYVANLAR.

2- HAVALANÜL HAVL ŞARTININ ARANMADIĞI; TOPRAK MAHSÜLLERİ, MADEN VE DEFİNELER YER ALIR.

- HAVALANÜL HAVLE TABİ MALLAR ; ANCAK BİR SENEDE NEMALANIR. YANİ, ARTAR, ÇOĞALIR, KAR VE GELİR GETİRİR.

- TOPRAK ÜRÜNLERİ İSE;  HASAT MEVSİMİNE KADAR KENDİLERİ GELİŞME GÖSTERİR.

- MADENLER DE ; YERDEN  ÇIKARILIP İŞLENMEKLE KAR ELDE EDİLİR.

- MALİ MÜSTEFAD; İSTİFADE EDİLEN MALLAR, KAZANILAN MALLAR.

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-125

- HZ. PEYGAMBERİN, ZEKAT FARZ OLMADAN ÖNCE  FITIR SADAKASINI VERMEYİ EMRETTİĞİ, ZEKAT FARZ KILINDIKTAN SONRA İSE FFITIR SADAKASI  KONUSUNA DEĞİNMEDİĞİ, ANCAK MÜSLÜMANLARIN  HER RAMAZAN AYINDA  BAYRAM NAMAZINDAN ÖNCE FITIR SADAKASI VERMEYE DEVAM ETTİKLERİ BELİRTİLMEKTEDİR.

- KURANDA VE HZ. PEYGAMBERİN SÜNNETİNDE ZEKAT, DAİMA NAMAZLA  BİRLİKTE ZİKREDİLMİŞTİR.

- KURAN; ZEKATIN HEDEFLERİNİ; TATHİR (TEMİZLEME) VE TEZKİYE(ARITMA) KELİMELERİ İLE ÖZETLER.

- BİRİKEN SERVET, ZEKATIN TARH EDİLDİĞİ BİRİNCİ KALEM MATRAHTIR.

- ZEKATIN VÜCUB SEBEBİ, ZENGİNLİKTİR. ARTICI VASIFTA BELİRLİ BİR MİKTAR MALA MALİK OLAN KİMSE, ZEKAT AÇISINDAN ZENGİN SAYILIR.

- ZENGİNLİĞİN ÖLÇÜSÜ SAYILAN MİKTARA VE ALT SINIRA; NİSAB DENİR.

- BORCUNDAN VE  TABİİ İHTİYAÇLARINDAN FAZLA  NİSAB MİKTARI ARTICI MALA SAHİP OLAN VE BU MALIN ÜZERİNDEN BİR KAMERİ YIL GEÇEN  KİMSE,  ZEKAT ÖDEMEKLE MÜKELLEF OLUR.

- ZEKATIN RÜKNÜ;  ZENGİNLİK ÖLÇÜSÜ SAYILAN  MİKTARDAKİ MALDAN  ZEKAT BORCUNU ÇIKARMAK VE ONU HAK SAHİBİNE TEMLİK VE TESLİM ETMEKTİR.

- ZEKAT;

1- MÜSLÜMAN,

2- HÜR,

3- AKILLI,

4- BALİĞ,

5-  TABİİ İHTİYAÇLARINDAN FAZLA  ARTICI VASIFTAKİ MAL TAM BİR MÜLKİYETLE MALİK OLAN,

6-  BU MALİK OLUŞUNUN ÜZERİNDEN BİR KAMERİ SENE GEÇEN KİMSELERE FARZDIR.

- BU FARZIN SAHİH OLARAK ÖDENEBİLMESİ İÇİN DE;

1-  EHLİNE VERİLMESİ,

2-  VERİLİRKEN DE NİYET EDİLMESİ GEREKİR.

- BİR KİMSENİN ZEKATLA MÜKELLEF TUTULABİLMESİ İÇİN GEREKEN ŞARTLAR, VÜCUB ŞARTLARI VEYA ZEKATIN FARZİYYETİNİN ŞARTLARI OLARAK DA ANILIR.

- YÜKÜMLÜLÜK ŞARTLARI;

1-  MÜKELLEF İLE İLGİLİ ŞARTLAR,

2-  MAL İLE İLGİLİ ŞARTLAR.

- MÜKELLEF İLE İLGİLİ ŞARTLAR; DİĞER İBADETLERDE ARANAN “AKIL” VE “BÜLUĞ” ŞARTININ, ZEKAT DA ARANIP ARANMAYACAĞI  TARTIŞMA KONUSUDUR.

- ÇOCUK VE AKIL HASTALARININ “ÖŞÜR” DENEN TOPRAK ÜRÜNLERİ ZEKATINDAN SORUMLU OLDUKLARINDA GÖRÜŞ BİRLİĞİ BULUNMAKLA BİRLİKTE, BUNLARIN ZEKATA TABİ DİĞER MALLARDAN ZEKAT ALINIP ALINAMAYACAĞI  KONUSUNDA  FARKLI İKİ GÖRÜŞ İLERİ SÜRÜLMÜŞTÜR.

- EBU HANİFE;  AKILLI VE BALİĞ OLMAYANLARIN, TOPRAK ÜRÜNLERİ VE KAMU HUKUKUNUN BİR PARÇASI OLARAK  ALINAN ZEKAT TÜRÜ HARİÇ, ZEKATLA MÜKELLEF TUTULMAMIŞTIR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE İSE, AKIL HASTALARININ VE ÇOCUĞUN MALLARI, ZEKATA TABİİDİR. BU BORCU, VELİ VE  VARİSLERİ ÖDERLER.

- ZEKAT; VEKALETLE YERİNE GETİRİLEN MALİ BİR İBADETTİR.

- VELİ; ZEKATTA ÇOCUĞUN VE AKIL HASTASININ  VEKİLİDİR.

- MAL İLE İLGİLİ ŞARTLAR; BİR MALIN ZEKATA TABİ OLABİLMESİ İÇİN;

1- TAM MÜLK OLMA,

2-  ARTICI ÖZELLİĞE SAHİP OLMA,

3- NİSABA ULAŞMIŞ OLMA,

4- TABİİ İHTİYAÇLARDAN FAZLA OLMA,

5- ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMA, GİBİ ŞARTLAR ARANIR.

-ANCAK BU ŞARTLARIN GEREKLİLİĞİNİN KURANDA VEYA HZ. PEYGAMBER TARAFINDAN AÇIKÇA ZİKREDİLMEDİĞİ, FAKİHLERİN İLK DÖNEMLERDEKİ ZEKAT TAHSİL ÖRNEK VE USÜLLERİNDEN BU SONUCU ÇIKARDIKLARIDIR.

-  HANEFİLERE  GGÖRE MAL;  İNSANIN MALİK OLDUĞU VE KENDİSİNDEN ADETE UYGUN OLARAK YARARLANDIĞI HER ŞEYDİR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU MENFEATLERİ DE “MAL” KABUL EDERKEN, HANEFİLER KARŞI GÖRÜŞTEDİR.

- MAL İLE İLGİLİ ŞARTLAR;

1- TAM MÜLKİYET,

2- NEMA,

3- İHTİYAÇ FAZLASI OLMA,

4- NİSAB,

5- YILLANMA,

6- BORÇ KARŞILIĞI OLMAMA.

- TAM MÜLKİYET; BİR MALIN ZEKATA TABİ OLABİLMESİ İÇİN ŞART OLAN “TAM MÜLK = EL MÜLKÜT TAM” TABİRİNDEN MAKSAT, O MALIN HEM KENDİSİNİN (AYN) HEM DE MENFEATLERİNİN, SAHİBİNİN TASARRUF, SELAHİYET VE KUDRETİ ALTINDA BULUNACAK, ONA BAŞKALARININ HAKKI TAALLUK ETMİŞ OLMAYACAK, O MALDAN ORTAYA ÇIKACAK FAYDA MÜKELLEFE AİT OLACAKTIR.

- FAKİHLERE GÖRE;

1-  BELİRLİ SAHİBİ OLMAYAN MALLAR, ZEKATA TABİ DEĞİLDİR.

2- FAKİR, KİMSESİZ VE YETİMLERİN DOYURULMASI, OKUTULMASI, CAMİİ, MAESCİD, YOL, KÖPRÜ YAPIMI GİBİ AMAÇLARLA HAYIR KURULUŞLARINA VAKFEDİLEN MALLAR ZEKATA TABİ DEĞİLDİR. ANCAK, OĞLUNA, AİLESİNE VEYA FALANIN  OĞULLARINA GİBİ BELİRLİ KİŞİ VEYA KİŞİLERE YAPILAN VAKIFLAR BÖYLE DEĞİLDİR. BÖYLE VAKFEDİLEN MALLAR, ZEKATA TABİDİR.  ÇÜNKÜ BU DURUMDA VAKFEDİLEN MALIN  MÜLKİYETİ VAKFEDENDEN VAKFEDİLENE GEÇMEKTE VE ONDA  SÜREKLİ KALMAKTADIR.

3-  HIRSIZLIK, GASP, RÜŞVET, FAİZ GİBİ HARAM YOLLARLA KAZANILAN, HARAM MAL, ZEKATA TABİ DEĞİLDİR.

- ELDE BULUNMAYAN VE ELE GÇECEĞİ DE UMULMAYAN MALDA ZEKAT YOKTUR.

- KİMİ HANEFİLERE GÖREİSE,  FAYDALANILMAYAN MALDA DA ZEKAT YOKTUR.

- İNKAR EDİLEN, GASP EDİLEN, DÜŞMAN TARAFINDAN ALINAN, KAYBOLAN, DENİZE DÜŞEN, SAHRAYA GÖMÜLÜP YERİ UNUTULAN, DEVLET TARAFINDDAN MÜSADERE EDİLEN MALLAR; TEKRAR SAHİPLERİ  TARAFINDAN ELE GEÇİRİLMEDİKÇE ZEKATA TABİ DEĞİLDİR.  ÇÜNKÜ BU MALLARDA; ELDE BULUNDURMA VE  TASARRUF İMKANI YOKTUR.

- MALÜDDIMAR DA ZEKAT YOKTUR.

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-124

- RAMAZANDA ÖZÜRSÜZ OLARAK ORUÇ TUTMAYAN KİMSE, GÜNAHKARDIR. PEYGAMBERİMİZ MAZERETSİZ OLARAK RAMAZANDA BİR GÜN ORUÇ YİYEN KİMSENİN, ÖMÜR BOYU ORUÇ TUTSA DA O GÜNÜN BORCUNU GERÇEKTEN ÖDEMİŞ OLMAYACAĞINI İFADE ETMİŞTİR.

- ŞEYHİ FANİ; DÜŞKÜN İHTİYAR.

- AYET;  ORUÇ TUTMAYA GÜCÜ YETMEYEN YAŞLILARIN, TUTAMADIKLARI ORUÇ İÇİN FİDYE VERMESİ HÜKMÜNÜ GETİRMİŞ OLMAKTA VE FİDYENİN MİKTARINI “BİR FAKİR DOYUMLUĞU” OLARAK BELİRLEMEKTEDİR.

-  HER GEÇEN GÜN BÜNYESİ ZAYIFLAYAN HASTA VE YAŞLILAR, TUTAMADIKLARI HER BİR ORUÇ İÇİN BİR YOKSULU DOYURABİLECEKLERİ GİBİ,  BİR FAKİR DOYUMLUĞU FİDYEYİ RAMAZAN BAŞINDA VEYA SONUNDA, NAKİT PARA VEYA MAL OLARAK DA VEREBİLİRLER.  BU FİDYEYİ SAĞLIKLARINDA ÖDEYEMEZLERSE, FİDYENİN ÖDENMESİNİ VASİYET ETMELERİ GEREKİR.  BÖYLE BİR VASİYETİN MEVCUDİYETİ VE TEREKENİN DE ÜÇTE BİRİNİN DE YETERLİ OLMASI HALİNDE, MİRASÇILARIN BU FİDYEYİ ÖDEMELERİ DİNİ BİR VECİBEDİR.  VASİYETİ YOKSA VEYA TEREKENİN ÜÇTE BİRİ FİDYEYİ KARŞILAMAYA YETERLİ DEĞİLSE, MİRASÇILARIN TEBERRU KABİLİNDEN BUNU ÖDEMELERİ TAVSİYE EDİLMİŞTİR.

- FİDYE YOLUYLA TELAFİ BİÇİMİ; DEVAMLI HASTALIK VE YAŞLILIK SEBEBİYLE ORUÇ TUTAMAYANLARA MAHSUS OLUP, BU İKİ DURUMUN DIŞINDAKİ MAZERETLER, ORUÇ TUTMAMAYA VEYA BAŞLANMIŞ BİR ORUCU BOZMAYA RUHSAT TEŞKİL ETSE DE, TUTULAMAYAN ORUÇLAR İÇİN FİDYE ÖDENMESİNİ CAİZ KILMAZ. FAKAT BU KİMSELER, KAZA EDEMEDEN VEFAT ETMİŞLERSE, MİRASÇILARIN AYINI ŞEKİLDE BU ORUÇLAR İÇİN DE FİDYE VERMESİ, İSLAM ALİMLARİNCE CAİZ HATTA MENDUP GÖRÜLMÜŞTÜR.

-  ORUCU SAĞLIĞINDA KASTEN TERKEDEN KİMSELER İÇİN, ÖLÜMDEN SONRA FİDYE VERİLİP VERİLEMEYECEĞİ TARTIŞMALIDIR. AĞIR İŞLERDE ÖÇALIŞANLARIN DA ORUÇ YERİNE FİDYE VERMELERİNİ CAİZ GÖRENLERE GÖRE,  AYETİN HÜKMÜ KALDIRILMAMAIŞTIR.

- TUTULAMAYAN ORUÇLARIN FİDYESİ; BİR ÇOK YOKSULA VERİLEBİLECEĞİ GİBİ TOPLAM TUTAR TOPLUCA BİR YOKSULA DA VERİLEBİLİR. EBU YUSUFA GÖRE İSE, TEK FİDYENİN BİRKAÇ YOKSUL ARASINDA BÖLÜŞTÜRÜLEBİLMESİ DE MÜMKÜNDÜR.

- “BİR FAKİRİ BİR GÜN DOYURMAK”; BUNUN TEKABÜL EDECEĞİ NAKİT VEYA MAL, TOPLUMUN ÜRETİM BİÇİM VE İLİŞKİLERİNE, GEÇİM ŞARTLARINA VE EKONOMİK SEVİYESİNE GÖRE DEĞİŞEBİLİR.

- HANEFİ FAKİHLER, FİDYE MİKTARININ<, BUĞDAY CİNSİNDEN KARŞILIĞI VE DENGİ “YARIM SA”; ARPA, HURMA VEYA KURU ÜZÜM KARŞILIĞI İSE “BİR SA”DIR. ORUÇ FİDYESİNİN TUTARI; FITIR SADAKASI TUTARIONA DENKTİR.

- BİR FAKİR DOYUMLUĞUNUN, GÜNÜMÜZDE ASKERİ GEÇİM VE HAYAT STANDARDI, ASKERİ GEÇİM ENDEKSİ GİBİ EKONOMİK VERİLERDEN HAREKETLE BÖLGELERİNE GÖRE AYRI AYRI HESAPLANMASI MÜMKÜN VE DAHA SAĞLIKLI OLMAKLA BİRLİKTE, MÜKELLEFLERİN ORTALAMA AYLIK VEYA YILLIK GEÇİM STANNDARTLARINA GÖRE AYARLANMASINA BIRAKILMASI DAHA UYGUN GÖRÜLMEKTEDİR.

- İSKATI SAVM: BİRİNİN SAĞLIĞINDA İKEN YERİNE GETİRMEDİĞİ ORUÇ BORCUNUN FİDYE YOLUYLA TELAFİ EDİLMESİ, DÜŞÜRÜLMESİ ANLAMINA GELİR.

- İBADETLER ANLAM VE AMAÇ YÖNÜYLE, ÖNCELİKLE BİR EYSEL VE KİŞİSEL FENOMENLER OLDUKLARI İÇİN, KURAL OLARAK NİYABET VE VEKALET KABUL ETMESLER. İSLAM DİNİ İBADETLERİN İFASINDA; SADELİĞİ , KOLAYLIĞI VE GÜÇ YETİRİLEBİLİR OLMAYI ESAS  ALMIŞ, İBADETİN ÖNGÖRÜLEN İLK VE ASLİ BİÇİMİ İLE YERİNE GETİRİLEMEDİĞİ DURUMLARDA BİR TAKIM TELAFİ MEKANİZMALARI VE NADİREN DE OLSA ALTERNATİFAİFA BİÇİMLERİ ÖNERMİŞTİR.

- KİMİ FAKİHLER, ORUCUNU KAZA ETME İMKANINI BULAMADAN VEFAT EDEN KİMSEYA, YAŞLI VE SÜREKLİ HASTA KİMSELERİN DURUMUNA KIYAS EDEREK MİRASÇILARININ FİDYE VERMESİNİ VACİP GÖRMÜŞSE DE, FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU MAZERET SEBEBİ İLE BU KİMSEDEN MÜKELLEFİYETİN VE KAZA BORCUNUN SAKIT OLDUĞU VE MİRASÇILARIN DA FİDYE VERMESİNİN GEREKMEDİĞİ GÖRÜŞÜNDEDİR.

- İMKAN BULDUĞU HALDE ORUCUNU KAZA ETMEDEN VEFAT EDEN KİMSE HAKKINDA İSE FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU, HZ. PEYGAMBERİN ORUÇ BORCUYLA ÖLEN KMSE ADINA HER BİR GÜN İÇİN BİR FAKİRİN DOYURULMASINI EMREDEN HADİSİNİN GENEL İFADESİNDEN HAREKETLE,  MİRASÇILARINNIN FİDYE ÖDEMESİNİ GEREKLİ GÖRÜRLER.

- BİR GRUP FAKİH DE HZÇ PEYGAMBERİN, ORUÇ BORCUYLA ÖLEN KİMSE ADINA VELİSİNİN ORUÇ TUTMASINI TAVSİYE ETMESİNİ VEYA BUNA İZİN VERMESİNİ ESAS ALARAK ÖLENİN YAKINLARININ ONUN ADINA ORUÇ TUTMASININ CAİZ OLDUĞUNU SÖYLERKEN, ZAHİLER BUNUN CAİZ DEĞİL VACİP OLDUĞUNU İLERİ SÜRMÜŞLERDİR.

- FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞU İSE, ÖLEN ADINA FİDYE VERİLMESİNİ EMREDEN HADİSİ VE KİMSENİN BİR BAŞKASI DAINA NAMAZ KILAMAYACAĞI VE ORUÇ TUTAMAYACAĞI YÖNÜNDEKİ SAHABİ GÖRÜŞLERİNİ ESAS ALARAK VE NAMAZI ORUÇ GBİ BEDENİ İBADETLERDE HİÇ BİR ŞEKİLDE ( MÜKELLEFİN HAYATINDA VEYA ÖLÜMÜNDEN SONRA) NİYABETİN GEÇERLİ OLMAYACAĞI , GENEL KAİDESİNİ İŞLETEREK , ÖLEN ADINA  YAKINLARININ VEYA ÜÇÜNCÜ ŞAHISLARIN ORUÇ TUTMAASINI, NAMAZ KILMASINI UYGUN GÖRMEMİŞLERDİR.

 - İMAMI MUHAMMEDİN, ÖLENİN VASİYETİ OLMASA BİLE MİRASÇILARININ ONUN ORUÇ BORCU İÇİN FİDYE VERMESİNİN, ALLAHIN DİLEMESİNE BAĞLI OLARAK YETERLİ OLACAĞINI SÖYLEDİĞİ RİVAYET EDİLİR.

- NAMAZIN BİREYSEL AHLAKI, ZEKATIN İSE TOPLUMSAL AHLAKI GERÇEKLEŞTİRMEYE YÖNELİKTİR. ZEKATIN MALI DEĞİL, ÖNCELİKLE TOPLUMU TEMİZLEYEN VE GELİŞTİREN BİR MEKANİZMA OLDUĞUDUR. ZEKAT,  ARTMA, ÇOĞALMA, ARITMA VE BEREKET ANLAMINDADIR. SADAKA; GÖNÜLLÜ MALİ ÖDEMELERDİR. ZEKAT; ALLAHIN, BELİRLİ YERLERE SARFEDİLMEK ÜZERE DİNCE ZENGİN SAYILAN KİŞİLERİN MALLARINDAN BELİRLİ BİR PAYIN ALINMASI İŞLEMİDİR.  KURANDA ZEKAT KELİMESİ İKİ YERDE (KEF 18(81, MERYEM 19/ 13) SÖZLÜK ANLAMINDA; SEKİZİ MEKKE DÖNEMİNDE NAZİL OLAN SURELERDE OLMAK ÜZERE 30 AYETTE İSE TERİM ANLAMDA KULLANILMIŞTIR.

- BU AYETLERİN 28 İNDE NAMAZLA BİRLİKTE ZİKREDİLMİŞŞTİR. ZEKATIN MEDİNE DÖNEMİNDE FARZ KILINDIĞI, HANGİ YILDA GERÇEKLEŞTİĞİ TARTIŞMALIDIR. BİR TESBİTE GÖRE, ZEKAT HİCRETİN İKİNCİ YILINDA RAMAZAN ORUCUNDAN ÖNCE, DİĞER BİR TESBİTE GÖRE İSE AYNI YIL ( HİCRİ 2. YIL) ramazan orucundan sonra FARZ KILINMIŞTIR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-123

-ABDEST ALIRKEN AĞZINA ALDIĞI  SUDAN YUTSA VEYA  DENİZDE YÜZERKEN  SU YUTSA, ORUCU BOZULUR VE KAZA  LAZIM GELİR.

- ŞAFİİLER; ORUCU BOZMA KASTI BULUNMADIĞI İÇİN YANLIŞLIKLA BİR ŞEY YİYİP İÇMENİN ORUCU BOZMAYACAĞINI SÖYLERLER.

- MALİKİLER; ORUCUN ANLAMININ (İMSAK) ORTADAN KALKMIŞ OLDUĞU GEREKÇESİ İLE, İSTER UNUTMA İSTERSE YANLIŞLIK SONUCU OLSUN, BİR ŞEY YİYİP İÇMEKLE ORUCUN BOZULACAĞI NI SÖYLEMİŞLERDİR.

-  SABAH VAKTİNİN GİRİP GİRMEDİĞİ KONUSUNDA ŞÜPHESİ BULUNAN KİMSE, YİYİP İÇMEYE DEVAM EDERKEN  O ESNADA İKİNCİ FECRİN DOĞMUŞ OLDUĞU  ORTAYA ÇIKSA, ORUÇ BOZULUR VE KAZA ETMESİ GEREKİR, KEFFARET GEREKMEZ.

- AYNI ŞEKİLDE GÜNEŞİN BATTIĞINI ZANNEDDEREK İFTAR EDERKEN HENÜZ GÜNEŞİN BATMADIĞI ANLAŞILSA YİNE KAZA GEREKİR.

- İMSAK VE İFTAR VAKİTLERİNİ GÖSTEREN BİR TAKVİM VE SSAATİN BULUNMADIĞI DURUMLARDA KİŞİ, KENDİ BİLGİ VE TECRÜBESİ İLE İCTİHAD EDEREK   ONA GÖRE DAVRANIR.

-  BİR ŞEY YİYOR VEYA İÇİYORKEN İMSAK VAKTİNİN GİRDİĞİNİ ANLAYAN KİMSE DERHAL YEMEYİ VE İÇMEYİ  BIRAKMALIDIR. BİLE BİLE YEMEYE VE İÇMEYE DEVAM ETMESİ HALİNDE İSE HANEFİLERE GÖRE<, BU KİŞİYE KEFFARET GEREKİR.

- AĞIZDAN ALINAN HAP, ŞURUP VE PASTİL GİBİ ŞEYLERİN ORUCU BOZACAĞINDA GÖRÜŞ BİRLİĞİ BULUNMAKTADIR ÇÜNKÜ BUNLAR DOĞRUDAN MİDEYE İNMEKTE, ESASEN TEDAVİ AMAÇLI OLSA BİLE  DOLAYLI OLARAK BESLENME NİTELİĞİ DE TAŞIMAKTADIR.

- GÖZE, BURUN VEYA KULAĞA DAMLATILAN İLACIN  ORUCU BOZUP BOZMAYACAĞI  KONUSU İSE TARTIŞMALIDIR.

- KİMİ ALİMLER, GÖZE DAMLATILAN İLACIN ORUCU BOZMAYACAĞI , KULAK VE BURUNA DAMLATILANIN BOZACAĞI GÖRÜŞÜNDE İSE DE,  BURUN İÇİNİN YEMEK BORUSU İLE VE MİDE İLE  DOĞRUDAN BAĞLANTISININ BULUNDUĞU, GÖZÜN DOLAYLI OLARAK  BOĞAZA AÇILDIĞI, KULAĞIN İSE MİDEYLE BÖYLE BİR BAĞLANTISININ BULUNMADIĞI,  BUNDAN DOLAYI BUNLARDAN SADECE BURUNA KONAN İLAÇLAR HAKKINDA İHTİYAATLI OLMAK  GEREKTİĞİ SONUCU ÇIKAR.

- BURNA ENFİYE ÇEKMEK, BOĞAZA İNECEK ŞEKİLDE BOL MİKTARDA SU ÇEKMEK GİBİ DAVRANIŞLAR ORUCU BOZAR. BU ORGANLARA KONAN VE TAMAMEN TEDAVİ AMAÇLI  İLAÇ VE DAMLALAR İSE ORUCU BOZMAZ.

- DERİ ALTINA VEYA ADALEYE ZERKEDİLEN  VEYA DAMARDAN YAPILAN  İĞNENİN ORUCU BOZUPBOZMAAYACAĞI  KONUSUNDA;

1- EBU HANİFENİN “DERİN YARA ÜZERİNE SÜRÜLEN VE KARIN  VEYA  BEYNE ULAŞAN İLACIN / MERHEMİN  ORUCU BOZACAĞI” YÖNÜNDEKİ GÖRÜŞÜNÜ ALANLAR, İĞNEYLE VÜCUDA BİR ŞEY  ZERKEDİLMESİ DURUMUNDA ORUCUN BOZULACAĞINI İLERİ SÜRMÜŞLERDİR.  BU ŞEKİLDE ALINAN İLAÇ, GEREK AĞIZDAN ALINSIN  GEREKSE İĞNEYLE ZZERKEDŞLMİŞ OLSUN, HİÇ BİR ŞEKİLDE KEFFARET  GEREKTİRMESE DE ORUCU BOZASR VE  KAZAYI GEREKTİRİR.

2- EBU YUSUF VE MUHAMMED, “ DERİN YARA ÜZERİNE SÜRÜLEN MERHEMİN ORUCU BOZMAYACAĞI” YÖNÜNDEKİ GÖRÜŞÜNÜ ESASALANLAR İSE, İĞNEYLE VÜCUDA BİR İLACIN  ZERKEDİLMESİ DURUMUNDA ORUUCUN BOZULMAYACAĞINI SÖYLEMİŞLERDİR.

- EBU YUSUF VE MUHAMMED, ORUCA “NORMAL YOLLARDAN VÜCUDA BİR ŞEY ALMAKTAN KAÇINMAK”  ŞEKLİNDE BİR ANLAM YÜKLEDİKLERİ İÇİN  YARAYA SÜRÜLEN MERHEMİN, KARNA VEYA BEYNE  ULAŞMIŞ OLMASININ BİR ÖNEMİ OLMAYACAĞINI, DOLAYISIYLA  BU DURUMDA ORUCUN  BOZULMAYACAĞINI SÖYLEMİŞLERİDR.

- ESKİDEN FETVAHANE VE DAHA SONRA 1948 DE EZHER ÜNİVERSİTESİ FETVA KOMİSYONU,      TABİİ DELİKLER DIŞINDA VÜCUDA GİREN  BİR ŞEYİN  ORUCU BOZMAYACAĞI  YÖNÜNDE FETVA VERMİŞLERDİR.

- ASTIM VE NEFES DARLIĞI SEBEBİ İLE AĞZA SIKILAN SPREYİN ZERRECİKLER HALİNDE İÇERİ GİTTİĞİ DOĞRU OLSA BİLE BUNLARIN  AKCİĞERDEN ÖTEYE GEÇMEDİĞİ E MİDEYE ULAŞMADIĞI ,  GIDA VE SUSUZLUK GİDERME ÖZELLİĞİ DE  TAŞIMADIKLARI, BU SEBEPLE BUNLARIN DA ORUCU BOZMAYACAĞI  İLERİ SÜRÜLMÜŞTÜR.

- BELLİ HASTALIKLARA KARŞI KORUNMAK MAKSADIYLA YAPILAN AŞILARIN HÜKMÜNDE DE TARTIŞMA BULUNMAKLA BİRLİKTE, BU AŞILARLA VÜCUDA MİKROP VERİLEREK BAĞIŞIKLIK KAZANDIRMAYA ÇALIŞILDIĞI, DOLAYISIYLA BUNLARIN BESLENME AMAÇLI OLMADIĞI SÖYLENEREK ORUCA ZARAR VERMEYECEĞİ GÖRÜŞÜ AĞIRLIK KAZANMIŞTIR.

- RAMAZANDAN BİR GÜN VEYA DAHA FAZLA ORUÇ TUTMAYAN KİMSELERİN BUNLARI KAZA ETMELERİ GEREKTİĞİNDE GÖRÜŞ BİRLİĞİ VARDIR.

- TUTMAMA;

1- HASTALIK,

2- TOLCULUK,

3- HAYUIZ,

4- NİFAS VB. ÖZÜRLER SEBEBİYLE,

5- KASTEN,

6- YANILARAK,

7- NİYETİ TERKETMEK SURETİYLE OLABİLİR.

- HER NE SEBEPLE OLURSA OLSUN GÜNÜNDE TUTULAMAMIŞ RAMAZAN ORUCUNUN KAZA EDİLMESİ GEREKİR.  AYNI ŞEKİLDE KEFFARET, ADAK VEYA BAŞLANIP BOZULMUŞ NAFİLE ORUÖLARIN KAZASI DA GEREKLİDRİ. BAŞLANIP TAMAMLANMAMIŞ NAFİLE ORUÇ MESELESİNDE ŞAFİİLER HİÇ BİR ŞEKİLDE KAZAYI GEREKLİ GÖRMEZKEN, MALİKİLER SADECE KASTEN BOZMA DURUMUNDA KAZAYI GEREKLİ GÖRMÜŞLERDİR.

- RAMAZAN ORUCUNUN KAZASI<,YASAK GÜNLER DIŞINDA HER ZAMAN YAPILABİLİR. ŞAFİİLERE GÖRE İSE; BİR RMAZANDA KAZAYA KALMIŞ OLAN ORUCUN GELECEK RAMAZANA KADAR KAZA EDİLMESİ GEREKİR  BİR RAMAZAINNIN KAZA BORCU YERİNE GETİRİLMEDEN ÖTEKİ RAMAZAN GELECEK OLURSA, KAZA BORCUNA İLAVETEN BİR DE FİDYE ÖDEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ ORTAYA ÇIKAR.

- RAMAZANDA ÖZÜRSÜZ OLARAK ORUÇ TUTMAMAK, BÜYÜK GÜNAHTIR. RAMAZANDA MAZERETSİZ OLARAK KASTEN ORUÇ YEMEK, RAMAZANIN SAYGINLIĞINI İHLAL ETMEK ANLAMINA GELECEĞİ İÇİN KEFFARET ÖDEMEK GEREKİR.

- KEFFARET İÇİN ÖNERİLEN ÜÇ SEÇENEKTEN SADECE İKİSİNİN GÜNÜMÜZDE TATBİK İMKANI VARDIR Kİ BUNLARDAN BİRİSİ;

1- İKİ AY PEŞPEŞE ORUÇ TUTMAK,

2- 60 FAKİRİ DOYURMAKTIIR.

- HANEFİLER<, KEFFARET SEÇENEKLERİNDE SIRA GÖZETMENİN GEREKLİOLDUĞUNU SAVUDUKLARI İÇİN ÖNCELİKLE İKİ AY PEŞPEŞE ORUÇ TUTMAYI, BU MÜMKÜN OLMAZSA DİĞER SEÖENEK OLAN 60 FAKİRİ DOYURMA SEÇENEĞİNİN UYGULANABİLECEĞİNİ İLERİ SÜRMÜŞLERDİR.

- MALİKİLER  İSE; SIRA GÖZETMEKSİZİN HERHANGİ BİR SEÇENEĞİN YERİNE GETİRİLMESİNİ YETERLİ GÖTMÜŞLERDİR.

- ARAYA HAYIZ VE NİFAS GİBİ DOĞAL MAZERETLERİN GİRMESİ DURUMU, KEFFARET ORUCUNUN PEŞPEŞE OLUŞ ÖZELLİĞİNE ZARAR VERMEZ. BU HALLER GEÇTİKTEN SONRA YENİDEN NİYET EDİLERREK, KALINAN YERDEN DEVAM EDİLİR.

- BAZI FAKİHLER, KEFFARETİ; oruç tutmanın değil, orucu bozmanın cezası olarak değerlendirip, RAMAZAN AYINDA RAMAZAN ORUCUNA NİYET EDİLMEDİĞİ TAKDİRDE ORUÇ YEMENİN KEFFARETİ GEREKTİİRMEDİĞİ Nİ SÖYLEMİŞLERDİR.

-

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH- 122

- ORUÇLU İÇİN MÜSTEHAB OLAN ŞEYLER;

1-  SAHUR YAPMAK.

- SAHUR; İKİNCİ FECİRDEN AZ ÖNCEKİ  VAKİT OLAN SEHER  VAKTİNDE  YENİLEN YEMEKDİR. SAHUR YEMEĞİNİ, GECENİN SON VAKTİNE DENK  GETİRMEYE ÇALIŞMAK UYGUN OLUR.  PEYGAMBERİMİZ, SAHURU SON VAKTE DENK GETİRMEYİ TEŞVİK ETTİĞİ  GİBİ; İFTARIN DA VAKİT GİRER GİRMEZ  YAPILMASINI TEŞVİK ETMİŞŞTİR.

- ORUÇ AÇILIRKEN DUA EDİLMESİ SÜNNETTİR. 

- İFTAR DUASI;  ALLAHIM, SENİN RIZANI KAZANMAK İÇİN ORUÇ TUTTUM. SENİN VERDİĞİN RIZIKLA ORUCUMU AÇTIM SANA İNANIP GÜVENDİM. EY LÜTUF VE İKRAMI  GENİŞ OLAN RABBİM, BENİ BAĞIŞLA.

- VARLIKLI KİMSELERİN, DURUMU İYİ OLMAYAN KİMSELERRE  İFTAR YEMEĞİ YEDİRMESİ GÜZEL VE SEVAPLLI BİR DAVRANIŞTIR.

- SABAH NAMAZININ VAKTİNİ GEÇİRMEMEK KAYDIYLA, CÜNÜP SABAHLAMAK CAİZ İSE DE,  İBADETE BAŞLARKEN TEMİZ OLMAK DÜŞÜNCESİ İLE DAHA ÖNCE  GUSLETMEK UYGUNDUR.

- CÜNÜP OLARAK SABAHLAYAN KİMSENİN, GEREKLİ DİKKATİ GÖSTERMEK KAYDIYLA, BANYO YAPMASI CAİZDİR. PEYGAMBERİMİZ, BAZI KERELER CÜNÜP OLARAK SABAH NAMAZI VAKTİNE GİRMİŞTİR.

- İTİKAF:  BİR MESCİDDE İBADET NİYETİYLE VE BELİRLİ KURALLARA UYARAK İNZİVAYA ÇEKİLMEKTİR. HZ. PEYGAMBER,  MEDİNEDE, HİCRETTEN SONRA HER YIL  RAMAZANIN SON ON GÜNÜNDE İTİKAFA ÇEKİLDİĞİ, HANIMLARININ DA PEYGAMBERLE BİRLİKTE İTİKAF YAPTIĞI BİLİNİR. 

- ALİMLER, ORUÇLUNUN RAMAZANIN SON ON GÜNÜNDE İTİKAFA GİRMESİNİ MÜSTEHAB KABUL ETMİŞLERDİR.

- HANEFİLER; HZ. PEYGAMBERİN  BUNU DEVAMLI YAPMIŞ OLMASINDAN HAREKETLE İTİKAFI, “KİFAİ NİELİKTE MÜEEKED SÜNNET”  SAYMIŞTIR.

- İTİKAFA GİRENİN;

1-  MÜKELLEF OLMASI,

2- İTİKAFA BİR MESCİDDE GİRMESİ,

3- NİYET ETMESİ, GEREKLİ GÖRÜLÜR.

- KADINLAR, EVLERİNİN BİR ODASINDA İTİKAFA GİRERLER

- İTİKAF YAPMAK İSTEYEN KİŞİ,  İTİKAF NİYETİYLE  MESCİD VEYA MESCİD HÜKMÜNDEKİ  BİR YERDE KALMAYA  BAŞLAYRAK İTİKAFA GİRMİŞ OLUR.

- VAKTİNİ;  NAMAZ, KURAN TİLAVETİ, DUA, ZİKİR VE TEFEKKÜR GİBİ İBADET VE TAATLERLE VEYA DİNİ BİLGİ VE KÜLTÜRÜNÜ ARTIRACAK SOHBET VE OKUMALARLA  DEĞEERLENDİRİR.

- DOĞAL İHTİYAÇLARIINI  GİDERMEK İÇİN  MESCİDİ MEŞGUL ETMEYECEK VE KİRLETMEYECEK ŞEYLERİ MESCİDE GETİREBİLİR.  MESCİDDE; YER , İÇER VE ORAA İSTİRAHAT EDER. MESCİDİN İÇERİSİNDE, GİDERİLMESİ MÜMKÜN OLMAYAN  ZARURİ VE DOĞAL İHTİYAÇLARI İÇİN DIŞARI ÇIKABİLİR.  ANCAK , İHTİYACINI GİDERDİKTEN SONRA  HEMEN İTİKAF MAHALLİNE GERİ DÖNER.

- NAFİLE İTİKAFLAR, DIŞARIYA ÇIKMAKLA BOZULMAZ. ANCAK VACİP İTİKAFLAR; ZORUNLU İHTİYAÇLAR DIŞINDA, İTİKAF MAHALLİNİN TERK EDİLMESİYLE BOZULUR.

-İ TİKAFIN ASGARİ SÜRESİ İÇİN BİR SINIR YOKTUR. BU BAKIMDAN  BİR MESCİDİ ZİYARET EDEN  KİŞİ, BU ZİYARET SÜRESİNDE BİLE İTİKAFA NİYET EDEBİLİR.

 -ORUCUN YASAKLARI:

1- YEMEK,

2- İÇMEK,

3-  CİSEL İLİŞKİ DE BULUNMAKTIR.

- ORUCUN YASAKLARI; ORUCUN BOZZULMASINA SEBEP OLAN ŞEYLERDİR.

- ORUÇ; YEME, İÇME VE CİNSEL İLİŞKİDEN KAÇINMAKTIR.

- ORUCUN MEKRUHLARI: BİR ŞEYİ TATMAK VE ÇİĞNEMEK MEKRUHTUR. BİR İNSANIN EŞİYLE ÖPÜŞMESİ, ONA SARILMASI MEKRUHTUR.  MİSVAK KULLANMAK MEKRUH DEĞİLDİR.

- AĞIZ VE DİŞ TEMİZLİĞİNİN, DİŞ FIRÇASI VE DİŞ MACUNU KULLANILARAK YAPILMASI DA ORUCA ZARAR VERMEZ.

- ORUÇLUNUN GÜZZEL KOKKU SÜRÜNMESİ VEYA GÜZEL KOKAN BİR ŞEYİ KOKLAMASI DA MEKRUH DEĞİLDİR.

- ESASEN ORUCU BOZMAMAKLA BİRLİKTE, ORUÇLUNUN  DİRENCİNİN KIRILMASINA VE GÜÇSÜZ DÜŞMESİNE  YOL AÇAN “KAN ALDIRMAK” VB. ŞEYLER MEKRUHTUR.

- ORUCU BOZAN ŞEYLER:

1-  YEMEK, İÇMEK VE CİNSEL İLİŞKİDE BULUNMAK, ORUCU BOZAN ŞEYLERDİR.

- KAZA VE KEFFARETİ GEREKTİREM DURUMLAR:  ORUCU BOZUP, HEM KAZA HEM DE KEFFARETİ GEREKTİREN DURUMLARIN BAŞINDA, RAMAZAN GÜNÜ ORUÇLU İKEN CİNSEL İLİŞKİDE BULUNMAK GELİR.

- BÜTÜN FIKIH MEZHEPLERİ, RAMAZAN GÜNÜ ORUÇLU İKEN  BİLERERK VE İSTEYEREK NORMAL CİNSEL İLİŞKİDE BULUNMANIN , HEM KAZA HEM DE  KEFFARETİ GEREKTİRECEĞİ KONUSUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİ ETMİŞLERDİR.

- BİR ŞEY YİYİP İÇMENİN; KEFFARET GEREKTİRİP GEREKTİRMEDİĞİ KONUSU İSE MEZHEPLER ARASINDA TARTIŞMALIDIR.

- HANEFİLER; BİLEREK VE İSTEYEREK BİR GIDA MADDESİ VEYA GIDA ÖZELLİĞİ TAŞIYAN HER TÜRLÜ MADDEYİ ALMAYI DA BU HÜKME KIYAS EDERREK, BU DUDUMDA DA HEM KAZA HEM DE KEFFARET GEREKECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- ORUCUN KEFFARETİ;

1- KÖLE AZAD ETMEK,

2- PEŞPEŞE İKİ AY ORUÇ TUTMAK,

3- 60 FAKİRİ DOYURMAK.

- BİLEREK VE İSTEYERREK  KAÇINILMASI GEREKEN ÜÇ ŞEY ( YEME, İÇME, CİNSEL BİRLEŞME) DIŞINDA ORUCUN BOZULMASI DURUMUNDA , KEFFARET GEREKMEYİP SADECE KAZA GEREKİR.

- SADECE KAZAYI GEREKTİREN DURUMLAR: HANEFİ FAKİHLERİ; BESLENME AMACI VE ANLAMI TAŞIMAYAN, ESASEN YENİLİP İÇİLMESİ MUTAT (NORMAL, ALIŞILMIŞ) OLMADIĞI GİBİ İNSAN TABİATININ MEYLETMEDİĞİ ŞEYLERİN YENİLİP İÇİLMESİ DURUMUNDA DA ORUCUN BOZULACAĞI, FAKAT BUNUN KEFFARET GEREKTİRMEYECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- ÇİĞ PRİNÇ, ÇİĞ UN,ÇİĞ HAMUR, HAM MEYVE YEMEK VEYA FINDIK, BADEM VE CEVİZİ KABUĞU İLE YUTMAK BÖYLEDİR. BUNLAR YİYECEK MADDESİ OLMAKLA BERABER BUNLARIN BU ŞEKİLDE YENİLMESİ NORMAL DEĞİLDİR.

- FAKİHLER; ŞEHVETİN NORMAL CİNSEL BİRLEŞME DIŞINDA TATMİN EDİLMESİİNN DE AYNI KAPSAMDA DEĞERLENDİLECEĞİNİ BELİRTMİŞLERDİR.

- FAKİHLER; AĞZA GİREN YAĞMUR, KAR VEYA DOLUYU İSTEYEREK YUTMAYI , SU İÇME KAPSAMINDA DEĞERLENDİRERERK ORUCU BOZACAĞINI, FAKAT KİŞİNİN KASTI OLMAKSIZIN  BOĞAZA İNEN YAĞMUR , KAR VE DOLUNUN  ORUCU BOZMAYACAĞINI SÖYLEMİŞLERDİR.

- KUSMA, KASTEN YAPILMADIĞI DURUMLŞARDA; ORUCU BOZMAZ. KASTEN YAPILDIĞINDA İSE, SADECE AĞIZ DOLUSU OLMASI HALİNDE BOZAR.

- ORUCUN ANLAMI; ALLAH RIZASI İÇİN GEREK BESLENME, GEREK TAT VE KEYİF ALMA KASIT VE ARZUSU İÇREN YİYİP İÇME VE CİNSEL İLİŞKİDEN UZAK DURMAK, ÖZETLE NEFSİ İİŞTAH  VE ŞEHVET DUYDUĞU ŞEYLERDEN MAHRUM ETMEKTİR.  YEME, İÇME VE CİNSEL İLİŞKİ SAYILAN HER DAVRANIŞ ORUCU BOZAR. KAZA EDİLMESİNİ GREKTİRİR. KASITLI OLARAK YAPILIRSA, HEM KAZA HEM KEFFARET GEREKTİRİR.

- BAYILMA VE DELİRME<, ORUCU BOZAN ŞEYLERDENDİR. BU HALİN KAPLLADIĞI GÜNLERİN KAZA EDİLMESİNİN İSTENMEYİŞİ DE AYNI SEBEBE BAĞLIDIR.

- UNUTARAK YEMEK İÇMEKLE ORUÇ BOZULMAZ. FAKAT YANLIŞLIKLA (HATA) YİYİP İÇMEK BUNDAN FARKLI OLUP, HANEFİLERE GÖRE ORUCU BOZAR.

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-121

- PEYGAMBERİMİZİN HANIMLARINDAN GELEN BÜTÜN RİVAYETLER, ONLARIN AYBAŞI HALLERİNDE  NAMAZ KILMADIKLARI VE ORUÇ TUTMADIKLARI YÖNÜNDEDİR.

- HAYIZ VE NİFAS HALİNDE BULUNAN KADININ ORUÇ TUTMASI HARAM OLDUĞU GİBİ,  TUTACAĞI ORUÇ DA  GEÇERLİ OLMAZ.

- KADINLAR BU DURUMLARI SEBEBİYLE TUTAMADIKLARI  ORUÇLARI DAH SONRA  İSTEDİKLERİ BİR ZAMANDA KAZA EDEBİLİRLER.

- CÜNÜPLÜK; HAYIZ VE NİFASDAN FARKLIDIR. ÇÜNKÜ , CÜNÜPLÜĞÜN GERÇEKLEŞMESİ İHTİYARİ OLDUĞU GİBİ, GUSLETMEK SURETİYLE CÜNÜPLÜKTEN TEMİZLENMEK DE MÜMKÜNDÜR. BU BAKIMDAN CÜNÜPLÜK, ORUCA BAŞLAMAYA ENGEL GÖRÜLMEMİŞTİR. BUNUNLA BİRLİKTE MÜMKÜN OLAN EN KISA ZAMANDA CÜNÜPLÜKTEN TEMİZLENMEK GEREKİR.

- NİYET: DİĞER İBADETLERDE OLDUĞU GİBİ ORUÇ İBADETİNDE DE NİYET ŞARTTIR. ŞAFİİLER VE MALİKİLER;  NİYETİ RÜKUN SAYMIŞLARDIR. HER İKİSİNE GÖRE DE, NİYET EDİLMEDİĞİ TAKDİRDE SABAHTAN AKŞAMA KADAR AÇ DURMAK, ORUÇ YERİNE  GEÇMEZ. İSTER FARZ,  İSTER VACİP, İSTERSE NAFİLE OLSUN HER TÜR ORUÇTA  NİYET ŞARTTIR.

- HERHANGİ BİR ORUCA KALBEN NİYET ETMEK; HANGİ ORUCU TUTACAĞINI KALBİNDEN GEÇİRMEK YETERLİDİR. BU NİYETİN DİL İLE İFADE EDİLMESİ, MENDUP SAYILIR.

- HER TÜRLÜ ORUC İÇİN; SABAH VAKTİ GİRMEDEN ÖNCE VEYA GECEDEN NİYET ETMEK; EN FAZİLETLİ OLANIDIR.

- NİYETİN HANGİ VAKİTTE YAPILACAĞI KONUSU, MEZHEPLER   ARASINDA  İHTİLAFLI OLDUĞU GİBİ, NİYETİN VAKTİ AÇISINDAN ORUÇ TÜRLERİ ARASINDA  DA FARK VARDIR.

- HANEFİLERE GÖRE, RAMAZAN ORUCU, NAFİLE ORUÇLAR VE VAKTİ BELİRTİLMİŞ ADAK (NEZRİ MUAYYEN) ORUÇLARIN NİYEET VAKTİ; GÜN BATIMINDAN BAŞLAYIP ERTESİ GÜNÜN KUŞLUK VAKTİNE  KADAR HATTA ÖĞLE NAMAZI VAKTİNİN GİRMESİNDEN AZ ÖNCEKİ VAKTE KADAR DEVAM  EDER. ÖĞLE VAKTİ GİRDİKTEN SONRA ARTIK HİÇ BİR ORUCA  NİYET EDİLEMEZ.  ZEVALDEN ÖNCE, NAFİLE ORUCA NİYET ETMENİN CAİZLİĞİNİ GÖSTEREN HADİSLER BULUNMAKTADIR.

- MALİKİLERE GÖRE;  NİYETİN GEÇERLİ OLMASI İÇİN  GÜNEŞİN BATMASINDAN İTİBAREN GECENİN SON KISMINA KADAR VEYA  FECRİN DOĞMASI İLE BİRLİKTE YAPILMASI GEREKİR.

- ŞAFİİLERE GÖRE İSE; RAMAZAN ORUCU, KAZA ORUCU VE ADAK ORUCUNA GECEDEN NİYETLENMEK ŞARTTIR. FAKAT NAFİLE ORUCA  ZEVALDEN ÖNCEYE KADAR NİYETLENMEK CAİZDİR.

- ZİMMETTE SÜBUT BULMUŞ ORUÇLARA İSE EN GEÇ İMSAK VAKTİNE KADAR NİYET EDİLMİŞ OLMASI  VE ORUCUN BELİRLENMESİ GEREKİR.

- ORUCUN ZİMMETTE SÜBUT BULMASI; ORUÇ BORCUNUN KAÇINILMAZ BİR ŞEKİLDE KESİNLEŞMİŞ, SABİT HALE GELMİŞ  OLMASI DEMEKTİR.  MESELA, BAŞLANMIŞ FKAT BİR SEBEBPLE TAMAMLANAMAMIŞ NAFİLE ORUCUN KAZASI, ZİMMETTE SABİT OLMUŞ, BORÇLULUĞU KESİNLEŞMİŞTİR. RAMAZAN ORUCUNUN KAZASI DA BÖYLEDİR.  FAKAT RAMAZAN ORUCUNUN KENDİSİ HENÜZ ZİMMETTE SABİT BORÇ SAYILMAZ. ÇÜNKÜ MESELA, KİŞİNİN ERTESİ GÜN YAŞAYIP YAŞAYAMAYACAĞI BELLİ DEĞİLDİR. KİŞİ, ERTESİ GÜNÜN HERHANGİ BİR VAKTİNDE ÖLECEK OLSA, O GÜNKÜ ORUÇ ZİMMETİNE YAZILMAZ. ANCAK DAHA ÖNCEKİ  GÜNLERDE KAZAYA KALAN RAMAZAN ORUCU ZİMMETİNDE MEVCUTTUR. KEFFARET ORUÇLARI VE MUTLAK ADAK ORUÇLARI DA ZİMMETTE SÜBUT BULMUŞ BORÇ KAPSAMINA GİRMEKTEDİR.

- BU ÇEŞİT ORUÇLARA, GECEDEN VEYA EN GEÇ İKİNCİ FECRİN BAŞLANGICINDA NİYET ETMEK GEREKTİĞİ GİBİ NİYET EDERKEN TUTULAN ORUCUN  MUTLAK NEZİR Mİ, BİR ORUCUN KAZASI MI OLDUĞUNU DA BELİRTMEK GEREKİR.

- ZİMMETTE SABİT OLMASI KESİNLEŞMİŞ  ORUÇLARIN  İFA ZAMANI İÇİN  DİNDE BELİRLENMİŞ  MUAYYEN BİR ZAMAN OLMADIĞI İÇİN, MÜKELLEF BU ORUÇLARI KENDİ BELİRLEYECEĞİ  BİR ZAMANDA  TUTABİLİR.  BÖYLE OLUNCA DA , HANGİ ORUCU TUTACAĞINI BELİRLEMESİ  ŞARTTIR.

- ŞAYET BİR KAZA ORUCUNA İKİNCİ FECRİN DOĞMASINDAN SONRA NİYET EDİLSE, BUNUNLA KAZA GEÇERLİ OLMAYACAĞI İÇİN, ORUÇ NAFİLEYE DÖNÜŞÜR.

- RAMAZAN, BELİRLİ ADAK VEYA HERHANGİ BİR NAFİLE ORUÇ İÇİN NİYET YETERLİDİR. FAKİHLERİN ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE , RAMAZANIN HER GÜNÜ İÇİN AYRI AYRI NİYET EDİLMESİ ŞARTTIR. ÇÜNKÜ HER BİR GÜNÜN ORUCU KENDİ BAŞINA BİR İBADET OLUP , ÖTEKİ GÜNLERDE TUTULAN VEYA TUTULACAK OLAN ORUÇLA İLİŞKİSİ YOKTUR BİR GÜNÜN ORUCU BOZULDUĞU ZAMAN SADECE O GÜNÜN ORUCU BOZULMUŞ OLUR. ÖTEKİ GÜNLERİN  ORUCU BUNDAN ETKİLENMEZ.

-MALİKİLERE GÖRE İSE, ARA VERMEKSİZİN PEŞ PEŞE TUTULMASI GEREKEN ORUÇLARDA EN BAŞTA YAPILACAK TEK NİYET YETERLİDİR. ZIHAR, KATL KEFFARETİ VE RAMAZANORUCUNUN KEFFARETİNDE OLDUĞU GİBİ RAMAZAN ORUCUNDADA TEK NİYET YETERLİDİR. ANCAK BU ORUCLARA ; YOLCULUK, HASTALIK, HAYIZ VE NİFAS GİBİ ZORUNLU SEBEBLERLE ARA VERİLECEK OLURSA, ENGEL KALKTIKTAN SONRA YENİDEN NİYET GEREEKLİDİR. TEK BİR NİYETİN YETERLİ OLDUĞU ORUCLARDA HER GECE NİYETLENMEK İSE MENDUPTUR.

-İÇİNDE BULUNULAN GÜN , GÜNEŞ BATMADAN ÖNCE , ERTESİ GÜNÜN ORUCUNA NİYET EDİLEMEZ

-GÜNEŞ BATTIKTAN SONRA HER HANGİ BİR ORUCA NİYET EDİLMESİ HALİNDE, İKİNCİ FECRE KADAR, YEME ,İÇME VE CİNSEL İLİŞKİDE BULUNMAK;NİYETE VE ORUCA ZARAR VERMEZ ÇÜNKÜ BU NİYET, İKİNCİ FECİRDEN İTİBAREN BAŞLAYACAK OLAN ORUC İBADETİ İÇİN YAPILMIŞTIR. NİTEKİM BU ŞEKİLDE NİYET EDEN KİMSE, HERHANGİ BİR SEBEBLE İKİNCİ FECRİN DOĞMASINA KADAR , BU NİYETİNİ GERİ ALABİLİR.

- ORUÇ TUTUP TUTMAYACAĞINDA TEREDDÜT OLAMSI DURUMUNDA VEYA NİYETİN BİR ŞARTA  BAĞLANMASI DURUMUNDA; NİYET GERÇEKLEŞMİŞ OLMAZ. NİYET,;  KESİN AZİM VE KARAR DEMEKTİR

-.  RAMAZANDA RAMAZAN ORUCUNDAN BAŞKA ORUÇ TUTULAMAYACAĞI İÇİN, HANGİ ORUCA NİYET EDİLİRSE EDİLSİN, RAMAZAN ORUCU YERİNE GEÇER.

- HEM KEFFARETE HEM DE NAFİLEYE NİYET EDİLEREK  TUTULAN ORUÇ; KEFFARET ORUCU YERİNE GEÇER. FAKAT HEM KAZAYA HEM DE  YEMİN KEFFARETİ ORUCUNA NİYET EDİLEREK TUTULAN ORUÇ; HER İKİSİDE VACİPLİK AÇISINDAN EŞDEĞER OLDUĞU İÖÇİN, HİÇ BİRİNİN YERİNE GEÇMEZ, NAFİLE OLUR.

- SAHURDA KALKIP, YEME VE İÇME DE NİYET SAYILIR.

- TUTULAMAMIŞ RAMAZAN ORUÇLARINI KAZA EDERKEN , BİR BELİRLEME YAPMAKSIZIN, “KAZASI GERKEN ORUCA” DİYE NİYET EDİLEBİLECEĞİ GİBİ, BELİRLEME YAPARAK DA NİYET YAPILABİLİR.  ÜZERİNDE ÇOK SAYIDA KAZA BORCU VARSA, “KAZASI GEREKLİ İLK ORUCA” DİYEREK NİYET EDİLEBİLİR.

- ORUCUN TEMEL UNSURU VE ANLAMI; YEME, İÇME VE CİNSEL İLİŞKİ ZEVKLERİNDEN UZAK DURMAK, NEFSİ BUNLARDAN MAHRUM BIRAKMAK OLDUĞU İÇİN, BU ANLAMA GELECEK DAVRANIŞLAR, ORUCUN BOZULMASINA NEDEN OLUR.

- YEMEK VE İÇMEK; YENİLİP İÇİLMESİ MUTAT OLAN HER ŞEYİ İÇİNE ALIR.  TEDAVİ MAKSADIYLA İĞNE YAPTIRMANIN  HÜKMÜ TARTIŞMALIDIR.

- ORUCU , NELERİN BOZACAĞI SORUSUNA VERİLEN CEVAP; YEME, İÇME, CİNSEL İLİŞKİ DE BULUNMA VE  BU KAPSAMDA DEĞERLENDİRİLEBİLCEK ŞEYLERDİR.

 

 

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-120

- RAMAZAN ORUCUNU TUTMAMAYI  MUBAH KILAN MAZERETLER (ÖZÜRLER);

1-  SEFER,

2- HASTALIK,

3- GEBELİK VEYA ÇOCUK EMZİRMEK,

4- YAŞLILIK,

5- İLERİ DERECEDE AÇLIK VE SUSUZLUK,

6- ZOR VE MEŞAKKATLİ İŞLERDE ÇALIŞMAK.

- SEFER (YOLCULUK) HALİ; SIKINTI VE MEŞAKKATLİ OLDUĞU İÇİN YOLCU OLANLARA BİR ÇOK KONUDA KOLAYLIKLAR GETİRİLMİŞİTİR. YOLCU OLANLAR İÇİN,  NAMAZIN TERKİNE DEĞİL, KISALTILMASINA VEYA CEM EDİLMESİNE RUHSAY VERİLDİĞİ HALDE, NAMAZA GÖRE DAHA YOTUCU VE YIPRATICI OLDUĞU İÇİN  ORUCUN TERKEDİLMESİNE  RUHSAT VERİLMİŞTİR.  BUNUNLA BİRLİKTE YOLCU SAYILAN KİMSENİN, EĞER GERÇEKTEN BİR SIKINTISI YOKSA VE ZARAR DA GÖRMEYECEKSE, ORUÇ TUTMASI DAHA FAZİLETLİ  GÖRÜLMÜŞTÜR.

- GECEDEN NİYETLENDİĞİ ORUCU TUTARKEN, GÜNDÜZÜN YOLA ÇIKMAK DURUMUNDA KALAN KİMSE, HANEFİLERE GÖRE, BU  ORUCUNU TAMAMLASA DAHA İYİ OLUR.  FAKAT BOZMASI DURUMUNDA KEFFARET GEREKMEZ.

- ŞAFİİ VE HANBELİLER İSE; RAMAZAN AYINDA HZ. PEYGAMBERİN MEKKE FETHİNE ÇIKTIĞINDA “KADİD” DENİLEN YERE KADAR ORUÇLU OLUP, ORADA ORUCU BOZDUĞUNA DAİR  RİVAYETE DAYANARAK , GECEDEN  NİYET EDİLMİŞ ORUCUN  BİLE SEFER DURUMUNDA  BOZULABİLECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- SAVAŞ DURUMU VE CEPHEDE UZUN SÜRE ÇATIŞŞMA DURUMU DA AYNI ŞEKİLDE MAZERETTİR.  BU DURUMLARDA KALAN KİŞİ,  SAĞLIĞINA VE GÖREVİNE UYGUN DÜŞEN  SEÇENEĞE GÖRE HAREKET ETMELİDİR.

- HASTALIK,; HASTALIK DA BİR TAKIM RUHSATLARIN  SEBEBİ OLAN BİR DURUMDUR. ALLAH,  ZİKREDİLEN AYETTE, HİÇ BİR KAYIT GETİRMEDEN  HASTA A OLANLARIN,  İYİLEŞTİKLERİ BİR VAKİTTE ORUÇ TUTABİLECEKLERİNİ İFADE  ETMİŞTİR.

- ORUÇ TUTTUĞU TAKDİRDE, HASTALIĞININ ARTMASINDAN VEYA UZAMASINDAN ENDİŞE EDEN VEYA BÖYLE OLMAMAKLA BİRLİKTE  ORUÇ TUTMAKTA  ZORLANACAK OLAN  KİMSELER ORUÇ TUTMAYABİLİRLER VEYA BAŞLAMIŞ BULUNDUKLARI ORUCU BOZABİLİRLER.

- ORUÇ TUTTUĞU TAKDİRDE HASTA OLACAĞI  TIBBIN VERİLERİNE GÖRE KUVVETLE MUHTEMEL OLAN KİŞİNİN DE HASTA  HÜKMÜNDE OLDUĞU SÖYLENMİŞTİR.

- GEBELİK VEYA ÇOCUK EMZİRMEK. GEBE VYA EMZİKLİ OLAN KADINLAR, KENDİLERİNE YAAHHUT ÇOCUKLARINA BİR ZARAR GELMESİNDEN KORKMALARI HALİNDE ORUÇ TUTMAYABİLİRLER. BUNLAR BİR YÖNÜYLE HASTA HÜKMÜNDE OLDUKLARI GİBİ, ONLARA BU RUHSATI TANIYAN HADİSKAER DE BULUNMAKTADIR.

- YAŞLILIK: DİNİMİZ ORUÇ TUTMAKTAN ACİZ OLAN YAŞLI KİMSELERİN  ORUÇ TUTMASINI İSTEMEMİŞ, BUNUN YERİNE,  TUTAMADIKLARI HER GÜN İÇİN BİR YOKSULU DOYURACAK KADAR FİDYE VERMELERİNİ ÖNGÖRMÜŞTÜR.

- ZİKREDİLEN AYETTE, ORUÇ TUTMAYA GÜÇ YETİREMEYENLEİN  VEYA TUTMAYA ÇALIŞTIKLARI TAKDİRDE BÜYÜK BİR SIKINTI ÇEKECEK OLANLARIN  FİDYE VERMELERİ GEREKTİĞİ İFADE EDİLMEKTEDİR.  İYİLEŞME  ÜMİDİ  BULUNMAYAN HASTALAR DA BU HÜKÜMDEDİR.

-  ANCAK RAMAZANDA ORUÇ TUTMA GÜCÜNE SAHİP OLMAYIP DA DAHA SONRA  KAZA EDEBİLECEK  DURUMDA OLANLAR, FİDYE VERMEYİP, TUTAMADIKLARI ORUÇLARI KAZA EDERLER.

- İYİLEŞMEYEN SÜREKLİ BİR HASTALIK  NEDENİYLE ORUÇ FİDYESİ VEREN KİMSE, DAHA SONRA ORUÇ TUTMAYA GÜÇ YETİRECEK OLSA, FİDYENİN HÜKMÜ KALMAZ, ORUÇ TUTMASI VE ÖNCEKİ TUTAMADIĞI ORUÇLARI KAZA ETMESİ GEREKİR.

- İLERİ DERECEDE AÇLIK VE SUSUZLUK:  ORUÇLU BİR KİMSE, AÇLIKTAAN VEYA SUSUZLUKTAN DOLAYI HELAK OLACAĞINDAN, BEDEN VE RUH SAĞLIĞININ BOZULACAĞINDAN ENDİŞE EDİYORSA VEYA BÖYLE BİR ŞEYİN OLMASI  TECRÜBEYE VEYA  DOKTOR RAPORUNA GÖRE  KUVVETLE MUHTEMEL İSE, ORUCUNU BOZMASI CAİZ OLUR. HATTA ÖLÜM TEHLİKESİ AÇIKSA, ORUÇ TUTMASI HARAM OLUR.

- ZOR VE MEŞAKKATLİ İŞLERDE ÖALIŞMAK:  KİŞİ, EĞER TOPLUMDA KENDİSİNE DAHA İYİ İŞ İMKANI SAĞLAYAMIYORSA, DOLAYISIYLA MEVCUT İŞİNDEN AYRILDIĞI  TAKDİRDE GEÇİM SIKINTISI ÇEKMESİ KESİN VEYA KUVVETLE MUHTEMEL İSE,  BU DURUMDA ORUÇ TUTMAYABİLİR.

- GEÇİCİ BİR SÜRE AĞIR BİR İŞTE ÇALIŞMAK DURUMUNDA KALAN KİMSE İSE,  BU DURUMDA ORUÇ TUTTUĞU TAKDİRDE SAĞLIĞINA BİR ZARAR  ERİŞECEĞİNDEN ENDİŞE EDİYORSA ORUÇ TUTMAYABİLİR. BUNLAR İMKAN BULURLARSA KAZA EDERLER, DEĞİLSE ORUÇ YERİNE  FİDYE VERİRLER.

-  KURANDA ORUÇ TUTMAMAYI MUBAH KILAN HALLER OLARAK;

1- HASTALIK,

2- YOLCULUK,

3- ORUCA GÜÇ YETİREMEMEDEN, SÖZ EDİLMİŞTİR. ( EL BAKARA; 2/184).

- SIRALANAN BU MAZERETLERDEN BİRİ SEBEBİYLE ORUÇ TUTAMAYAN KİMSE; ORUCA,  ORUÇLULARA VE RAMAZAN AYINA  HÜRMETEN, MÜMKÜN OLDUKÇA BUNU BELLİ ETMEMELİDİR.

- CANINA VEYA BİR UZVUNA YÖNELİK BİR TEHDİTE MARUZ KALAN KİMSENİN NASIL DAVRANACAĞINA İLİŞKİN OLARAK  KİMİ  ALİMLER, ZORLAMA KARŞISINDA RAMAZAN ORUCUNU BOZMAYIP, ZULMEN ÖLDÜRÜLEN KİMSENİN GÜNAHKAT OLMAYACCAĞINI, TERSİNE DİNİBE BAĞLILIĞINI GÖSTERDİĞİ İÇİN  BÜYÜK BİR SEVAP  KAZANMIŞ OLACAĞINI SÖYLEMİŞLERSE DE  AĞIRLIK KAZANAN GÖRÜŞ, BU DURUMDA ORUCU BOZMANIN DAHA DOĞRU OLACAĞI  YÖNÜNDEDİR.  HATTA TEHDİT ALTINDA KALAN KİŞİ,  ORUÇ İÇİN TANINAN ; YOLCULUK, HASTALIK GİBİ MAZERETE SAHİPSE, XZORLAMA KARŞISINDA  ORUCUNU BOZMAZSA GÜNAHKAR OLUR.

- NAFİLE ORUÇ TUTTUĞU BİR GÜNDE BİR ZİYAFETE ÇAĞRILAN KİMSE,  SÖZÜ EDİLEN  OLUMLU  AMAÇLARA HİZMET EDECEĞİNDEN EMİNSE, BU DAVETE İCABET EDİP , KATILMASI GEREKİR.  BU TÜR DAVETLERE İCCABET EDİP ORUCUNU BOZMASINDA BİR BEİS BULUNMADIĞI İFADE EDİLMİŞTİR.  BAŞLANMIŞ OLAN NAFİLEYİ TAMAMLAMAK GEREKTİĞİ KURALI SEBEBİYLE BOZDUĞU BU ORUCU DAHA SONRA KAZA EDER.

- ORUCUN SAHİH (GEÇERLİ) OLMASI İÇİN;

1-  ORUÇ TUTMAYA NİYET ETMİŞ,

2-  ORUCU BOZAN ŞEYLERDEN  KAÇINMIŞ OLMAK, ŞARTTIR.

- ESASEN ORUCU BOZAN ŞEYLERDEN KAÇINMAK;            RÜKUN OLMAKLA BİRLİKTE, İBADETİN SAHİH OLMASI İÇİN  KAÇINILMAZ BİR ŞART OLDUĞU İÇİN,  SIHHAT ŞARTI OLARAK ELE ALINMIŞTIR.

- KADINLAR İÇİN İLAVE ŞART İSE, ONLARIN HAYIZ VE NİFAS DURUMUNDA OLMAMALARIDIR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-119

-ŞEKK GÜNÜ, RAMAZAN ORUCUNA NİYETLE ORUÇ TUTMAK, TAHRİMEN MEKRUHTUR. FAKAT BU GÜNDE OTUÇ TUTMAK GENEL OLARAK MEKRUH OLMAKLA BİRLİKTE NAFİLE NİYETİYLE TUTULAN ORUCUN GEÇERLİ OLACAĞI, HATTA BU GÜNÜN RAMAZANIN BİRİNCİ GÜNÜ OLDUĞUNUN ANLAŞILMASI HALİNDE FARZ OLAN ORUÇ YERİNE GEÇECEĞİ SÖYLENMİŞTİR.

- İKİ VEYA DAHA FAZLA GÜNÜ ARDARDA , ARADA İFTAR ETMEKSİXİN BİR BİRİNE EKLEYEREK ORUÇ TUTMAK MEKRUHTUR. BUNA “VİSAL ORUCU” SAVMI VİSAL DENİR

- KADININ KOCASINDAN İZİNSİZ OLARAK NAFİLE ORUÇ TUTMASININ HOŞ OLMAYACAĞI , MAAŞ VE ÜCRET KAARŞILIĞI ÇALIŞAN KMSELER İŞVERİMİNİN DÜŞMESİNE YOL AÇMASI DURUMUNDA NAFİLE ORUÇ TUTMAMALIDIR. HACILAR, ORUÇ TUTTUKLARI TAKDİRDE GÜÇSÜZ VE YORGUN DÜŞME İHTİMALLERİ BULUNDUĞU TAKDİRDE, ZİLHİCCENİN 8. VE 9. GÜNLEİ OLAN TERVİYE VE AREFE GÜNLERİNDE ORUÇ TUTMAMALIDIR.

- İBADETLERDE RÜKUN; BU İBADETİN MEYDANA GELMİŞ SAYILABİLMESİ İÇİN BULUNMASI ZORUNLU OLAN ANA UNSURLARDIR. ORUCUN RÜKNÜ;

1- ORUÇ SÜRESİNCE, YEME, İÇME VE CİNSİ İLİŞKİDEN UZAK DURMA ANLAMINA GELEN “İMSAK” TIR.

2- NİYET DE BAZI MEZHEPLERCE RÜKUN SAYILMIAKTADIR.

- İBADETİN VÜCUB SEBEBİ, o ibadetin  MÜKELLEF TARAFINDAN BİZZAT YERİNE GETİRİLMESİ YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN SEBEBİ SAYILMIŞTIR.

- ORUCUN VÜCUB SEBEBİ İSE; VAKİTTİR. YANİ RAMAZAN AYININ GİRMESİDİR. 

- NAMAZ İBADETİNDE VAKİT, NAMAZIN HEM VÜCUB SEBEBİ HEM DE SIHHAT ŞARTIDIR.

- RUYETİ HİLAL; HİLALİN GÖRÜLMESİ; KAMERİ AYLAR , BAŞLANGICI VE BİTİŞİ  AYIN HAREKETLERİNE GÖRE BELİRLENEN AYLARDIR.

- ŞABAN AYININ 28. GÜNÜNDEN İTİBAREN HİLALİ GÖRME ARAŞTIRMALARI YAPMAK GEREKMŞTİR. BAYRAM GÜNÜ ORUÇ TUTMUŞ OLMAMAKİÇİN DE BU DEFA RAMAZANIN 28. GÜNÜNDEN İTİBAREN HİLAL GENE GÖZETLENİR.

- HİLALİN GÖRÜLME VAKTİ; HEM GÜNEŞ BATTIKTAN SONRA DAHA KOLAY GÖRÜLECEĞİ, HEM DE HESABIN NETLEŞECEĞİ  DÜŞÜNCESİNDEN DOLAYI , ALİMLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU HİLAİN GÜNDÜZ DEĞİL , GÜNEŞ BATTIKTAN SONRA  GÖRÜLMESİNE İTİBAR EDİLECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR.

- EBU HANİFE, İMAM MUHAMMED; BİR SONRAKİ GECEYE AİT OLMA İHTİMALİNDEN DOLAYI, ZEVAL VAKTİNDEN ÖNCE VEYA SONRA OLMASINA BAKMAKSIZIN , GÜNDÜZ GÖRÜLEN HİLAL İLE  RAMAZAN ORUCUNA BAŞLANAMAYACAĞI  GİBİ RAMAZAN ORUCUNUN BİTTİĞİNE DE  HÜKMEDİLEMEYECEĞİ GÖRÜŞÜNDEDİR. DİĞER MEZHEPLERİN GÖRÜŞÜ DE BU YÖNDEDİR.

- RUYETİ HİLAL, HİLALİN GÖRÜLMESİ TARTIŞMASI; RAMAZAN HİLALİNİN GÖRÜLMESİNDE BAŞ GÖZÜYLE GÖRMEYE Mİ  İTİBAAR EDİLECCEKTİR, YOKSA BU HUSUSTA ASTRONOMİK HESAPLARA DAYANMAK CAİZMİDİR..

-  HİLALN; GÜNEŞ BATTIKTAN SONRA GÖRÜLMESİ,KAMERİ TAKVİME GÖRE İÇİNDE BULUNULAN AYIN  SONUNU, BİR SONRAKİ AYIN BAŞLANGICINI GÖSTERİR.

- HİLAL İLK DOĞDUĞUNDA ÇOK İNCE OLDUĞU VE  ÇOK KISA BİR SÜRE SONRA  KAYBOLDUĞU İÇİN , İLK GÜNÜN HİLALİNİ GÖRMEK  BÜYÜK BİR DİKKAT VE TECRÜBEYİ GEREKTİRİR.

- DÜNYANIN YUVARLAK OLMASI SEBEBİYLE, HLALİN BİR YERDEGÖRÜLÜRKEN BAŞKA YER DE GÖRÜLMEMESİ MÜMKÜNDÜR. BUNA “İHTİLAFI METALİA”, YANİ “AYIN DOĞUŞ YER VE VAKTİNİN DEĞİŞMESİ” DENİLİR.

- ORUCA BAŞLARKEN, İHTİLAFI METALİA İTİBAR EDİLİP EDİLMEYECEĞİ HUSUSUNDA ŞAFİİLER, İHTİLAFI METALİA İTİBAR EDİLECEĞİNİ, DOLAYISIYLA BİR YEERDE GÖRÜLEN  HİLALİN  ORAYA UZAK YERLER İÇİN GEÇERLİ  OLMAYACAĞINI SÖYLEMİŞLERDİR.

- ŞAFİİLER,  ihtilafı metalianın  oruca başlamada  dikkate alınmasını , güneşin hareketlerinin namaz vakitlerinin belirlenmesinde  dikkate alınmasına  benzetmişleridr.

-İHTİLAFI METALİA, ayın doğuş zaman ve yerinin DEĞİŞMESİDİR. AYIN  İLK KEZ GÖRÜLDÜĞÜ YERLE, BURAYA EN UZAK YERDEKİ  GÖRÜLÜŞÜ ARASINDAKİ  SÜRE FARKI, “DOKUZ SAAT”TEN İBARETTİR.

- ULAŞIM VE İLETİŞİM İMKANLARININ  SON DERECE YAVAŞ VE YETERSİZ OLDUĞU  DÖNEMLERDE İHTİLAFI METALİANIN DİKKATE ALINMASI ANLAŞILABİLİR, İZAH EDİLEBİLİR VE  SAVUNULABİLİR BİR DURUM OLSA BİLE İLETİŞİM İMKANLARININ  SON DERECE SÜRATLİ OLDUĞU  GÜNÜMÜZDE, BÖYLE BİR GÖRÜŞÜN SAVUNULMASI İMKANSIZDIR.

- FAKİHLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞU, İHTİLAFI METALİAYA İTİBAR EDİLMEYEEĞİNİ, BİR YERDE  GÖRÜLEN HİLALİN  DİĞER YERLER İÇİN DE GEÇERLİ OLACAĞINI SÖYLEMİŞLERDİR.  BU GÖRÜŞ; BÜTÜN MÜSLÜMANLARIN  AYNI ZAMANDA  ORUÇ TUTMALARI VE AYNI ZAMANDA  BAYRAM ETMELERİ SONUCUNU DOĞURDUĞU  VE ZAHİREN DE  OLSA BİR İBİRLİK SAĞLADIĞI İÇİN  BİLE DAHA İSABETLİ  SAYILMAYA LAYIKTIR.

- ASIL TARTIŞMA, ASTRONOMİ İLMİNİN VERİLERİNE GÖRE  HAREKET EDİLİP EDİLEMEYECEĞİ NOKTASINDA  TOPLANMAKTADIR. BU KONUDA,  ASTRONOMİ İLMİNİN VERİLERİNE İTİBAR EDİLMEYEEĞİNİ SAVUNANLAR; PEYGAMBERİMİZ, “ HİLALİ GÖRÜNCE ORUÇ TUTUN”  DEDİĞİNE GÖRE, ASLOLAN HİLALİN GÖRÜLMESİDİR., DERLER.  ASTRONOMİK HESAP; AYIN ÇIPLAK GÖZLE GÖRÜLEBİLİR OLMASINI  ESAS ALDIĞINA GÖRE, EN DOĞRUSU BU ESASA GÖRE HAZIRLANAN TAKVİMLERE GÖRE  HAREKET ETMEKTİR.

- DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞININ ASTRONOMİK VERİLER ESAS ALINARAK KABUL VE İLAN ETTİĞİ TAKVİME UYULMASI EN DOĞRUSUDUR.

- ORUCUN YÜKÜMLÜLÜK ŞARTLARI; BİR KİMSENİN ORUÇ İBADETİYLE YÜKÜMLÜ , MÜKELLEF SAYILMASI, FARZ VEYA VACİP BİR ORUCUN  BİR KİMSENİN ZİMMETİNDE BORÇ OLARAK SABİT OLMASI İÇİN ARANAN ŞARTLARDIR. BU ŞARTLAR , ORUCUN VÜCUB ŞARTLARIDIR

- NAMAZ MÜKELLEFİYETİ İÇİN GEREKLİ OLAN ŞARTLAR , YANİ;

1- MÜSLÜMANLIK,

2- ERGENLİK (BÜLUĞ),

3- BELLİ BİR AKKLİ OLGUNLUK DÜZEYİNDE OLMAK (AKIL);

ORUÇ İÇİN DE GEREKLİ VE  GEÇERLİDİR.

-ERGENLİK YAŞINA GELMEYENLER, İBADETLE YÜKÜMLÜ OLMAMAKLA BİRLİKTE,  ALIŞTIRMAK VE ISINDIRMAK MAKSADIYLA, NAMAZ KILMALARI VE ORUÇ TUTMALARI , SÖYLENRBİLİR.

- PEYGAMBERİMİZ,  YEDİ YAŞINDAN ON YAŞINA KADAR Kİ SÜREDE  ÇOCUĞUN NAMAZA  ALIŞTIRILMASINI EMRETMİŞTİR.

-  GENEL VÜCUB ŞARTLARI YANINDA KİŞİNİN;

1- ORUÇ TUTMAYA GÜÇ YETİRECEK DURUMDA OLMASI,

2- YOLCU OLMAMASI DA ŞARTTIR.

- BU ŞARTLAR, ORUCUN EDASININ VACİPLİK ŞARTLARI OLARAK DA ADLANDIRILABİLİR.

- HASTA VE YOLCU OLAN KİŞİLER, İSTERLERSE ORUÇ TUTMAYABİLİRLER. FAKAT TUTMADIKLARI ORUÇLARI,  NORMAL DURUMA DÖNDÜKTEN SONRA KAZA EDERLER. HASTA İÇİN NORMAL DURUM İYİLEŞMEK; YOLCU İÇİN İSE  YOLCULUĞUN BİTMESİDİR. (İKAMET).

- ORUÇ TUTTUĞU TAKDİRDE KENDİSİNİN VEYA ÇOCUĞUNUN ZARAR GÖRMESİ MUHTEMEL OLAN GEBE VEYA EMZİKLİ KADINLAR DA ORUÇ TUTMAYABİLİRLER. DURUMLARI NORMALE DÖNDÜĞÜNDE TUTAMADIKLARI ORUÇLARI KAZA EDERLER.

-  YAŞLILIK SEBEBİYLE ORUÇ TUTMAYA ARTIK GÜCÜ YETMEYENLER, BUNUN YERİNE BİR FAKİR DOYUMLUĞU OLAN FİDYE VERİRLER.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-118

- ORUÇ TUTMANINMENDUP OLDUĞU GÜNLER;

1- ŞEVVAL ORUCU,

2- AŞURE ORUCU,

3- HER AY ÜÇ GÜN ORUÇ,

4- PAZARTESİ – PERŞEMBE ORUCU,

5- ZİLHİCCE ORUCU,

6- HARAM AYLARDAORUÇ,

7- ŞABAN ORUCU,

8- DAVUD ORUCU.

- ŞEVVAL ORUCU;  ŞEVVAL AYINDA ALTI GÜN ORUÇ TUTMAK MÜSTEHABDIR. BU ORUÇLARIN, BAYRAMIN HEMEN ARKASINDAN PEŞ PEŞE TUTULMASI DAHA FAZİLETLİ OLMAKLA BİRLİKTE, AY İÇERİSİNDE ARALIKLI OLARAK TUTMAK DA MÜMKÜNDÜR.

- AŞURE ORUCU;  MUHARREM AYININ ONUNCU GÜNÜNE  AŞURE GÜNÜ DENİR. HZ. PEYGAMBERİN BU GÜNDE DEVAMLI OLARAK ORUÇ TUTTUĞU RİVAYET EDİLMİŞTİR. FAKAT SADECE O GÜNDE (ONUNCU GÜN) ORUÇ TUTULMASI DOĞRU GÖRÜLMEMİŞTİR. BUNUN YANINDA  BİR ÖNCEKİ VEYA BİR SONRAKİ GÜNÜN DE ORUÇLU GEÇİRİLMESİ TAVSİYE EDİLMİŞTİR.

- AŞURE ORUCU CAHİLİYYE DÖNEMİNDE ARAPLARIN  TUTTUĞU VE HZ. PEYGAMBERİN DE RAMAZAN ORUCUNUN FARZ KILINMASINA KADAR BU ORUCU TUTMAYI EMRETMİŞTİR. DAHA SONRA RAMAZAN ORUCU FARZ KILININCA AŞURE ORUCU BİR YÜKÜMLÜLÜK OLMAKTAN ÇIKARILMIŞ, FAKAT AŞURE GÜNÜ ORUÇ TUTULMASI TAVSİYE EDİLMİŞ VE BU GÜN ORUÇ TUTUMAK  SÜNNET OLARAK DEVAM ETMİŞTİR.

- HER AY ÜÇ GÜN ORUÇ; HER AYDAN ÜÇ GÜN ORUÇ TUTMAK, HER AYIN 13, 14, 15 GÜNLERİNDE YAPMAK MÜSTEHAB KABUL EDİLMİŞTİR.

- KAMERİ TAKVİM ( AY TAKVİMİ) HESABINA GÖRE, BU GÜNLERE “EYYAMI BİZ”DENİR. PEUGAMBEİMİZ, AYIN 13, 14 VE 15 GÜNLERİNDE OLMAK ÜZZERE HER AY ÜÇ GÜN ORUÇ TUTMAYI TAVSİYE ETMİŞTİR.

-  PAZARTESİ – PERŞEMBE ORUCU; HER HAFTA PAZZRTESİ VE PERŞEMBE  GÜNLERİ ORUÇ TUTMAK DA  TEŞVİK EDİLMİŞ NAFİLEDİR. PEYGAMBERİMİZİN PAZARTESİ VE PERŞEMBE GÜNLERİ ORUÇ TUTTUĞU VE “ İNSANLARIN AMELLERİ ALLAHÜ TEALAYA PAZARTESİ VE PERŞEMBE GÜNLERİ ARZOLUNUR. BEN AMELİMİN ARZI SIRASINDA ORUÇLU OLMAYI  TERCİH EDİYORUM” DEMİŞTİR.

- ZİLHİCCE ORUCU; ZİLHİCCE AYININ İLK DOKUZ GÜNÜNDE ORUÇ TUTMAKTAVSİYE EDİLMİŞTİR. ZİLHİCCE AYININ ONUNCU GÜNÜ KURBAN BAYRAMININİLK GÜNÜDÜR. PEYGAMBERİMİZİN ZİLHİCCENİN İLK DOKUZ GÜNÜ ORUÇ TUTMAYI SÜRDÜRDÜĞÜ RİVAYET EDİLDİĞİ İÇİN ZİLHİCCENİN İLK DOKUZ GÜNÜNÜN YANİ  KURBAN BAYRAMINDAN ÖNCEKİ  DOKUZ GÜNÜN ORUÇLU GEÇİRİLMESİ MÜSTEHABDIR. FAKAT SIKINTIYA VE HALSİZLİĞE SEBEP OLACAĞIDÜŞÜNCESİ İLE, HAC DA OLANLARIN  DOKUZUNCU GÜNÜ (ARAFE GÜNÜ) ORUÇ TUTMASI  MEKRUH GÖRÜLMÜŞTÜR.

- HARAM AYLARDA ORUÇ, HARAM AYLAR OLARAK ANILAN  ZİLKADE, ZİLHİCCE, MUHARREM VE RECEP  AYLARINDA PERŞEMBE, CUMA VE CUMARTESİ GÜNLERİ ORUÇ TUTMAK MÜSTEHABDIR.

- ŞABAN ORUCU; ŞABAN AYINDA ORUÇ TUTMAK MÜSTEHAB SAYILMIŞTIR. PEYGAMBERİMİZ EN ÇOK  ORUCU ŞABAN AYINDA  TUTMUŞ, ŞABAN AYININ TAMAMINI  ORUÇLA GEÇİRDİĞİ OLMUŞTUR. FAKAT, PAZARTESİ, PERŞAMBE VEYA HER AY ÜÇ GÜN  VEBENZERİ GİBİ TUUTULAGELEN MUTAT ORUÇ DIŞINDA ŞABAN AYININ İKİNCİ YARISINDA ORUÇ TUTMAK BAZI ALİMLERCE MEKRUH KABUL EDİLDİĞİ GİBİ, ŞAFİ MEZHEBİNE GÖRE HARAM SAYILMIŞTIR.

- DAVUT ORUCU; GÜN AŞIRI ORUÇ TUTUMAK, YANİ BİR GÜN ORUÇ TUTUP ERTESİ GÜN TUTMAMAK, PEYGAMBERİMİZ TARAFINDAN SAVMI  DAVUT NİTELENMİŞ VE BU ŞEKİLDE ORUÇ TUTMANIN FAZİLETLİ OLDUĞU İFADE EDİLMİŞTİR. GÜN AŞIRI ORUÇ TUTMAK, EN FAZİLETLİ NAFİLE ORUÇ OLARAK DEĞERLENDİRİLMİŞTİR. ORUÇ TUTULMASI HARAM VE MEKRUH OLMAYAN GÜNLERDE KİŞİ KENDİ DURUMUNA VE TERCİHİNE GÖRE İATEDİĞİ ZAMAN NAFİLE ORUÇ TUTAABİLİR. DİNİMİZCE ORUÇ TUTMANIN YASAKLANDIĞI VE  HOŞ KARŞILANMADIĞI GÜNLERDE VARDIR. BU GÜNLERİN BİR KISMINDA ORUÇ TUTMAK HARAM VEYA TAHRİMEN MEKRUH SAYILIRKEN, DİĞER BİR KISMINDA İSE TENZİHEN MEKRUH SAYILMIŞTIR. ORUÇ TUTMANIN YASAK OLDUĞU GÜNLERİN BAŞINDA, BAYRAM GÜNLERİ GELİR. PEYGAMBEİMİZ, İKİ VAKİTTE ORUÇ TUTULAMAYACAĞINI BELİRTMİŞTİR. BİRİSİ, RAMAZAN BAYRAMININ BİRİNCİ GÜNÜ(1), DİĞERİ KURBAN BAYRAMI GÜNLERİDİR. (4).

- RAMAZAN BAYRAMININ SADECE BİRİNCİ GÜNÜNDE VE KURBAN BAYRAMININ DÖRT GÜNÜNDE ORUÇ TUTMAK HARAMDIR.

- BİR GÖRÜŞE GÖRE; TAHRİMEN MEKRUHTUR. RAMAZAN BAYRAMINA FITIR BAYRAMI (İFTAR BAYRAMI) DA DENİLMİŞTİR.

- HAYIZ VEYZ NİFAS HALİNDE KADINLARIN ORUÇ TUTMALARI HARAMDIR. ORUÇ TUTMALARI HALİNDE , TUTTUKLARI ORUÇ GEÇERLİ OLMAYACAĞI GİBİ GÜNAH İŞLEMİŞ OLURLAR.

- ONLAR BU GÜNLERE DENK GELEN RAMAZAN ORUÇLARINI KAZA EDERLER. BAZI GÜNLERDE ORUÇ TUTMAK İSE, MEKRUH SAYILMIŞTIR,;

1- SADECE AŞURE GÜNÜNDE ORUÇ TUTMAK, YAHUDİLERE BENZEMEK VE ONLARI TAKLİT ETMEK ANLAMINI İÇERDİĞİ İÇİN MEKRUH SAYILMIŞTIR.

2- KİMİ ALİMLERE GÖRE SADECE CUMA GÜNÜNDE,

3- SADECE CUMARTESİ GÜNÜ ORUÇ TUTMAK.

4- NEVRUZ GÜNÜ ORUÇ TUTMAK.

5- MİHRİCAN GÜNLERİNDE ORUÇ TUTMAK, TENZİHEN MEKRUHTUR.

- ANCAK KİŞİNİN ÖTEDENBERİ ALIŞKANLIK HALİNE GETİRDİĞİ ORUÇ BU GÜNLERE RASTLARSA, ÖZEL OLARAK BU GÜNLERDE ORUÇ TUTMA KASTI BULUNMADIĞI İÇİN BUNUN BİR SAKINCASI YOKTUR.

- ORUÇ TUTMAK İÇİN ÖZELLİKLE CUMA GÜNÜNÜ SEÇMENİN MEKRUH OLUŞU, BU GÜNÜN MÜSLÜMANLARIN HAFTALIK BAYRAM GÜNÜ KABUL EDİLMESİDİR.

- PEYGAMBERİMİZ, MUTAT ORUCUN DNK GELMESİ DIŞINDA ÖZELLİKLE CUMA GÜNÜ ORUÇ TUTMAMAYIO TAVSİYE ETMİŞTİR.

- ŞEKK GÜGÜ ORUÇ TUTMAK MEKRUHTUR. HAVANIN BULUTLU OLMASI GİBİ SEBEPLER YÜZÜNDEN ŞABAN AYININ YİRMİDOKUZUNDAN SONRAKİ GÜNÜN ŞABAN AYINA MI YOKSA RAMAZAN AYINA MI AİT OLDUĞU KONUSUNDA ŞÜPHE MEYDANA GELİRSE, BU GÜNE ŞEKK GÜNÜ DENİR.

 BU GÜNÜN RAMAZAN AYINA AİT OLUP OLMADIĞINDA KUŞKU BULUNDUĞU ANLAMINA GELİİR. BU GÜN HERHENGİ BİR ORUÇ TUTMAK MEKRUHTUR. ŞABAN AYINI ORUÇLA GEÇİREN KİMSENİN ŞEKK GÜNÜNDE ORUCU BIRAKMAMASI  DAH  FAZİLETLİ OLDUĞU GİBİ MUTADI ŞEK GÜNÜNNE DENK GELEN KİMSENİN BU GÜÜN DE ORUÇ TUTMASINDA DA BİR SAKINCA YOKTUR. PEYGAMBERİMİZ , RAMAZANI BİR VEYA İKİ GÜN ÖNCEDEN ORUÇ TUTARARAK KARŞILAMAYI YASAKLAMIŞTIR. ALİMLER, BU YASSAKLAMAYA SEBEP OLARAK RAMAZAN ORUCUNA İLAVE YAPILMASI ENDİŞESİNİ GÖSTERMİŞLERDİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-117

- EHASSÜL HAVAS ORUCU; DAHA ÖZEL KİŞİLERİN ORUCU; KALBİNİ DÜŞÜK EMELLLERDEN, DÜNYA DÜŞÜNCELERİNDEN ARITARAK BÜTÜN VARLIĞIYLA ALLAHABAĞLANMAYI SAĞLAYAN ORUÇTUR.

- ORUÇ; TOPLUMSAL İLİŞKİLERE, TOPLUMSAL HAYATA, İYİGEÇİME YÖNELİK OLUMLU SONUÇLARI VARDIR.

- ORUÇ; FARSÇADA RUZE,ARAPÇADA SAVM- SIYAM.

- SAVM; BİR ŞEYDEN UZAK DURMAK, BİR ŞEYE KARŞI KENDİNİ TUTMAK, ENGELLEMEK.

- SAVM; İMSAK VAKTİNDEN İFTAR VAKTİNE KADAR, BİR AMAÇ UĞRUNA V BİLİNÇLİ OLARAK, YEME, İÇME VE CİNSEL İLİŞKİDEN UZAK DURMAKTIR.

- İMSAK,  KENDİNİ TUTMAK, ENGELLEMEK.

- İMSAK VAKTİ;  ORUÇ YASAKLARINDAN (YEME, İÇME VE CİNSEL İLİŞKİ) UZAK DURMA VAKTİNİN BAŞLANGICIDIR.

- İMSAK VAKTİ; TAN YERİNİN AĞARMASI (FECRİ SADIK) VAKTİ OLUP, BU ANDAN İTİBAREN YATSI VAKTİ ÇIKMIŞ, SABAH NAMAZININ VAKTİ GİRMİŞ OLUR. BU VAKİT; SAHURUN SONA ERİPORUCUN BAŞLAMA VAKTİDİR.

- İFTAR VAKTİ; ORUÇ YASAKLARININ SONA ERDİĞİ VAKİT OLUP, GÜNEŞİN BATMA VAKTİDİR.

- GÜNDÜZ VE GECENİN TEŞEKKÜL ETMEDİĞİ BÖLGELERDE ORUÇ SÜRESİ; BURALARA EN YAKIN BÖLGELERE GÖRE BELİRLENİR.

- İMSAKIN; İKİNCİ FECİRLEBAŞLAYACAĞI (FECRİ SADIK) KONUSUNDA, FAKİHLER ARASINDA GÖRÜŞ BİRLİĞİ OLMAKLA BİRLİKTE, KİMİ FAKİHLER DAHA İHTİYATLI OLDUĞU GEREKÇESİ İLE FECRİ SADIKIN İLK DOĞUŞ ANINA, KİMİLERİ İSE ORUÇ TUTANLARMLEHİNE OLDUĞU GEREKÇESİ İLE IŞIĞIN BİRAZ UZAYIP DAĞILMAYABAŞLADIĞI ZAMANA İTİBAR EDİLMESİNİ ÖNERİRLER.

- AYETTE ORUCUN BAŞLANGIÇ VE BİTİŞ VAKTİ; FECRİN BEYAZ İPLİĞİ( AYDINLIĞI) SİYAH İPLİKTEN (SİYAHLIĞINDAN) AYIRT EDİLECEK HALE  GELİNCEYE KADAR YİYİP İÇİNİZ.

- İMSAM VAKTİNDEN İFTAR VAKTİNE KADAR YEME, İÇME VE CİNSEL İLİŞKİDEN  UZAK DURMANIN BİR AMACI OLMALI  VE BU İŞ BİLİNÇLİ OLARAK YAPILMALIDIR. BU AMAÇ VE BİLİNÇ, ORUCUN ALLAH RIZASI İÇİN TUTULUYOR OLMASIDIR Kİ BUNA NİYET DENİR.

- BU AMAÇ VE BİLİNÇ (NİYET) OLMADIĞI ZAMAN ORUÇ OLARAK DEĞER KAZANMAZ.

- ORUÇ; PEYGAMBERİMİZİN HİCRETİNDEN BİRBUÇUK YIL SONRA ŞABAN AYININ ONUNCU GÜNÜ FARZ KILINMIŞ OLUP, İSLAMIN BEŞ ŞARTINDAN BİRİDİR.

- HASTALIK VE YOLCULUK; GEÇERLİ MAZERETTİR.

- ORUÇ; RİYANIN EN AZ KARIŞACAĞI BİR İBADETTİR. SEVABI DA EN FAZLA OLAN BİR İBADETTİR.

- ALLAH;  ORUÇ BENİM İÇİNDİR, ONUN KARŞILIĞINI BEN VERECEĞİM, BUYURUR. CENNETİN , ÖZEL OLARAK ORUÇ TUTANLARIN GİRMESİ İÇİN AYRILMIŞ BULUNAN “REYYAN” ADLI KAPIDAN GİRME HAKKI VARDIR.

- ORUÇ DE; BİR SABIR EĞİTİMİ, İRADE HAKİMİYETİ VE GÜÇLÜKLER KARŞISINDA DAYANABİLME GÜCÜ SAĞLAR. NEFSİN İSTEKLERİNİN KONTROL ALTINA ALINMASINDA, RUHUN ARINDIRILIP YÜCELTİLMESİNDE ORUÇ ETKİLİ BİR YOLDUR. BU ORUCUNN RİYAZET VE MÜCADELE YOLUDUR. ORUÇ, SABRIN YARISIDIR

- ORUCUN ÇEŞİTLERİ;

1- FARZ ORUÇ,

2- VACİP ORUÇ,

3- NAFİLE ORUÇ

- FARZ ORUÇLAR;

1- RAMAZAN ORUCUNUN EDASI VA KAZASI

2- KEFFARET OLMAK ÜZERE TUTULAN ORUÇ ( RAMAZAN ORUCUNUN BOZULMASI SEBEBİYLE TUTULMASI GEREKEN)

3- ZIHAR ORUÇU,

4- YANLIŞLIKLA VEYA KAZA İLE ADAM ÖLDÜRME ORUCU,

5- HACDA İHRAMLI İKEN  VAKTİNDEN ÖNCE TRAŞ OLMA (HALK) ORUCU,

6- YEMİN  İÇİN TUTULACAK OLAN KEFFARET ORUÇLARI

- RAMAZAN ORUCU;  FARZ OLAN ORUÇTUR. MAZERETLİ VEYA VEYA MAZERETSİZ OLARAK TUTULAMADIĞI ZAMAN, BAŞKA BİR ZAMAN KAZA EDİLMESİ DE FAZDIR.

- RAMAZAN ORUCU; MUAYYEN FARZ, DİĞERLERİ İSE GAYRI MUAYYEN FARZ OLARAK İSİMLENDİRİLİR.

- RAMAZAN ORUCU; SADECE BELİRLİ BİR VAKİTTE, YANİ RAMAZAN AYINDA TUTULABİLİRKEN, DİĞERLERİ ORUÇ TUTMANIN MUBAH OLDUĞU HER ZAMAN TUTULABİLİR.

- RAMAZAN ORUCUNUN KAZASI DA İSTENİLEN MUBAH GÜNLERDE TUTULABİLİR.  FAKAT İMAM ŞAFİİ NİN KAZAYA KALAN ORUCUN, AYNI YIL İÇERİSİNDE KAZA EDİLMESİ GEREKİR, FETVASI VARDIR.

- VACİP ORUÇ;  NEZİR (ADAK); KİŞİNİN DİNEN YÜKÜMLÜ OLMADIĞI BİR İBADETİ YAPMAYI KENDİSİ İÇİN BİR YÜKÜMLÜLÜK HALİNE GETİRMESİDİR. KİŞİ,  ORUÇ TUTMAYI ADAMIŞSA, BU ADAK ORUCUNU TUTMASI VACİPTİR.

- ADAK ADANIRKEN, ORUCUN TUTULACAĞI GÜN BELİRLENMİŞSE (FALAN AYIN FALAN GÜNÜ GİBİ), BU MUAYYEN VACİP ORUÇ OLUR VE ORUCUN BELİRLENEN GÜNDE TUTULMASI GEREKİR.

- NEZREDİLEN İTİKAF ORUCU DA BELİRLİ GÜNDE TUTULACAĞI İÇİN MUAYYEN VACİP ORUÇ OLUR.

- ORUCUN TUTULACAĞI GÜN BELİRLENMEMİŞSE, GAYRI MUAYYEN VACİP ORUÇ OLUR VE DİLEDİĞİ  MUBAH BİR GÜNDE TUTULABİLİR.

- BAŞLANMIŞ BİR ORUCUN BOZULMASI DURUMUNDA, BUNUN KAZA EDİLMESİ HANEFİLERE GÖRE VACİPTİR.

- MALİKİLER İSE, KAZANIN , FARZ OLDUĞUNU SÖYLEMİŞLERDİR.

, ŞAFİİ İSE,  NAFİLE ORUCUN KAZASI GEREKMEZ DEMİŞTİR.

-         NAFİLE ORUÇ;  FARZ VE VAACİP OLAN ORUÇLARIN DIŞINDA KALAN ORUÇLAR, NAFİLE ORUÇTUR.  DAHA FAZLA SEVAP KAZANMAK  MAKSADIYLA YAPILDIĞI İÇİN, NAFİLE İBADET , FAZLA MESAİ YAPMAKTIR.

-         - NAFİLE ORUÇLARIN; SÜNNET, MÜSTEHAB, MENDUP VEYA TATAVVU OLARAK DA ADLANDIRILDIKLARI OLUR. NAFİLE ORUÇ; MUBAH OLAN TÜM GÜNLERDE TUTULABİLİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-116

- İSKATI SALAT HAKKINDAKİ BU YORUM VE TEMENNİLER, NAMAZ BORCU İLE ÖLEN KİMSENİN BU YÖNDE VASİYETİNİN BULUNMASI VE BIRAKTIĞI MALIN ÜÇTE BİRİNİN BUNA YETERLİ OLMASI KAYDIYLA SÖZ KONUSU EDİLİR.

- ŞAFİİ MEZHEBİNDE AĞIRLIKLI GÖRÜŞ NAMAZ BORCUYLA VEYA İTİKAF ADAK BORCUYLA ÖLEN KİMSENİN YAKINLARININ ÖLEN ADINA BU İBADETLERİ İFA ETMESİNİN DE, FİDYE VEREREK BU BORÇLARI DÜŞÜRMESİNİN DE CAİZ OLMAIĞI YÖNÜNDEDİR. (SADECE MALİ İBADETLERDE NİYABETİN KURAL OLARAK CAİZ OLDUĞUDUR).

- BUİMKAN BRDENİ İBADET YÜKÜMLÜLÜĞÜ AÇISINDAN ZENGİN VE FAKİR ARASINDA BİR AYIRIM YAPTIĞI İÇİN AYRI BİR TARTIŞMAYI DA BAŞLATMIŞ OLDU.

-  HİCRİ IV. ASIR SONLARINDAN İTİBAREN “DEVİR” İŞLEMİNİN BULUNMASI VE CAİZ GÖRÜLMESİ İLE GİDERİLMEYE ÇALIŞILDI.

- DEVİR; İSKAT İÇİN FAAKİRLERE NAKDİ BEDELİ TAMAMEN VERMEK YERİNE, MUAYYEN BİR MİKTARU HİBE EDİP, TEKRAR HİBE YOLUYLA ONDAN GERİ ALMA VE TOPLAM BORÇ MİKTARINA ULAŞINCAYA KADAR BU HİBE VE KARŞI HİBE İŞLEMNİ DEVAM ETTİRME USÜLÜNÜN ADIDIR. BÖYLECE ELDE DEVRREDİLEN PARA İLE DEVİR SAYISININ ÇARPIMI İLE ELDE EDİLEN MEBLAĞIN FİDYE OLARAK HİBE EDİLMİŞ OLACAĞI, NETİCEDE DE İSKAT İÇİN GEREKLİ PARANIN FİDYENİN TAMAMEN ÖDENMİŞ OLACAĞI VARSAYILMAKTADIR.

- ÖLENİN TOPLAM FİDYE BORCUNUN HESAPLANMASINDA SADECE İFA EDEMEDİĞİ NAMAZ VE ORUÇ BORÇLARI İÇİN FİDYE VERİLMESİ, KURBAN, ADAK VE KEFFARET TÜRÜNDEKİ BİLFİİL İBADET BORÇLARININ ÖDENMESİ İLE YETİNİLMEYİP İHTİYATEN ÖLENİN BÜLUĞDAN VEFATINA KADAR DEVAM EDEN DÖNEME AİT BÜTÜN BEDENİ İBADETLERİ  VE ALLAH HAKKI GRUBUNDAKİ BÜTÜN DİNİ MÜKELLEFİYETLERİ GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULUP BUNLAR FİDYE İLE İSKAT EDİLMEK İSTENİR. BU YAKLAŞIM VE ARZU, HALİYLE ÖDENECEK MEBLAĞI YÜKSELTMEKTE VE DEVRİ ADETA KAÇINILMAZ KILMAKTADIR. İŞLEMİN SONUNDA ORADA DEVROLUNAN MİKTAR FAKİRLERE ERİLİR VE BÖYLECE TOPLAM BORÇ MİKTARI KADAR FİDYE OLARAK DAĞITILMIŞ SAYILIR.

- DEVİR USĞLĞNE; VASİYET EDİLEN MİKTARIN (Kİ BU MİKTAR, TEREKENİN ÜÇTE BİRİNİ GEÇEMEZ) TOPLAM FİDYE BORCUNU ÖDEMEYE YETMEMESİ DURUMUNDA BAŞVURULABİLECEĞİ BELİRTİLMİŞTİR.

- AYETTE SADECE ORUÇ TUTMAYA GÜCÜ YETMEYEN SÜREKLİ MAZERET SAHİBİ KŞMSELERİN FİDYE VERMESİNİN EMREDİLDİĞİ, BUNUN DIŞINDAKİ İSKATI SAVMIN AYETTE YER ALMADIĞI, İSKATI SALATIN VE DEVİR İŞLEMİNİN İSE KURAN VE SÜNNETTEN HERHANGİ BİR DELİLE VEYA FIKHİ HÜKÜM ELDE ETMEDE KULLANILAN BİR USÜLE DAYANMADIĞI AÇIKTIR.

- MAZERETSİZ OLARAK TUTULMAYAN VE KAZA EDİLMEYEN ORUÇLAR İÇİN İSKATI SAVMIN, BÜTÜNÜYLE İSKATI SALATIN VE DEVRİN CEVAZI YÖNÜNDE KURANDA, SÜNNETTE VEYA SAHABENİN VE MÜCTEHİD İMAMLARIN FETVALARINDA HİÇ BİR AÇIKLAMA YER ALMAMAKTADIR.

- DİN ADINA YAPILAN BU TÜR UYGULAMALARI ÖNLEMENİN BELKİ DE EN ETKİLİ YOLU, GERİDE KALANLARIN ÖLENLER İÇİN YAPABİLECEKLERİ EN İYİ HİZMETİN, ONLARIN NAMAZ, ORUÇ BORCU İÇİN  PARA ÖDEMEK DEĞİL; KENDİ İBADETLERİNİ DÜZENLİ ŞEKİLDE YERİNE GETİRMEK, DÜNYADA İYİ BİR MÜSLÜMAN OLARAK YAŞAMAK VE ÖLEN YAKINLARI İÇİN , SEVABINI ONLARA BAĞIŞLAMAK ÜZERE HAYIR, ESER, İYİLİK ,İBADET VE DUA YAPMAK OLDUĞU BİLİNCİNE ERMELERİDİR.

- ŞAHİD; ALLAH YOLUNDA CANINI VEREN KİMSEYE ŞEHİD(ŞÜHEDA) DENİR.

- ŞEHİTLİK; MUHAMMED ÜMMETİNE TAHSİS EDİLMİŞ OLAN ÜSTÜN BİR PAYE, BÜYÜK BİR MERTEBEDİR. BİR HADİSTE; CANI, MALI VE NAMUSU UĞRUNA ÖLEN KİŞİNİN ŞEHİD OLACAĞI BİLDİRİLMİŞTİR.

- ŞAHİDLER ÜÇ KISIMDIR;

1- HEM DÜNYADA HEM DE AHİRET HÜKÜMLERİ BAKIMINDAN ŞEHİT SAYILANLAR: BUNLAR, ALLAH YOLUNDA SAVAŞIRKEN ÖLDÜRÜLEN KİMSELERDİR. KAMİL MANADA ŞEHİT BUNLARDIR VE BUNLARA HÜKMİ ŞAHİD DE DENİR. BU TÜR ŞAHİSLER; YIKANMAKSIZIN, KANLI ELBİSELERİ İLE DEFNEDİLİRLER, ELBİSELERİ ONLARIN KEFENİ YERİNE GEÇER. CENAZE NAMAZI KILINARAK DEFNEDİLİRLER. DİĞER ÜÇ MEZHEBE GÖRE, ŞEHİTLERİN YIKANMASINA GEREK OLMADIĞI GİBİ ÜZERLERİNE CENAZE NAMAZININ KILINMASINA DA GEREK GÖRÜLMEMİŞTİR.

2- SADEC DÜNYA HÜKÜMLERİ BAKIMINDAN ŞEHİD SAYILANLAR:  KALBİNDE NİFAK BULUNMAKLA BİRLİKTE, DIŞ GÖRÜNÜŞÜ İTİBARİ İLE MÜSLÜMAN OLDUĞUNA HÜKMEDİLEN VE MÜSLÜMANLARIN SAFLARINDA BULUNDUĞU SIRADA DÜŞMAN TARAFINDAN ÖLDÜRÜLEN KÜŞÜLER BU GRUPTA YER ALIR. BUNLAR DÜNYADA YAPILACAK İŞLER BAKIMINDAN ŞEHİD MUAMELESİ GÖRÜRLER.

3- SADECE AHİRET HÜKÜMLERİ BAKIMINDAN ŞEHİT SAYILANLAR: ALLAH YOLUNDA SAVAŞIRKEN ALDIĞI BİR YARADAN DOLAYI O ANDA DEĞİL DE, DAHA SONRA ÖLEN KİŞİLER BU GRUPTA YER ALIRLAR.

- HADİSLERDE ŞSHİT OLDUKLARI BİLDİRİLENLER:

1 YANLIŞLIKLA VEYA HAKSIZ YERE ÖLDÜRÜLEN KİŞİ,

2- YANGINDA, DENİZDE VEYA GÖÇÜK ALTINDA CAN VEREN KİŞLER.

3- VEBA, KOLERA, SITMA GİBİ YAYGIN VE ÖNLENMESİ ZOR HASTALIKLAR SEBEBİYLE ÖLENLER.

4- İLİM TAHSİLİ YOLUNDDA ÖLENLER,

5- HELAL KAZANÇ UĞRUNDA ÖLENLER,

6-  GEREK KENDİSİNİN, GEREK GARI MÜSLİM OLSUN BAŞKALARININ CEN, MAL VE NAMUSLARI UĞRUNDA ÖLENLER,

7- LOHUSAİKEN ÖLENLER,

8- CUMA GECESİNDE ÖLENLER.

- ORUÇ *

-İBADETLER; DİNİN BİR YÖNÜYLE AKIL ÜSTÜ VE BİR YÖNÜYLE SEMBOLİK TÖRENLERİ KAPSAMINDADIR.

- İBADETTE MAKSAT; İNSAN NEFSİNİN ARINDIRILMASI VE YÜKSELTİLMESİDİR.

- İBADETTE; HAKKIN VE HALKIN HUKUKUNA RİAYET BİRLİTE GERÇEKLEŞİR.

- GAZZALİNİN ORUCU;

1- AVAM ORUCU,

2- HAVAS ORUCU,

3- EHASSÜL HAVAS ORUCU

- AVAM ORUCU; SIRADAN İNSANLARIN ORUCU; MİDE VE CİNSEL ORGANI, İŞTAH VE ŞEHVET DUYDUĞU ŞEYLERDEN MAHRUM ETMEKTEN  İBARET OLAN ORUÇTUR.

-  HAVAS ORUCU; ÖZEL KİŞİLERİN ORUCU; GÖZÜ, KULAĞI VE DİĞER AZALARI GÜNAHTAN KORUMAYI AMAÇLAYAN ORUÇTUR.

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

 

- FIKIH-115

- FIKIH KÜLTÜRÜNDE İBADETLER; BEDENİ, MALİ, HEM BEDENİ HEM MALİ ŞEKLİNDE  ÜÇLÜ AYIRIMA  TABİ TUTULUR VE HER BİR İBADETİN  MÜKELLEF TARAFINDAN ZAMANINDA, BİZZAT VE AYRI AYRI İFA EDİLMESİ GEREKTİĞİ, HER İBADETİN KENDİNE MAHSUS BİR SEBEBİ  VE GAYESİ OLDUĞU, HİÇ BİRİNİN DİĞERİNİN YERİNE GEÇEMEYECEĞİ ÖNEMLE VURGULANIR.

- AYNI ŞEKİLDE NAMAZ, ORUÇ GİBİ BEDENİ – ŞAHSİ İBADETLERİN MÜKELLEF ADINA  BİR BAŞKASI TARAFINDAN YERİNE  GETİRİLMESİ DE (NİYABET) CAİZ GÖRÜLMEMİŞTİR.

- İBADETLERİN İFASIYLA İLGİLİ  GENEL PRENSİPLER BÖYLE OLMAKLA BİRLİKTE,ŞARİ; DİNDE KOLAYLIK İLKESİNİN DE BİR GREĞİ OLARAK, SINIRLI ARIZİ HALLERDE BAZI İSTİSNA HÜKÜMLER SEVKETMİŞ VE İFA EDİLEMEYEN BAZI İBADETLERİN  AYNI VEYA BAŞKA CİNSTEN BİR DİĞER  İBADET YA DA FİİLLE  TELAFİSİNE İMKAN TANIMIŞTIR. BUNLAR;

1- SEÇİMLİK KEFFARETLER,

2-  HACCA GİDEMEYENİN YERİNE BEDEL GÖNDERİLMESİ,

3- KADINLARIN HAYIZ VE NİFAS DURUMLARINDA NAMAZDAN MUAF TUTULMASI VE ORUCU DA İLERİDE KAZA ETMEK ÜZERE TUTMAMALARI,

4-HASTA VE YOLCUNUN ORUÇ TUTUP TUTMAMAKTA SERBEST  OLMASI V TUTMADIĞI ORUÇLARIDİĞER GÜNLERDE KAZA EDEBİLMESİ,

5- UNUTMA VEYA UYKU SEBEBİYLE KILINAMAYAN NAMAZIN İLK FIRSATTA KILINMASI,

6- ORUÇ TUTMAYA GÜÇ YETİREMEYENLERİN , BUNUN YERİNE FİDYE ÖDEMELERİDİR. (EL BAKARA: 2/86).

- HANEFİ FAKİHLERİNİN ORUÇ YERİNE FİDYE ÖDENMESİNE “MİSLİ GAYRI MAKUL İLE KAZA” DEMELERİ DE BUNUN İSTİSNA VE KURAL DIŞI OLDUĞUNU BELİRTMEYİ AMAÇLAR.

- İBNİ ABBAS, İBNİ ÖMER, İBNİ MESUD, MUAZ BİN CEBEL VE SELEME BİN EKVA GİBİ Bİ GRUP SAHABİ; “SİZDEN RAMAZAN AYINA YETİŞENLER O AYDA ORUÇ TUTSUN” (EL BAKARA-2/ 185) MEALİNDEKİ AYET NAZİL OLUNCAYA KADAR ASHABTAN DİLEYENİN ORUÇ TUTTUĞUNU, DİLEYENİN DE TUTMAYIP FİDYE VERDİĞİNİ, BU AYET NAZİL OLDUKTAN SONRA İSE, ORUÇ TUTMAYA GÜCÜ YETENLER HAKKINDA FİDYE HÜKMÜNÜN NESH EDİLİP YALNIZ HASTA VE YAŞLILAR İÇİN BİR RUHSAT OLARAK KALDIĞINI BELİRTİRLER.

- ORUÇ TUTMAYA GÜCÜ YETENLERİN FİDYE ÖDEMESİNİN CAİZ OLMADIĞI HUSUSUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİNE ARILMIŞTIR. HZ. PEYGAMBER VE SAHABENİN UYGULAMASI DA BU YÖND OLMUŞTUR. İSLAM ALİMLERİNİN ORTAK KABÜLÜNE GÖRE; İHTİYARLIK VE İYİLEŞME UMUDU KALMAMIŞ, HASTALIK SEBEBİYLE ORUÇ TUTAMAYAN KİMSELEER, KAZA ETMELERİ DE MÜMKÜN OLMADIĞI İÇİN TUTAMADIKLARI GÜN SAYISINCA FİDYE ÖDERLER. AYETİN, TUTULAMAYAN ORUCUN KAZA EDİLMESİNİ DEĞİLDE, HER BİR ORUÇ İÇİN BİR FAKİR DOYUMU FİDYE ÖDENMESİNİ EMRETMESİ, BURADA HASTALIK, BÜNYE ZAYIFLIĞI, MEŞAKKAT VE YOLCULUK GİBİ GEÇİCİ BİR MAZERETİN DEĞİL, YAŞLILIK VE İYİLEŞME UMUDU KALMAMIŞ HASTALIK ŞEKLİNDE DEVAMLILIK ARZEDEN BİR MAZERETİN KASTEDİLDİĞİ YORUMUNA HAKLILIK KAZANDIRMIŞTIR. BU KİMSELERİN, TEKRAR SAĞLIĞA KAVUŞUP ORUÇ TUTABİLİR HALE GELMELERİ ÜMİT EDİLMEDİĞİNDEN TUTULAMAYAN ORUCUN, AYNI CİNSTEN BİR İBADETLE TELAFİSİ TALEP EDİLMEMİŞ, “HER BİR ORUÇ İÇİN BİR FAKİRİ DOYURMA” ŞEKLİNDE SOSYAL AMAÇLI, ORUCUN MAHİYETİ İLE DE ALAKALI BAŞKA BİR İBADET İŞLENMİŞTİR.

-ISKATI SAVM VE AKABEDİNDE ISKATI SALAT TATBİKATI, TEMELDE AYETİN SINIRLI MAZERETLER İÇİN GETİRDİĞİ BU İSTİSNAİ HĞKÜM ETRAFINDA GELİŞTİRİLEN ZORLAMA, YORUM VE TEMENNİLERDEN KAYNAKLANDIĞINDAN AYETİN KİMLER İÇİN HANGİ İMKAN VE HÜKÜMLERİ ÖNGÖRDÜĞÜNÜN İYİ BİLİNMESİ AYRI BİR ÖNEM TAŞIMAKTADIR.

- ÖLÜME KADAR HER GEÇEN GÜN BÜNYESİ ZAYIFLAYANHASTA VE YAŞLILARIN TUTAMADIKLARI FARZ ORUÇLARI İÇİN KAİDETEN SAĞLIKLARINDA FİDYE ÖDEMELERİ, DEĞİLSE, FİDYENİN ÖDENMESİNİ VASİYET ETMELERİ GEREKİR. BÖYLE BİR VASİYETİN MEVCUDİYETİ VE TEREKENİN ÜÇTE BİRİNİN DE YETTERLİ OLMASI HALİNDE MİRASÇILARIN BU FİDYEYİ ÖDEMELERİ DİNİ BİR VECİBEDİR.  VASİYETİ YOKSA VEYA ÜÇTE BİR, YETERLİ DEĞİLSE, MİRASÇILARIN TEBERRU KABİLİNDEN BUNU ÖDEMELERİ TAVSİYE EDİLMİŞTİR. YUKARIDA ÖZETLE VERİLEN HÜKÜMLER, DEVAMLI HASTALIK VE YAŞLILIK SBEBİYLE ORUÇ TUTAMAYANLARA MAHSUS OLUP, BU İKİ DURUMUN DIŞINDA KALAN YOLCULUK, HASTALIK, GEBELİK, SÜT EMZİRME, İLERİ DERECEDE AÇLIK VE MEŞAKKAT GİBİ MAZERETLER ORUÇ TUTMAYA VEYA BAŞLANMIŞ BİR ORUCU BOZMAYA RUHSAT TEŞKİL ETSE DE TUTULAMAYAN ORUÇLAR İÇİN FİDYE ÖDENMESİNİ CAİZ KILMAZ. MAZERET HALİ KALKTIKTAN SONRA KAZA EDİLMESİ GEREKİR. BU KİMSELER KAZA EDEMEDEN VEFAT ETMİŞSE MİRASÇILARIN AYNI ŞEKİLDE BU ORUÇLAR İÇİN DE FİDYE VERMESİ, İSLAM ALİMLERİNCE CAİZ, HATTA TAVSİYE EDİLEN (MENDUP) BİR DAVRANIŞ OLARAK GÖRÜLMÜŞTÜR. BU KONUDA FIKIH MEZHEPLERİ ARASINDA ÖNEMLİ BİR GÖRÜŞ AYRILIĞI YOKTUR.

- HİCRİ II. ASRIN SONLARINA DOĞRU ORTAYA ÇIKMASI MUHTEMEL OLAN BİR YORUM VE KIYASLAMA İLE SAĞLIĞINDA MAZERETSİZ OLARAK ORUÇ TUTMAMIŞ VE KAZA DA ETMEMİŞ KİMSE ADINA VEFATINDAN SONRA FİYE VERİLEBİLECEĞİ VE BU FİDYENİN ÖLEİN ORUÇ BORCUNU İSKAT ETMESİNİN MUHTEMEL OLDUĞU GÖRÜŞÜ GÜNDEME GELMİŞ VE UYGULAMA ALANINA GİRMEYE BAŞLAMIŞTIR.

- HANEFİ KAYNAKLARINDAN İMAM MUHAMMEDİN ÖLENİN VASİYETİ OLMASA BİLE MİRASÇILARIN ONUN ORUÇ BORCU İÇİN FİDYE VERMESİNİN ALLAHIN DİLEMESİNE BAĞLI OLARAK YETERLİ OLACAĞINI SÖYLEDİĞİ RİVAYET EDİLİR.

-  İSKATI SAVM HAKKINDA YAPILAN BU GENİŞLETİCİ YORUMUN, YİNE İKİNCİ ASRIN SONLARINDAN İTİBAREN NAMAZ HAKKINDA DA DÜŞÜNÜLMEYE BAŞLANDIĞI TAHMİN EDİLMEKTEDİR. KİŞİNİN SAĞLIĞINDA İKEN KILMADIĞI VEYA KILAMADIĞI NAMAZLAR İÇİN  VEFATINDAN SONRA FİDYE VERİLEREK  BORCUNUN DÜŞÜRÜLMESİ TEMENNİ VE TEŞEBBÜSÜNE AD OLAN İSKATI SLAT HAKKINDA İMAM MUHAMMED  EŞ ŞEYBAN; HARİÇ TUTULURSA İLK HANEFİ MÜCTEHİDLERİNDEN OLUMLLU BİR GÖRÜŞ BİLİNMEMEKTEDİR.

- BİR MAZERET SEBEBİYLE KILINAMAYAN FARZ NAMAZLARIN BU MAZERET KALKINCA HEMEN KILINMASI VEYA KAZA EDİLMESİ EMREDİLMİŞ İSE DE MAZERETSİZ OLARAK , KASTEN TERK EDİLEN NAMAZLARIN DAHA SONRA KAZA EDİLMESİ GEREKTİĞİNİ VE BU KAZANIN KİŞİDEN NAMAZ BORCUNU DÜŞÜRECEĞİNE DAİR AÇIK BİR NASS YOKTUR. BÖYLE OLUNCA, KILINMAYAN VEYA KILINAMAYAN BİR FARZ NAMAZIN YERİNE SAĞLIĞINDA MÜKELLEFİN VEYA VEFATINDAN SONRA MİRASÇILARININ FİDYE VERMESİNİN CEVAZINA VE BU FİDYENİN SÖZKONUSU NAMAZ BORCUNU DÜŞÜRECEĞİNİ AÇIK VEYA DOLAYLI ŞEKİLDE BİLDİREN HİÇ BİR AYET VEYA HADİSİN BULUNMAMASI GAYET TABİİDİR.

- İSKATI SALAT HAKKINDAKİ BU YORUM VE TEMENNİLER, NAMAZ BORCU İLE ÖLEN KİMSENİN BU YÖNDE VASİYETİNİN BULUNMASI VE BIRAKTIĞI MALIN ÜÇTE BİRİNİN BUNA YETERLİ OLMASI KAYDIYLA SÖZ KONUSU EDİLİR.

- ŞAFİİ MEZHEBİNDE AĞIRLIKLI GÖRÜŞ NAMAZ BORCUYLA VEYA İTİKAF ADAK BORCUYLA ÖLEN KİMSENİN YAKINLARININ ÖLEN ADINA BU İBADETLERİ İFA ETMESİNİN DE, FİDYE VEREREK BU BORÇLARI DÜŞÜRMESİNİN DE CAİZ OLMAIĞI YÖNÜNDEDİR. (SADECE MALİ İBADETLERDE NİYABETİN KURAL OLARAK CAİZ OLDUĞUDUR).

- BUİMKAN BRDENİ İBADET YÜKÜMLÜLÜĞÜ AÇISINDAN ZENGİN VE FAKİR ARASINDA BİR AYIRIM YAPTIĞI İÇİN AYRI BİR TARTIŞMAYI DA BAŞLATMIŞ OLDU.

-  HİCRİ IV. ASIR SONLARINDAN İTİBAREN “DEVİR” İŞLEMİNİN BULUNMASI VE CAİZ GÖRÜLMESİ İLE GİDERİLMEYE ÇALIŞILDI.

- DEVİR; İSKAT İÇİN FAAKİRLERE NAKDİ BEDELİ TAMAMEN VERMEK YERİNE , MUAYYEN BİR MİKTARU HİBE EDİP, TEKRAR HİBE YOLUYLA ONDAN GERİ ALMA VE TOPLAM BORÇ MİKTARINA ULAŞINCAYA KADAR BU HİBE VE KARŞI HİBE İŞLEMNİ DEVAM ETTİRME USÜLÜNÜN ADIDIR. BÖYLECE ELDE DEVRREDİLEN PARA İLE DEVİR SAYISININ ÇARPIMI İLE ELDE EDİLEN MEBLAĞIN FİDYE OLARAK HİBE EDİLMİŞ OLACAĞI, NETİCEDE DE İSKAT İÇİN GEREKLİ PARANIN FİDYENİN TAMAMEN ÖDENMİŞ OLACAĞI VARSAYILMAKTADIR.

-

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-114

- NAMAZI KILINMAYARAK GÖMÜLMÜŞ OLAN BİR CENAZENİN HENÜZ DAĞILMAMIŞ OLDUĞU MUHTEMEL İSE, ÖLÜNÜN HAKKINI ÖDEMİŞ OLMAK İÇİN, KABRİ ÜZERİNE  NAMAZ KILINIR.

- DİRİ OLARAK DOĞDUĞU BİLİNEN BİR ÇOCUK YIKANIP NAMAZI KILINIR. ÖLÜ OLARAK DOĞARSA,  YIKANIR FAKAT  ÜZEİNE NAMAZ KILINMAZ.

- BİR ÖLÜ YIKANMADAN KEFENLENMİŞ İSE VEYA  BİR YERİNİN YIKANMASI UNUTULMUŞ İSE , KEFEN AÇILIR VE YIKANMASI TAMAMLANIR. EĞER ÜZERİNE NAMAZ KILINDIKTAN SONRA DURUM ANLAŞILSA, YİNE AÇILIR, YIKANMASI TAMAMLANIR VE NAMAZI İADE EDİLİR.  KABRE KONULUP ÜZERİNE TOPRAK ATILMADIĞI SÜRECE HÜKÜM BÖYLEDİR.

- FAKAT KABRE KONULUP, ÜZERİNE TOPRAK ATILDIKTAN SONRA  KABİRDEN ÇIKARILMASI ARTIK HARAM DIR.  HİÇ YIKANMAMIŞ BİLE OLSA ARTIK ÖYLE KALIR. ANCAK NAMAZ KILINMAMIŞ İSE, KABRİ ÜZERİNE NAMAZ KILINABİLİR.

- KEFENSİZ OLARAK KABRE KONULDUĞU ZAMAN DA KABİR AÇILMAZ.

- EBU YUSUFA GÖRE,  BİLEREK KENDİNİ ÖLDÜREN YANİ İNTİHAR EDEN KİMSENİN CENAZE NAMAZI KILINMAZ İSE DE, BU DURUMUN ACILI AİLENİN ACISINI BİR KAT DAHA ARTIRACAĞI DÜŞÜNCESİ İLE, BÖYLE KİMSELERİN DE  NAMAZININ KILINABİLECEĞİ SÖYLENMİŞTİR.

-  ANASINI VEYA BABASINI KASTEN ÖLDÜREN KİMSELERİN CENAZE NAMAZI KILINMAZ.

- ÇATIŞMA ESNASINDA ÖLDÜRÜLEN EŞKİYANIN, TERÖRİSLERİN VE SOYGUNCULARIN CENAZE NAMAZLARI KILINMAZ. ANCAK ŞERİ BİR CEZANIN UYGULANMASI SONUCUNDA  ÖLDÜRÜLENLERİN CENAZELERİ YIKANIR VE NAMAZLARI KILINIR.

- İRTİDAT EDERREK MÜSLÜMANLIKTAN ÇIKMIŞ OLAN KİMSENİ CENAZE NAMAZI KILINMAYACAĞI GİBİ, MÜSLÜMAN MEZARLIĞINA DA DEFNEDİLMEZ.

- BİR MÜSLÜMANLA EVLİ BULUNAN HRİSTİYAN VEYA YAHUDİİ KADININ HANGİ MEZARLIĞA GÖMÜLECEĞİ HUSUSU TARTIŞMALIDIR. EN DOĞRUSU, BU KONUDA, KENDİSİNİN BİR VASİYETİ VARSA ONA UYULMASI, YOKSA AİLESİNİN İSTEĞİNE BIRAKILMASIDIR.

- CENAZEYİ TEŞYİ ETMEK, YANİ ARKASINDAN MEZARA KADAR GİTMEK; SÜNNETTİR. HATTA ARABA VEYA KOMŞULARDAN OLUP İYİ HALİYLE BİLİNMİŞ KİŞİLERİN  CENAZESİNİ TEŞYİ ETMENİN  NAFİLE NAMAZDAN DAHA FAZİLETLİ OLACAĞI SÖYLENMİŞTİR.

- HAZIRLANMIŞ OLAN BİR CENAZEYİ BİR AN ÖNCE GÖTÜRÜP DEFNETMEK İYİDİR. CUMA GÜNÜ SABAHLEYİN HAZIRLANMIŞ OLAN CENAZEYİ, CEMEATİ DAHA ÇOK  OLSUN DİYE CUMA NAMAZI SONRASINA ERTELEMEK MEKRUHTUR. ANCAK CENAZE İLE İLGİLENİLDİĞİ TAKDİRDE CUMA NAMAZININ KAÇIRILACAĞI ENDİŞESİ VARSA, BU TAKDİRDE CENAZE,  CUMA NAMAZI SONRASINA  BIRAKILABİLİR.  BAYRAM NAMAZI VAKTİNDE HAZIRLANMIŞ OLAN CENAZENİN NAMAZI DA BAYRAM NAMAZINDAN SONRA  HUTBEDEN ÖNCE KILINABİLİR.

- DEFİN;  CENAZE KABRE GÖTÜRÜLÜP, OMUZLARDAN İNDİRİLİNCE, BİR ENGEL YOKSA, CEMEAT OTURUR. CENAZE OMUZLARDAN İNMEDEN OTURMALARI MEKRUH OLDUĞU GİBİ,  CNAZE YERE İNDİRİLDİKTEN SONRA  AYAKTA DURMALARI MEKRUHTUR.

- KABRİN; BİR İNSAN BOYU KADAR DERİN OLMASI YETERLİDİR. KABİRLERDE LAHİT YAPMAK FAZİLETLDİR. KABRİN İÇİNDE, KIBLE TARAFI OYULUR VE ÖLÜ YÜZÜ KIBLE TARAFINA GELECEK ŞEKİLDE SAĞ TARAFI ÜZERE BURAYA KONUR. KABRİN KAZILDIĞI YER, LAHİT YAPILAMAYCAK DERECEDE YUMUŞAK VRYA ISLAK İSE, DERE GİBİ ÇUKUR KAZILIR Kİ BUNA “ŞAK” (YARMA) DENİR.

-KABRİN DİBİ ISLAK VEYA YUMUŞAK OLDUĞU DURUMLARDA CENAZE TABUT İLE BİRLİKTE GÖMÜLEBİLİR. FAKAT GEREKMEDİKÇE TABUT İLE GÖMMEK MEKRUH SAYILMIŞTIR.

- KİMİ ALİMLER; KADINLARIN TABUT İLE  GÖMÜLMELERİNİ GÜZEL KARŞILAMIŞLARDIR.

- KABİR TEMİNİNDE GÜÇLÜK BULUNDUĞU  TAKDİRDE, DAHA ÖNCE DEFİN YAPILMIŞ BİR KABRE, ÖNCEKİ ÖLÜNÜN ÇÜRÜYÜP SADECE KEMİKLERİNİN KALACAĞI BİR SÜRENİN GEÇMESİNDEN SONRA  İKİNCİ BİR CENAZE DE DEFNEDİLEBİLİR.

- CENAZE KIBLE TARAFINDAN KABRE İNDİRİLİR. SAĞ YANI ÜZERİNE KIBLEYE DÖNDÜÜRÜLÜR.

- CENAZEYİ KABRE KOYAN KİŞİLER;  BİSMİLLEHİ VE ALA MİLLETİ RASÜLİLLEH ( ALLAHIN ADIYLA VE  ELÇİSİNİN DİNİ ÜZERE) DERLER.

- KADINLAARI KABRE KOYACAK KİŞİLERİN , ÖLÜYE AKRABALIK YÖNÜNDEN  MAHREM OLMALARI DAHA UYGUNDUR.

- KABRİN,  TOPRKTAN BİR İKİ KARIŞ YÜKSELTİLİP, DEVE HÖRGÜCÜ GİBİ YAPILMASI MENDUPTUR.

- CENAZE DEFNİ ÜZERİNDEN BİR MÜDDET GEÇTÜKTEN SONRA  ORADA, MÜLK, VAKIA, FELAK VE NAS SURELERİ, SONRA FATİHA VE BAKARANIN İLK BEŞ AYETİ OKUNUR. SEVABI  DA CENAZENİN VE DİĞER MÜSLÜMANLARIN RUHLARINA BAĞIŞLANIR.

- TELKİN<; CENAZE KABRE KONULDUKTAN VE BAŞINDA KURAN OKUNDUKTAN SONRA, KALABALIĞIN ORAYI TERKEDİP GERİDE KALAN BİR KİMSENİN KABRİN BAŞINDA YÜKSEK SESLE VE ÖLÜYE HİTABEN, İMAN ESASLARINI HATIRLATMASI İŞLEMİNİN ADIDIR.

- PEYGANBERİMİZİN “ ÖLÜLERİNİZE  LA İLAHE İLLELLAHI TELKİN EDİNİZ” SÖZÜNDEKİ “ÖLÜLERİNİZ” KELİMESİ, ALİMLERİN ÇOĞUNLUU TARAFINDQN, “ÖLMEK ÜZERE OLANLARINIZ” ŞEKLİNDE  ANLAŞILMIŞ VE  BUNLAR TELKİNİN SADECE ÖLÜM DÖŞEĞİNDEKİ HASTA İÇİN OLDUĞUNU, DEFİNDEN SONRAKİ TELKİNİN MEŞRU OLMADIĞINI SÖYLEMİŞLERDİR.

- BAZI HANEFİ ALİMLERİ İSE, BU KONUDA AÇIK BİR HÜKMÜN BULUNMADDIĞINI, YANİ ÖLÜ DEFNEDİLDİKTEN SONNRA TELKİN VERMENİN TAVSİYE EDİLMEDİĞİ GİBİ YASAKLANMADIĞINI DA İLERİ SÜRMÜŞLERDİR.

- MALİKİLERE GÖRE, TELKİN; ÖLÜM DÖŞEĞİNDEİKEN VERİLİR, GÖMÜLDÜKTEN SONRA  TELKİN VERMEK İSE MEKRUHTUR.

- HANEFİ MEAHEBİNDE,  MÜKELLEFLİK YAŞINA GİRDİKTEN SONRA  ÖLEN KİMSENİN MEZARI BAŞINDA  TELKİN VERİLMESİ MEŞRU GÖRÜLMÜŞTÜR.

- ŞAFİİ MEZHEBİ VE HANBELİLERE GÖRE, TELKİN YAPILMASI MÜSTEHABDIR.

- CENAZE DEFNEDİLDİKTEN SONRA, İYİ HAL SAHİBİ BİR KİMSE, ÖLÜNÜN YÜZÜNE KARŞI DURUR VE ONA İSMİYLE HİTABEN “EY FALAN” DİYE ÜÇ KEZ SESLENİR VE SONRA ŞÖYLE DER: ÜZKÜR MAKÜNTE ALEYHİ MİN ŞAHADETİ EN LA İLAHE İLLELLAH. “ EY FALAN, HAYATTA İKEN ÜZERİNDE OLDUĞUN, BENİMSEDİĞİN ŞU HUSUSLARI UNUTMAYASIN: ALLAHTAN BAŞKA TANRI YOKTUR, MUHAMMED ONUN ELÇİSİDİR. CENNET VE CEHENNEM GERÇEKTİR. YENİDEN DİRİLİŞ VARDIR.  KIYAMET SAATİ KUŞKUSUZ GELECEKTİR.  ALLAH KABİRDE YATANLARI YEKRAR DİRİLTECEKTİR. YİNE UNUTMA Kİ,  SEN RAB OLARAK ALLAHI,  DİN OLARAK İSLAMI, PEYGAMBER OLARAK HZ. MUHAMMEDİ, İMAM OLARAK KURANI, KIBLE OLARAK KABEYİ VE KARDEŞ OLARAK MÜMİNLERİ SEÇMİŞ VE BUNUNLA MUTLU  OLMUŞTUN. RABBİM OLAN ALLAHTAN BAŞKA TANRU YOKTUR, BEN ONA DAYANDIM, BÜYÜK ARŞIN RABBİ ODUR. YA ABDELLAH, GUL LE İLEHE İLLELLAH( EY ALLAHIN KULU, LA İLAHE İLLELLAH ,DE) (ÜÇ KERE). RABBİM ALLAH, DİNİM İSLAM, PEYGAMBERİM MUHAMMEDDİR. EY RABBİM, SEN ONU TEK BAŞINA BIRAKMA. VARİSLERİN EN HAYIRLISI SENSİN, DENİR. (ÜÇ DEFA).

- BİR KİMSE, FALAN ZAT BENİ YIKASIN, NAMAZIMI KILDIRSIN VEYA BENİ KABRE KOYSUN ŞEKLİNDE VASİYET EDERSE, BU VASİYETİ YERİNE GETİRMEK GEREKMEZ. ANCAK ÖLÜNÜN VELİSİ OLAN KİŞİ, BUNA RIZA GÖSTERİRSE, BU VASİYET  YERRİNE GETİRİLİR.

-  CENAZEYİ TAŞIMAK VEYA KABRİ KAZDIRMAK İÇİN  ÜCRETLE ADAM TUTMAK CAİZDİR. BİR KİMSENİN KENDİSİ İÇİN  KEFEN ALIP HAZIRLAMASI  CAİZ OLDUĞU GİBİ AİLE MEZARLIĞI OLARAK MEZAR YERİ ALMAK DA CAİZDİR. ASIL OLAN, BİR İNSANIN KENDİSİ İÇİN KABİR HAZIRLAMASI DEĞİL, KENDİNİ KABİR İÇİN HAZIRLAMASIDIR.

- CENAZENİN GÜNDÜZÜN GÖMÜLMESİ MÜSTEHBDIR. GECE DEFNEDİLMESİNİ MEKRUH GÖRENLER, GECENİN VE KARANLIĞIN YOL AÇACAĞI SAKINCALARI GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURMUŞLARDIR. BAŞKA BİR SAKINCA BULUNMADIĞINDA GECE DE DEFİN YAPILABİLİR.

- ÖLÜNÜN VELİS, ÖLÜNÜN GÖMÜLMESİNİN ERTESİ GÜNÜNDEN BAŞLAYARAK YEDİNCİ GÜNE KADAR, İMKANI ÖLÇÜSÜNDE FAKİRLERE SADAKA VERMELİ VE SEVABINI ÖLÜYE BAĞIŞLAMALIDIR. BU BİR SÜNNETTİR.  BUNU YAPMAZSA, İKİ REKAT NAMAZ KILARARK SEVABINI ÖLÜYE BAĞIŞLAR. ÖLÜ SAHİPLAERİNİN, ÖLÜNÜN BİRİNCİ, ÜÇÜNCÜ GÜNLERİNDE  VEYA HAFTASINDA YEMEK VERMELERİ KONUSUNDA  HERHANGİ BİR SÜNNET VEYA TAVSİYE BULUNMAMAKTADIR.

- TAZİYE:  ÖLÜNÜN YAKINLARINA MÜMKÜN OLDUĞUNCA TESELLİ EDİCİ, RAHATLATICI SÖZLER SÖYLEMEK VE  ÜZÜNTÜSÜNÜN PAYLAŞILDIĞINI GÖSTERMEKTEN İBARETTİR.

- TAZİYENİN; KABRİSTANDA VEYA ÖLÜNÜN KAPISININ ÖNÜNDE  YAPILMASI MEKRUH GÖRÜLMÜŞTÜR.

- TAZİYE SÜRESİ; AYNI YERDE YAŞAYANLAR İÇİN ÜÇ GÜNDÜR. TAZİYENİN ÜÇ GÜN İÇİNDE YAPILMASI MÜSTEHABDIR. ÖLÜ SAHİPLERİ, NORMAL HAYATA DAHA ÇABUK  DÖNEBİLSİNLER  DİYE, ÜÇ GÜNDEN SONRA TAZİYE YAPMAK MEKRUH KABUL EDİLMİŞTİR.

- İBADETLERDE İSKAT;  NAMAZ, ORUÇ, KURBAN, ADAK, KEFFARET GİBİ İBADET VE BORÇLARI İFA ETMEDEN VEFAT EDEN BİR KİMSEYİ, BU BORÇLARINDAN KURTARMAK İÇİN  FAKİRLERE FİDYE ÖDENMESİ İŞLEMİNİ İFADE EDER.

- İSKATI SALAT; BİR KİMSENİN SAĞLIINDA EDA VEYA KAZA EDEMEDİĞİ NAMAZ BORÇLARINI UHDESİNDEN DÜŞÜREBİLMEK İÇİN ÖLÜMÜNDEN SONRA  FİDYE ÖDENMESİ İŞLEMİNİ İFADE EDER.

- DEVİR İSE; FİDYE ÖDEMEDE GELİŞTİRİLEN BİR YÖNTEMİ İFADE EDER.

- İSKAT; HZ.  PEYGAMBER, SAHABE, TABİİN VE TEBEUTTABİİN DÖNEMLERİNDE , YUKARIDAKİ ANLAMDA İSKAT SÖZ KONUSU DEĞİLDİR. 

- İSKATI SALAT TELAKKİ VE UYGULAMASI; HEM TEORİ HEM DE TARİHİ SEYR İTİBARİ İLE İSKATI SAVM FİKRİNE DAYANDIRILIR.

- İNADETLER VE BU NİTELİKTEKİ KEFFARETLER, ALLAH HAKKI GRUBUNDA  YER ALDIĞI İÇİN, KURAL OLARAK İSKAT KABUL ETMEZ.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-113

- CENAZE NAMAZININ RÜKUNLARI;

1- KIYAM,

2- TEKBİR DİR.

- CENAZE NAMZININ SÜNNETLERİ;

1- HAMD VE SENA ETMEK,

2- SALAT VE SELAM GETŞRMEK,

3-HEM ÖLÜYE, HEM DİĞER MSLÜMANLARA DUA ETMEKTEN İBARETTİR.

- DUANIN RÜKUN OLDUĞUNU SÖYLEYENLER DE VARDIR.

- CENAZE NAMAZINDA , İFTİTAH TEKBİRİNDEN BAŞKA ÜÇ TEKBİR DAHA VARDIR.

- CENAZE NAMAZINDA, CEMEATİN BULUNMASI ŞART DEĞİLDİR. YALNIZ BİR ERKEĞİN VEYA YALNIZ BİR KADININ BU NAMAZI KILMASIYLA, FARZ YERİNE GELMİŞ OLUR.

- BİR ÖLÜNÜN NAMAZINI , SADECCE KADINLAR KILMIŞ OLSALAR, BU CAİZDİR VE FARZ YERİNE GELMİŞ OLUR. ONLAR KENDİ ARALARINDA  BU NAMAZI CEMEATLE KILABİLECEKLERİ GİBİ TEK TEK DE KILABİLİRLER.

- EBU HANİFEDEN BİR RİVAYETE VE EBU YUSUFUN VE ŞAFİİN GÖRÜŞÜNE GÖRE, cenaze namazı kıldırma önceliği ölenin velisine aittir.

- birkaç cenaze  bir araya gelmiş olsa, bunların  namazlarını ayrı ayrı kılmak daha iyidir. Orada bulunan cenazelerin  hepsine birden bir namaz kılmak da yeterlidir.

- İMAM; ÖLÜNÜN GÖĞSÜ HİZASINDA DURU.

- CENAZE NAMAZINDA SAFLARIN EN FAZİLETLİSİ, EN ARKA SAFTIR.

- CENAAZE MUSALLAYA, BAŞ TARAFI İMAMIN SAĞINA GELECEK ŞEKİLDE KONULUR. TERS KONULMUŞSA, NAMAZ CAİZ OLMAKLA BERABER, SÜNNETE AYKIRI DAVRANILDIĞI İÇİN  KÖTÜ BİR İŞ YAPILMIŞ OLUR.

-  CENAZE NAMAZINA BAŞLANDIKTAN SONRA  GELİP CEMEATE KATILAN KİMSE, HEMEN TEKBİR ALIR, NOKSAN KALAN TEKBİRLERİNİ DE DUA OKUMAKSIZIN  PEŞ PEŞE ALIR, BÖYLECE CENAZE  MUSALLADAN KALDIRILMADAN TEKBİRLERİNİ TAMAMLAYIP SELAM VERİR.

- İMAMIN DÖRDÜNCÜ TEKBİRİNDEN SONRA  (1 + 3), CEMEATE KATILAN KİMSE, HEMEN TEKBİR ALARAK İMAMA UYAR, İMAMIN SELAMINDAN SONRA DA  ÜÇ TEKBİRİ KAZA EDER.

- ŞİDDETLİ YAĞMUR GİBİ  BİR MAZERET BULUNMADIKÇA CENAZEYİ CAMİ İÇİNE ALARAK NAMAZI ORADA KILMAK DOĞRU OLMAYIP, TENZİHEN MEKRUHTUR. AYRICA,  CENAZE NAMAZININ KABRİSTANDA  KILINMASI DA  UYGUN GÖRÜLMEMİŞTİR.

- CENEZE NAMAZINDA DA KADINLARIN ARKA SAFTA YER TUTMALARI UYGUNDUR. ERKEKLERİN HİZASINDA VEYA  ÖNÜNDE SAF TUTACAK OLSALAR, HEPSİNİN NAMAZI  TMAM OLUR, DİĞER NAMAZLARDA OLDUĞU GİBİ, KADINI İKİ YANINDA DURAN BİRER ERKEĞİN VE ARKADAKİ BİR ERKEĞİN NAMAZI BOZULMAZ.

- CENAZE NAMZINI KILDIRACAK İMAMIN;

1- AKIL VE

2- BALİĞ OLMASI ŞARTTIR.

- DİĞER NAMAZLARI BOZAN ŞEYLER, CENAZE NAMAZINI D BOZAR.

- CENAZE NAMAZININ KILINIŞI; İFTİTAH TEKBİRİ ALINIR, SÜBHANEKE OKNUR, ELLER KALDIRILMADAN İKİNCİ TEKBİR ALINIR, SALLİ BARİK OKUNUR, YİNE ELLER KALDIRILMADAN ÜÇÜNCÜ TEKBİR  ALINIR VE CENAZE DUASI OKUNUR, ELLER KALDIRILMADAN DÖRDÜNCÜ TEKBİR ALINIR VE PEŞİİNDEN SELAM VERİLİR.

- CENAZE NAMAZI VE CENAZE DUASI, BİR DUADAN İBARET OLDUĞU İÇİN, BU DUALARI ARAPÇA OKUMAKŞART DEĞİLDİR. İSTEYEN ARAPÇA OKUYABİLİR, İSTEYEN DE BU DUALARIN  KENDİ DİLİNDEKİ ANLAMLARINI OKUYABİLECEĞİ GİBİ, BENZE ANLAMDA BAŞKA DUALAR DA  OKUYABİLİR.

- VACİP OLAN SELAM VERİLİRKEN; ÖLÜYE, CEMEATE VE İMAMA SELAM VERMEYE  NİYET  EDİLİR.

- HANEFİLER; CENAZE NAMAZININ DUA NİTELİĞİNİ BASKIN GÖRDÜKLERİNDEN  FATİHA SURESİNİN KURAN TİLAVETİ NİYETİYLE OKUNMASINI  TAHRİMEN MEKRUH SAYARLAR, FAKAT DUA NİİYETİYLE OKUNMASINDA SAKINCA GÖRMEZLER.

- FATİHANIN OKUNMASI ŞAFİİLERE GÖRE, DİĞER NAMAZLARDA OLDUĞU GİBİ, CENAZE NAMAZINDA DA  BİR RÜKUN DUR.

- HANBELİLERE GÖRE DE,  FATİHA BİR RÜKUN OLUP, İLK TEKBİRDEN SONRA OKUNMASI VACİPTİR.

- MALİKİLERE GÖRE, FATİHANIN OKUNMAMASI DAHA İYİ OLUP,  OKUNMASI TENZİHEN MEKRUHTUR.

- CENAZE DUASI; ALLAHÜMMEĞFİR Lİ HAYYİNA VE MEYYİTİNA VE ŞAHİDİNA VE ĞAİBİNA VE ZEKERİNA VE ÜNSANA VE SAĞİRİNA VE KEBİRİNA.  ALLAHÜÜMMME MEN AHYEYTEHÜ  MİNNA FE AHYİHİ ALEL İSLAM VE MEN TEVEFFEYTEHÜ MİNNA FE TEVEFFEHÜ ALEL İMAN. VE HUSSA HAZEL MEYYİTE BİRRVHİ VERRAHATİ VEL MAĞFİRETİ VERRIDVAN. ALLAHÜMME İN KANE  MUHSİNEN FE ZİD Fİ İHSANİHİ VE İN KANE MUSİEN FE TECAVEZ ANHÜ VELAGGIHİL EMNE VELBÜŞRA VEL KERAMETE VEZZÜLFA  BİRAHMETİKE YA ERHAMERRAHİMİN.

- ANLAMI;  ALLAHIM, DİRİMİZİ, ÖLÜMÜZÜ, BURDA BULUNANLARIMIZI , BULUNMAYANLARIMIZI, ERKEĞİMİZİ, KADINIMIZI, KÜÇÜĞÜMÜZÜ BÜYÜĞÜMÜZÜ MAĞFİRET BUYUR, BAĞIŞLA. ALLAHIM,  ARAMIZDAN YAŞATACAKLARINI İSLAM ÜZERE YAŞAT, ÖLDÜRECEKLERİNİ DE İSLAM ÜZERE ÖLDÜR. ŞURADA DURAN ÖLÜYE, KOLAYLIK VE RAHATLIK VER, ONU BAĞIŞLA. BU KİŞİ, İYİ BİR KİMSE İDİYSE, ONUN İYİLİĞİNİ ARTIR. EĞER KÖTÜ DAVRANMIŞ GÜNAHKAR BİR KİMSE  DİYSE, SEN RAHMET VE MERHAMETİNLE ONLARI GÖRMEZDEN GEL. ONA; GÜVEN, MÜJDE, İKRAM VE YAKINLIK İLE MUKABELE ET. EY MERHAMET EDENLERİN EN MERHAMETLİSİ OLAN ALLHIM.

-  BU DUALARI BİLMEYENLER, KOLAYLARINA GELEN BAŞKA UYGUN DUALAR DA OKUYABİLİRLER. RABBENA ATİNA DUASI VEYA ALLAHIM BENİ, BU ÖLÜYÜ VE BÜTÜN MÜMİNLERİ BAĞŞLA, ŞEKLİNDE DUA EDEBİLİR.

- NAMAZ KILMANIN MEKRUH OLDUĞU VAKİTLERDE YANİ GÜNEŞİN DOĞMASI VEYA BATMASI VEYA ZEVALE YAKLAŞMASI HALLERİNDE CENAZE NAMAZI KILMAK DA MEKRUHTUR. FAKAT , BU VAKİTLERDE KILINMIŞ OLAN CENAZE  NAMAZININ İADE  EDİLMESİ YANİ YENİDEN KILINMASI GEREKMEZ. BU VAKİTLERDE CENAZENİN DEFNEDİLMESİ İSE MEKRUH DEĞİLDİR.

-  HANEFİ VE MALİKİ MEZHEBİ, KIBLE YÖNÜNDE SAPMA MEYDANA GELECEĞİ GEREKÇESİYLE, GAİP YANİ ORADA BULUNMAYAN BİR CENAZE ÜZERİNE  NAMAZ KILMAYI CAİZ GÖRMEZLER.

-FAKAT ŞAFİİLERE GÖRE, GAİP ÜZERİNE CENAZE NAMAZI KILINABİLİR. ÇÜNKÜ PEYGAMBERİMİZ, NECAŞİ NİN NAMAZINI BU ŞEKİLDE KILMIŞTIR.

- HANBELİLERE GÖRE; ARADAN BİR AY GEÇMEDİKÇE DAİB ÜZERİNE CENAZE NAMAZI KILINABİLİR.

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

  FIKIH-112

- SECDE AYETLERİNİN GEÇTİĞİ SURELER;

1 -  EL ARAF …….   --à 7/ 206.

2 -  ER RAD     …….---à 13/15.

3 -  EN NAHL   …….--à 16/48.

4 -  EL İSRA     …….--à   17/107.

5 -  EL MERYEM …..-à  19/58.

6 -  EL HAC    ….   --- à 22/18.

7 -  EL FURKAN ….--à 25/60.

8 -  EN NEML ……---à 27/25.

9 -  ES SECDE ……--à 32/15.

10- ES SAD ………-à 38/24.

11- EL FUSSILAT ….-à 41/37.

12- EN NECM  …….-à 53/62.

13- EL İNŞİKAK    ...-à 84/21.

14- EL ALAK ……---à 96/19.

- ŞÜKÜR SECDESİ: BİR NİMETİN KAZANILMASINDAN VEYA BİR FELAKETİN VE MUSİBETİN ATLATILMASINDAN DOLAYI, KIBLEYE DÖNEREK TEKBİR ALIP SECDEYE VARMAK. SECDEDDE İKEN  ALLAHA HAMD VE ŞÜKÜR ETTİKTEN  SONRA YİNE  TEKBİR ALARAK AYAĞA KALKMAKTIR.

- HZ. PEYGAMBERİN VE  ASHABIN İLERİ GELENLERİNDEN BİR ÇOĞUNUN ÇEŞİTLİ SEBEPLERLE ŞÜKÜR SECDESİ YAPTIKLARINA DAİR RİVAYETLER  BULUNDUĞU İÇİN ŞÜKÜR SECDESİ BU GİBİ DURUMLARDA MÜSTEHAB KABL EDİLMİŞTİR.

- CENAZE NAMAZI:

- CENAZE; ÖLÜ, TABUT VEYA TENEŞİR, DEMEKTİR.

- MUHTAZAR; SON NEFESİNE YAKLAŞMIŞ VE ÖLMEK ÜZERE OLAN KİŞİYE, MUHTAZAR DENİR.

- MEYYİT (MEVTA); ÖLEN KİŞİYE MEYYİT (MEVTA) DENİR.

- TECHİZ; ÖLÜ İÇİN YAPILMASI GEREKEN HAZIRLIKLARA TECHİZ DENİR.

- GASİL; ÖLÜNÜN YIKANMASINA GASİL DENİR.

- TEKFİN; ÖLÜNÜN KEFENLENMESİNE TEKFİN DENİR.

- TEŞYİİ; ÖLÜNÜN TABUTA KONULUP MUSALLAYA YANİ CENAZE NAMAZININ KILINACAĞI YERE VE CENAZE NAMAZINDAN SONRA  KABRİSTANA TAŞINMASINA TEŞYİİ DENİR.

- DEFİN; ÖLÜÜNÜN KABRE KONULMASINA DEFİN DENİR.

- TELKİN; MUHTAZARIN YANINDA  KELİMEİ TEVHİD VE KALİMEİ ŞAHADET OKUMAYA DENİLDİĞİ GİBİ, DEFİNDEN SONRA, SORULMASI MUHTEMEL SORULARI VE CEVAPLARI ÖLÜYE HATIRLATMA KONUŞMASINA DA TELKİN DENİR.

- TAZİYE; ÖLÜNÜN YAKINLARINA BAŞ SAĞLIĞI DİLEĞİNDE BULUNMAYA TAZİYE DENİR.

- ÖLEN BİR MÜSLMANI; YIKAMAK, KEFENLEMEK, ONUN İÇİN NAMAZ KILIP DUA ETMEK VE BİR KABRE KOYMAK, MÜSLÜMANLAR İÇİN FARZI KİFAYE DİR.

- ÖLMEK ÜZERE OLAN KİŞİYİ, KIBLEYE DOĞRU VE SAĞ YANI ÜZERİNE ÇEVİRMEK, MÜSTEHABDIR.

- ÖLMEK ÜZERE İKEN YAPILAN TELKİN İÇİN; ESTAĞFİRULLAH EL AZİM ELLEİ LA İLAHE İLLA HU, EL HAYYUL KAYYUM VE ETÜBÜ İLEYH, DENİR.

- ÖLÜMÜ YAKLAŞMIŞ KİŞİNİN (MUHTAZARIN) YANINDA YASİN VE RAD  SURESİNİ OKUMAK, MÜSTEHABTIR.

- MUHTAZAR, ÖLÜNCE GÖZLERİ KAPATILIR, BİR BEZLE ÇENESİ BAĞLANIR.

- CÜNÜP, HAYIZ, NİFAS HALLERİNDE BULUNANLAR, ÖLÜNÜN YANINDA BULUNMAMALIDIR.

- ÖLÜ, YIKANINCAYA KADAR YANINDA KURAN OKUNMAZ. YIKANMA İŞLEMİ TAMAMLANMADAN ÖLÜNÜN YANINDA  KURAN OKUMAK, MEKRUHTUR. FAKAT BAŞKA BİR ODADA YÜKSEK SESLE OKUMAK, MEKRUH OLMADIĞI GİBİ, ÖLÜNÜN BULUNDUĞU ODADA GİZLİCE, İÇİNDEN KURAN OKUMAK DA DA KERAHAT OKTUR.

-  CENAZENİN BİR AN ÖNCE YIKANMASI , KEFENLENİP HAZIRLANMASI VE DEFNEDİLMESİ MÜSTEHABDIR.

- CENAZE, TENEŞİRE AYAKLARI KIBLEYE GELECEK ŞEKİLDE SIRTÜSTÜ YATIRILIR.. CENAZE YIKAYAN ERKEK VEYA KADIN, FARZ OLAN YIKAMA GÖREVİNİ YERİNE GETİRMEYE NİYET ETMELİ VE  BESMELE İLE BAŞLAMALIDIR. YIKAMA BİTİNCEYE KADAR DA GUFRANEKE YA RAHMAN, DEMELİDİR.

- NAMAZIN NE OLDUĞUNU ANLAMAYACAK YAŞTA ÖLEN ÇOCUĞA ABDEST VERİLMESİNE GEREK YOKTUR.

- ÖLÜNÜN SAÇI, SAKALI TARANMAZ, SAÇLARI VE TIRNAKLARI KESİLMEZ, SÜNNET OLMAMIŞSA SÜNNET EDİLMEZ.

- ÖLÜ , KAPALI BİR MEKANDA YIKANMALI, YIKAYAN VE YARDIM EDENDEN BAŞKA KİMSE GÖRMEMELİDİR.

- ERKEK ÖLÜYÜ ERKEK, KADIN ÖLÜYÜ KADIN YIKAMALIDIR.  YIKAYAN KİŞİLER, ABDESTLİ OLMALIDIR.

- YIKAYICININ GAYRI MÜSLİM OLMASI MEKRUH OLMAKLA BİRLİKTE, MÜSLÜMAN BİR ÖLÜYÜ YIKAYACAK MÜSLÜMAN BİR KİMSE YOKSA, BU TAKDİRDE GAYRI MÜSLİM  YIKASA DA OLUR.

- BİR KADIN, VEFAT EDEN KOCASINI YIKAYABİLİR. ÇÜNKÜ KADIN İDDET BEKLEYECEKTİR. FAKAT KOCA; ÖLMÜŞ KARISINI YIKAYAMAZ. ÇÜNKÜ ERKEĞİN İDDET BEKLEMESİ GEREKMEZ. KARISI ÖLÜNCE, ARALARINDAKİ EVLİLİK BAĞI KALKMIŞ OLUR. ANCAK YIKAYCAK KİMSE BULUNMADIĞI TAKDİRDE, KOCA KARISINA TEYEMMÜM VERDİREBİLİR.  DİĞER ÜÇ İMAMA GÖRE İSE, KOCA KARISINI YIKAYABİLİR.

- SU BULUNMADIĞINDA, TEYEMMÜM İLE YETİNİLİR. BİR CENAZE İÇİN TEYEMMÜM YAPTIRILIP CENAZE NAMAZI KILINDIKTAN SONRA  SU BULUNACAL OLURSA, YENİDEN SU İLE YIKANIR. CENAZE NAMAZINI YENİDEN KILMAYA GEREK OLUP OLMADIĞI KONUSUNDA EBU YUSUF DAN, BİRİ YENİDEN KILINACAĞI, DİĞERİ KILINMASINA GEREK OLMADIĞI ŞEKLİNDEİKİ  RİVAYET VARDIR.

- HENÜZ BÜLUĞ ÇAĞINA ULAŞMAMIŞ KÜÇÜK KIZ ÇOCUĞU, GEREKTİĞİNDE ERKEK YIKAYABİLECEĞİ GİBİ, AYNI DURUMDAKİ ERKEK  ÇOCUĞUNU DA GEREKTİĞİNDE  BİR KADIN DA YIKAYABİLİR.

- CİNSEL ORGANI KESİLMİŞ VEYA YUMURTALARI ALINMIŞ ERKEK DE, ERKEK YIKAYICI TARAFINDAN YIKANIR.

- ERKEK Mİ KADIN MI OLDUĞU ANLAŞILMAYAN, KENDİSİNE HÜNSA İ MÜŞKİL DENİLEN KİMSE ÖLÜNCE YIKANMAZ, SADECE TEYEMMÜM ETTİRİLİR. KEFENLEME HUSUSUNDA  KADIN SAYILIR VE ONA GÖRE KEFENLENİR.

- SUDA BOĞULMUŞ OLAN BİR KİMSE, YIKAMAK NİYETİYLE ÜÇ DEFA SUDA HAREKET ETTİRİLEREK YIKANIR. YALNIZ SU İÇİNDE KALMIŞ OLMASI, HAYATTAKİ MÜSLÜMANLARI, CENAZEYİ YIKAMA FARZINI YERİNE GETİRMEKTEN KURTARMAZ.

- DÜŞÜK NETİCESİNDE ÖLÜ DOĞAN BİR ÇOCUK, BİR BEZ PARÇASINA SARILARAK GÖMÜLÜR. YIKANMASI GEREKMEZ.

- ÖLMÜŞ BİR MÜSLÜMANIN BAŞI İLE BERABER VÜCUDUNUN ÇOĞU BULUNUYORSA YIKANIR, KEFENLENİR VE NAMAZI KILINIR.  FAKAT BAŞSIZ OLARAK YALNIZ VÜCUDUNUN YARISI BULUNSA VEYA GÖVDESİNİN ÇOĞU KAYBOLMUŞSA YIKANMAZ, KEFENLENMEZ VE ÜZERİNE NAMAZ KILINMAZ. BİR BEZE SARILARAK GÖMÜLÜR.

-  ÖLEN ERKEK VEYA KADINI, BEDENLERİNİ ÖRTECEK ŞEKİLDE  KEFENLEMEK FARZDIR.

- KEFEN;  CENAZENİN YIKANIP KURULANMASINDAN SONRA SARILDIĞI BEZDİR.

- ERKEĞİN KEFENİ;

1- KAMİS (GÖMLEK);

2- ETEK (İZAR);

3- SARGI – BÜRGÜ (LİFAFE) DEN YENSİZ, YAKASIZ, DİKİŞSİZ BİR BEZDİR.

- KADIN KEFENİ İSE; (BU ÜÇ KATA İLAVE OLARAK);

4- BAŞ ÖRTÜSÜ,

5- GÖĞÜS ÖRTÜSÜ, OLMAK ÜZERE BEŞ PARÇADIR. BU KEFENLEME İŞİ, SÜNNET ÜZERE KEFENLEMEDİR.(KEFENİ SÜNNET).

- BU SAYIDA BEZ BULUNAMAZSA, ERKEK İÇİN;

1-  ETEK (İZAR),

2-  SARGI – BÜRGÜ (LİFAFE),   KADIN İÇİN İSE; BU İKİSİNE İLAVETEN,

3-BAŞ ÖRTÜSÜ İLE YETİNİLİR. BU TÜR KEFENLEMEYE DE  KEFENİ KİFAYET DENİR.

- BU KADAR DA BEZ BULUNAMAZSA, GEREK ERKEK VE GEREK KADIN İÇİN SADECE BİR KAT BEZ BULUNABİLİRSE, ÖLÜ TEK PARÇA BEZE SARILIR. (KEFENİ ZARURET).(LİFAFE)

- KAMİS; BOYUN KISMINDAN AYAKLARAA KADAR UZANAN GÖMLEK YERİNDE BİR BEZDİR.

- İZAR; ETEKLİK YERİNDE, BAŞTAN AŞAĞIYA KADAR UZANAN BİR BEZDİR.

- LİFAFE; SARGI BÜRGÜ YERİNDE OLUP, BAŞTAN AYAĞA KADAR UZANAN, BAŞ VE AYAK TARAFINDAN DÜĞÜMLENEN BİR BEZDİR. BU BAKIMDAN İZARDAN BİRAZ DAHA UZUNDUR.

-  ÖLÜ KADIN İSE, SAÇLARI İKİYE AYRILARAK, KEFEN GÖMLEĞİ ÜZERİNDEN GÖĞSÜ ÜZERİNE KONUR VE ÜSTÜNE, YÜZÜNÜ DE ÖRTECEK ŞEKİLDE BAŞ ÖRTÜSÜ KONUR. SONRA ÜZERİNE İZAR SARILIR VE İZARIN ÜZERİNDEN DE GÖĞÜS ÖRTÜSÜ BAĞLANIR. DAHA SONRA  LİFAFE SARILIR.

- BÜLUĞ ÇAĞINA YAKLAŞMIŞ ÇOCUKLAR, BÜYÜKLER HÜKMÜNDEDİR. BU ÇAĞA GELMEMİŞ ÇOCUKLARIN KEFENLERİ, İZAR VE LİFAFEDEN İBARETTİR.

- KEFEN; ÖLEN KİŞİNİN KENDİ MALINDAN KARŞILANIR.

- KEFEN HARCAMALARI, ÖLEN KİŞİNİN; BORCUNDAN, VASİYETİNDEN VE VARİSLERİN HAKLARINDAN ÖNCE GELİR.

- GERİYE MAL BIRAKMAMIŞ KİMSELERİN  KEFEN MASRAFI; HAYATTA İKEN NAFAKASINI VERMEKLE YÜKÜMLÜ BULUNDUĞU KİMSELERE AİTTİR. BÖYLE BİR KİMSESİ YOKSA, ORADAKİ MÜSLÜMAN HALK TARAFINDAN KARŞILANIR.

* HANEFFİ MEZHEBİNE GÖRE; ARKADA MAL BIRAKSIN , BIRAKMASIN  KADINLARIN KEFENLERİ, KOCALARINA AİTTİR.

- İMAMI MUHAMMEDE GÖRE İSE, ARKADA MAL NBIRAKMAYAN KADINLARIN  TEKFİN VE TECHİZ MASRAFLARI, BU KADINLARIN NAFAKALARINI TEMİN ETMEKLE YÜKÜMLÜ  OLAN KİMSELERE AİTTİR. KENDİLERİNE AİT MALLARI VARSA, MASRAFLAR ORADAN KARŞILANABİLİR. ŞAFİİNİN DE GÖRÜŞÜ BÖYLEDİR.

- BİR ÖLÜNÜN TECHİZ VE TEKFİN MASRAFLARINI, VARİSLERDEN BİRİSİ KARŞILAMIŞSA, BU MASRAFLARI ÖLÜNÜN TEREKESİNDEN ALABİLİR.  FAKAT, AKRABA OLSUN  OLMASIN, BU MASRAFLARI VARİS OLMAYAN BİR KİMSE VARİSLERİN İSTEĞİ VEYA İZNİ OLMADAN KARŞILAMIŞSA, TEREKEDEN ALMA HAKKI OLMAMAKLA BERABER, VARİSLER BU KİŞİNİN YAPTIĞI MASRAFI ÖDEMEK İSTERLERSE, BU KİŞİNİN HARCADIĞI MİKTARI ALMASINDA SAKINCA YOKTUR.

-  ÖLÜNÜN ALNINA VEYA SARGISINAVEYA KEFENİNE; KENDİSİNİN İMAN ÜZERE, EZELİ AHİD ÜZERE SABİT OLDUĞUNA DAİR ”AHİDNAME” DENİLEN BAZI MUKADDES KELİMELER YAZILACAK OLURSA, BUNUN MÜREKKEPLE VEYA KALICI BAŞKA BİR ŞEYLE YAZILMASI HOŞ KARŞILANMAMIŞ, ÖLÜ YIKANDIKTAN SONRA  ŞEHADET PARMAĞI İLE ( BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM) YAZILMASI UYGUN GÖRÜLMÜŞTÜR.

-  CENAZE NAMAZI; FARZI KİFAYEDİR. NAMAZA DURACAK OLAN MÜSLÜMANLARIN  YÖNÜ KIBLEYE GELECEK ŞEKİLDE, CENAZE ÖN TARAFA KONULUR.

- CENAZE NAMAZINDA NİYET ŞARTTIR. BU NİYETLE; ÖLÜNÜN, KADIN VEYA ERKEK, KIZ ÇOCUK VEYA ERKEK ÇOCUK OLDUĞU BELİRLENİR. (TAYİN). BU DURUMU BİLMEYEN KİŞİ, ( üzerine imamın namaz kıldığı kişi) DİYE NİYET EDER.

- İMAM; ALLAH RIZASI İÇİN CENAZE NAMAZI KILMAYA VE O CENAZE İÇİN DUA ETMEYE, NİYET EDEREK NAMAZA BAŞLAR.

- NİYETTE; ÖLÜNÜN ERKEK VEYA KADIN, KIZ VEYA ERKEK ÇOCUĞU OLDUĞU BELİRTİLİR. DİĞER NAMAZLARDA, CEMEAT İÇİNDE  KADIN BULUNMASI DURUMUNDA İMAMIN, KADINLAR İÇİN DE İMAMLIĞA NİYET ETMESİ GEREKLİ OLDUĞU HALDE, BU CENAZE NAMAZINDA  GEREKMEZ.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-111

- İHTİLAF CEMEAT ARASINDA OLUSA, BAZISI DÖRT KILDI, BAZISI ÜÇ KILDI  DERSE, İMAM HANGİ TARAFTA İSE SÖZ İMAMINDIR, İMAMLA BİRLİKTE BİR KİŞİ BİLE OLSA. AMA İMAM EĞER NAMZI İADE EDERSE CEMEATTE İKTİDA ETSE, YANİ İMAMLA BİRLİKTE NAMAZA BAŞLASALAR, İKTİDALARI SAHİH OLUR. ZİRA EĞER İMAMIN  SÖZÜ GERÇEK İSE, SONRA KILDIKLARI NAMAZ NAFİLE OLUR VE CEMEAT İMAMA NAFİLEDE UYMUŞ OLUR. EĞER İMAMIN SÖZÜ YANLIŞ İSE KILDIĞI NAMAZ, VAKİT NAMAZI OLUR, FARZ OLUR.

- İMAMLARA ÖZEL DURUMLAR: HANEFİLER, BAYRAM VE CUMA NAMAZLARINDA KALABALIK CEMEATİN KARGAŞAYA DÜŞMESİNİ ÖNLEMEK İÇİN  BU NAMAZLARDA SEHİV SECDESİ YAPILACAK  DURUMLARI EN AZA  İNDİRMEYE ÇALIŞMIŞ, ÇOĞU DURUMDA SEHİV SECDESİNİN TERKEDİLMESİNİN DAH UYGUN (EVLA) GÖRMÜŞLERDİR.

- İMAM BAYRAM NAMAZLARININ TEKBİRLERİNDEN BİR VEYA İKİSİNİ TERKETSE, SEHİV SECDESİ GEREKİR. EBU HANİFEYE GÖRE,  BAYRAM NAMAZLARININ BÜTÜN TEKBİRLERİNİN TERKEDİLMESİ DURUMUNDA  DA SEHİV SECDESİ YAPILIR.

- İMAM OLAN KİMSE, NAMAZDA GİZLİ  OKUNACAK YERDE AÇIKTAN (CEHR) VEYA  AÇIKTAN OKUNACAK YERDE GİZLİCE OKUSA, ZAHİR RİVAYETE GÖRE, BUNUN AZ VEYA ÇOK OLMASINA BAKILMAKSIZIN  SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- FATİHANIN TAMAMINI VEYA BÜYÜK BİR KISMINI  YAHUT SUREDEN ÜÇ KISA AYET VEYA BİR UZUN AYETİ, KISACA NAMAZ SAHİH  OLACAK KADAR AYETİ; GİZLİ OKUNACAK YERDE AÇIKTAN VEYA AÇIK OKUNACAK YERDE GİZLİDEN OKUMAK DURUMUNDA, SEHİV SECDESİ GEREKİR.

-  GİZLİ OKUNACAK YERDE FATİHANIN ÇOĞU SEHVEN AÇIKTAN OKUNSA, GERİ KALAN KISMI  GİZLİ OKUNMALIDIR. AÇIKTAN OKUNMASI GEREKEN BİR NAMAZDA FATİHA KISMEN  GİZLİDEN OKUNUP, AÇIKTAN OKUNMASI GEREKTİĞİ HATIRLANIRSA, FATİHA YENİ BAŞTAN AÇIKTAN OKUNUR.

-  MESELA, İMAM SABAH NAMAZINDA  FATİHAYI GİZLİDEN OKUYUP SONRA BU DURUMU FARKETSE, FATİHAYI YENİDEN OKUMASINA GEREK YOKTUR. EKLAYECEĞİ SUREYİ AÇIKTAN OKUR.

- İMAM , TERAVİH NAMAZINDA GİZLİ OKUSA, SEHİV SECDESİ GEREKİR. BİR KİMSE, AÇIKTAN OKUNAN  NAMAZIN İLK İKİ REKATINDA  KIRAAAT ETMEZSE, SON İKİ REKATTA AÇIKTAN OKUR VE SEHİV SECDESİ YAPAR.

- BİR KİMSE,  GECE NAMAZINI KAZAYA BIRAKSA, GÜNDÜZ İMAM OLARAK KAZA EDERKEN SEHVEN GİZLİDEN OKUSA, SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- GÜNDÜZ NAMAZINI KAZAYA BIRAKIP GECELEYİN İMAM OLARAK KAZA ETSE VE SEHVEN AÇIKTAN OKUSA YİNE SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- BİR KİMSE, GECELEYİN NAFİLE NAMAZ KILMAK ÜZERE BİR TOPLULUĞA İMAM OLSA VE SEHVEN GİZLİDEN OKUSA, YAHUT GÜNDÜXZ NAFİLE NAMAZ KILDIRMAK ÜZERE İMAM OLUP SEHVEN AÇIKTAN OKUSA, SEHİV SECDESİ GEREKİR. BUNU KASTEN YAPARSA, İSAET ETMİŞ OLUR.

- TİLAVET SECDSİ: KURANDA ON DÖRT YERDE GEÇEN SECDE AYETLERİNDEN BİRİNİ OKUMAK VEYA İŞİTMEK DURUMUNDA  YAPILAN SECDEYE , TİLAVET SECDESİ DENİR.

- PEYGAMBERİMİZİN, İÇİNDE SECDE AYETİ BULUNAN BİR SURE OKUDUĞUNDA SECDE ETTİĞİ, SAHABE NİN DE  ONUNLA BİRLİKTE  SECDE ETTİĞİ  RİVAYET OLUNMAKTADIR.

- SECDE AYETLERİNİN BİR KISMINDA (GENEL OLARAK), MÜŞRİKLERİN, YÜCE YARATICININ KARŞISINDA  BOYUN BÜKMEKTEN VE SECDE ETMEKTEN KAÇINDIKLARI ANLATILMAKTA, BİR KISMINDA İSE  MÜMİNLER/ MUHATAPLAR DOĞRUDAN SECDE ETMEKLE EMROLUNMAKTADIR.

- TİLAVET SECDELERİ İLE YÜKÜMLÜ OLABİLMEK İÇİN;

1- DİNLENEN AYETİN SECDE AYETİ OLDUĞUNUN BİLİNMESİ GEREKİR. DİNLEDİĞİ AYETLER ARASINDA SECDE AYETİ BULUNDUĞUNU BİLMEYEN KİŞİNİN SECDE ETMESİ GREKMEZ. MESELA, TEYP, RADYO VB. TELEVİZYON GİBİ ALTLERDE OKUNAN KURANI DİNLERKEN  SECDE AYETİ GEÇSE VE DİNLEYEN KİŞİ, BUNUN  SECDE AYETİ OLDUĞUNU BİLMİYORSA, ONUN SECDE ETMESİNİ BEKLEMEK DOĞRU OLMAZ.

- FAKAT OKUNAN KURANIN MEALİ VERİLİYORSA VE  DİNLEYEN KİŞİ, ÜSLUPTAN VEYA LAFIZDAN  SECDE ETMENİN UYGUN OLACAĞINI ÇIKARIYORSA, SECDE ETMESİ GEREKİR.

- ALİMLERİN, SECDE AYETİNİ TELEFFUZ ETMEKSİZİN  SADECE GÖZÜYLE SÜZEN KİŞİNİN SECDE ETMESİNİN GEREKMEYECEĞİNİ SÇYLEMELERİ; GÖZÜYLE SÜZMENİN OKUMA  SAYILIP SAYILMAYACAĞI TARTIŞMASI YANINDA, SECDE AYETİNİN AÇIKTAN OKUNUP  ARDINDAN SECDE EDİLMESİNİN MEYDANA GETİRECEĞİ İZLENİM İLE İLGİLİDİR.

- SECDE AYETİNİ OKUYAN YADA İŞİTEN HER MÜKELLEFİN  SECDE ETMESİ GEREKİR.

- ABDESTSİZ OLAN KİŞİNİN, HATTA HAYIZLI KADINLARIN  HEMEN SECDEYE KAPANMALARININ   MÜMKÜN, HATTA GEREKLİ OLDUĞUNU SÖYLEYENLER OLMUŞSA DA, ALİMLERİN ÇOĞUNLUĞU TİLAVET SECDESİ İÇİN  ABDEST ŞARTINDA  ISRAR ETMİŞLERDİR.

- TİLAVET SECDESİ YAPMAK, HANEFİLERE GÖRE VACİP, DİĞER ÜÇ MEZHEBE GÖRE İSE, SÜNNETTİR.

- TİLAVET SECDESİ YAPACAK KİŞİNİN; ABDESTLİ, ÜSTÜNÜN BAŞININ TEMİZ VE AVRET YERLERİNİN DE ÖRTÜLÜ OLMASIŞARTIR.

- BU SECDEDE ASLOLAN, YÜZÜNÜN YERE KONULMASI, YANİ SECDE EDİLMESİDİR. SECDEYE GİDERKEN VE KALKARKEN ALLAHÜEKBER VE SECDE ESNASINDA SÜBHANE RABBİYEL ALA, DENİLMESİ SÜNNETTİR.

- SECDENİN OTURDUĞU YERDEN DEĞİL DE, AYAKTAN YERE İNİLEREK YAPILMASI, SECDE YAPIP OTURMAK YERİNE AYAĞA KALKILMASI V SECDEDEN KALKARKEN, GUFRANEKE RABBENA VE İLEYKEL MESIYR, DENİLMESİ MÜSTEHBADIR.

- TİLVET SECDESİNİ HEMEN YERİNE GETİRMEK MECBURİYETİ OLMAMAKLA BİRLİKTE, BU SECDENİN ANLAMINA VE AMACINA UYGUN OLAN DAVRANIŞ, MÜMKÜNSE SECDENİN HEMEN O ANDA YAPILMASIDIR. MESELA, ARABADA GİDERKEN TİLAVET SECDESİ YAPMASI GEREKEN KİMSE, BUNU İMA İLE YAPABİLİR.

- BİR TOPLULUKTA KURAN OKUNURKEN SECDDE AYETİ OKUNMUŞSA, KURAN OKUYAN KİŞİNİN KENDİSİ ÖNE GEÇEREK TİLAVET SECDESİNİ TOPLUCA YAPTIRMASI GÜZEL OLUR.

- BU SECDE YAPILIRKEN, KADINLARLA AYNI HİZADA DURULMUŞ OLMASI, PROBLEM TEŞKİL ETMEZ. FAKAT HERKES İSTEDİĞİ GİBİ, BULUNDUĞU YERDE  TEK TEK DE SECDE YAPABİLİR.

- SECDE AYETİNİN NAMAZDA OKUNMASI DURUMUND TİLAVET SECDESİNİN NASIL YAPILACAĞI HUSUSUNDA  ÖTEDEN BERİ BİR ÇOK GÖRÜŞ ÖNE SÜRÜLMÜŞ VE BİR TAKIM ÖNERİLER GETİRİLMİŞTİR.

- SECDE AYETİ ALAK SURESİNDE (96/19) OLDUĞU GİBİ REKATIN SONUNA TESADÜF EDİYORSA TİLAVET SECDESİ, NAMAZ SECDELERİ İLE YERİNE GETİRİLİR. NAMAZDAN SONRA AYRICA  TİLAVET SECDESİ YAPILMAZ. HATTA HANEFİ MEZHEBİNDE, NİYET ETMESİ DURUMUNDA, YAPACAĞI RÜKUUNDA TİLAVET SECDESİ YERİNE GEÇECĞİ KABUL EDİLMİŞTİR.

- SECDE AYETİNİ OKUDUKTAN SONRA OKUMAYA DEVAM EDECEKSE, TİLAVET SECDESİNE VARIP KALKMASI  GEREKİR. ALİMLERİN BU GÖRÜŞÜNE RAĞMEN, ELİMİZDE HZ. PEYGAMBERİN NAMAZDA TİLAVET SECDESİ YAPTIĞINA İLİŞKİN SAĞLIKLI BİR BİLGİ BULUNMADIĞI GİBİ, NAMAZDAKİ KİŞİDEN AYRICA BİR DE TİLAVET SECDESİ YAPMASINI İSTEMEK, TUTARLI VE GEREKLİ DEĞİLDİR.

 

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

 

FIKIH-110

6- KADE DE HATA: BİR KİMSE, KADEİ AHİREYİ UNUTUP BAŞKABİR REKATA KALKSA, SECDE ETMEDİĞİ MÜDDETÇE OTURUP SONRA SEHİV SECDESİ YAPACAĞINI, EĞER SECDEDEN SONRA  HATIRLARSA, O KİŞİNİN FARZ DİYE KILDIĞI NAMAZIN  NAFİLEYE DÖNÜŞECEĞİ UMULUR.

- KİŞİ NAMAZDA BİRİNCİ OTURUŞU UNUTUP KIYAMA YÖNELSE DE SONRA HATIRLASA, EĞER OTURMAYA YAKIN İSE OTURU. BU DURUMDA, KİMİLERİSEHİV SECDESİ GEREKİR DEMİŞLERSE DE ,  SAHİH OLAN GÖRÜŞE GÖRE, BU DURUMDA SEHİV SECDESİ YAPILMAZ. EĞER KIYAMA YAKIN İSE, OTURMAYIP NAMAZINA DEVAM EDER VE VACİP OLAN BİRİNCİ OTURUŞU TERKETTİĞİ İÇİN NAMAZIN SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPAR. EĞER KİŞİ TAM AYAĞA KALKTIKTAN SONRA  BİRİNCİ OTURUŞU YAPMADIĞINI HATIRLAYIP GERİ OTURACAK OLSA, NAMAZI FASİT OLUR. ÇÜNKÜ BU TAKDİRDE FARZ OLAN KIYAM BOZULMUŞ, NAMAZIN TERTİBİ TAMAMEN DEĞİŞTİRİLMİŞ OLUR. BU SSÖYLENENLER, FARZ NAMAZLARA GÖREDİR.  NAFİLE NAMAZLARDA İSE; HER HALÜKARDA OTURMAK GEREKİR.  MESELA,  HERHANGİ BİR SÜNNET NAMAZDA, İKİNCİ REKATIN SONUNDA  OTURULUP TAHIYYAT OKUNMADIĞI ÜÇÜNCÜ REKATTA HATIRLANACAK OLSA, ÜÇÜNCÜ REKATIN  SECDESİNE  VARILMADIĞI SÜÜRECE HEMEN OTURULUR. NAMAZIN SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPILUIR.

- BİR KİMSE, DÖRT REKATLI  NAFİLEYİ, BİRİNCİ OTURUŞU TERKEDEREK KILSA, NAMAZI FASİT OLMAZ. SEHİV SECDESİ VACİP OLUR.

7- TAHIYYATI TERK:  BİRİNCİ VEYA İKİNCİ OTUURŞTA TAHIYYAT OKUMAK TERKADİLSE, SAHİV SECDESİ LAZIM OLUR. ÇÜNKÜ VACİBİN TERKİ SÖZ KONUSUDUR.

- BİRİNCİ OTURUŞTA TEŞEHHÜTTEN SONRA “ALLAHÜMME SALLİ ALA MUHAMMED” DENSE, SEHİV SECDESİ LAZIM OLUR. KİMİLEİRNE GÖREDE, “VE ALA ALİ MUHAMMED” DENMEDİKÇE SEHİV SECDESİ GEREKMEZ. EBU HANİFEYE GÖRE, İLK OOTURUŞTA TEŞEHHÜT ÜZERİNE BİR HARF  DAHİ EKLENECEK OLSA, SEHİV SECDESİ LAZIM OLUR.  KİMİLERİ DE  BİRİBCİ OTURUŞTA TEŞEHHÜT ÜZERİNE  ZİYADE BİR RÜKUN  EDA EDECEK MİKAR OLMADIKÇA  SEHİV SECDESİ GEREKMEZ, DEMİŞTİR. SAHİH OLAN DA BUDUR.

- NAMAZDA TAHIYYAT, SALAVAAT VE ZİKİRLERİN  AÇIKTAN OKUNMASI; SEHİV SECDESİNİ GEREKTİRMEZ. BİRİNCİ OTURUŞTA İMAM TEŞEHHÜDÜ TEZCE BİTİRİP ÜÇÜNCÜ REKATA KALKARSA, MUKTEDİ TEŞEHHÜDÜ TAMAMLAMADAN  İMAMA UYMAK İÇİN TEŞEHHÜDÜN BİR KISMINI  TERKETMEMELİ, TEŞEHHÜDÜ OKUYUNCAYA DEĞİN İMAMAUYMAYI GECİKTİRMELİDİR.

- BİRİNCİ OTURUŞTA, TEŞEHHÜT TEKRAR OKUNSA, SEHİV SECDESİ GEREKİR.. SON ORURUŞTA TEŞEHHÜT İKİNCİ KEZ OKUNSA SEHİV SECDESİ GEREKMEZ. ÜÇ- DÖRT DEFA OKUNACAK OLSA, O VAKİT SEHİV İLE UZUNCA BİR SÜRE BEKLENMİŞ OLUR VE SEHİV SECDESİ VACİP HALE GELİR.

8- ÖĞLE NAMAZININ İLK OTURUŞUNDA, NAMAZI TAMAMLADIM ZANNIYLA SELAM VERDİKTEN SONRA  , HENÜZ İKİ REKAT KILMIŞ OLDUĞUNU, GERİYE İKİ REKAT KALDIĞINI ANLAYAN KİŞİ, NAMAZA AYKIRI BİR HAREKET  YAPMAMIŞSA, KALKIP NAMAZINI TAMAMLAR, SONRA  SEHİV SECDESİ YAPAR. NAMAZDAN ÇIKTIM ZANNIYLA BİR KİMSE SELAM VERMEYİ UNUTARAK KADEYİ UZATSA, SONRA NAMADAN HENÜZ ÇIKMAMIŞ OLDUĞUNU ANLASA HEMEN SELAM VERİR VE SEHİV SECDESİ YAPAR.

9- SEHİV SECDESİ YAPARKEN, SEHİV SECDESİ GEREKTİRECEK BİR İŞ YAPILSA, TESELSÜLE DÜŞÜLMESİ İHTİMALİNE BİNZEN, ARTIK İKİNCİ BİR SEHİV SECDESİNE GEREK OLMAZ. BU BAKIMDAN, BİR KİMSE KAÇ KEZ YANILIRSA YANILSIN, KENDİSİNE VACİP OLAN  SADECE BİR KEZ  SEHİV SECDESİ YAPMAKTIR.

10- İMAMA SONRADAN YETİŞEN KİMSE, İMAMLA BİRLİKTE  SELAM VERECEK OLSA, SEHİV SECDESİ GEREKMEZ.

11- SEHİV SECDESİ YAPMASI GEREKEN KİŞİ, BUNU UNUTARAK SELAM VERSE, ARAYA DÜNYA KELAMI DA  GİRMEDEN SEHİV  SECDESİ YAPMASI GEREKTİĞİNİ HATIRLASA, MESCİDDEN ÇIKMADIKÇA  VE SÖZ SÖYLEMEDİKÇE (BİRİYLE KONUŞMADIKÇA)  SEHİV SECDESİ YAPABİLİR.

12- BİR KİMSE, ÖĞLE NAMAZINI ÜÇÖ REKAT MI YOKSA DÖRT REKAT MI KILDIM DİYE KUŞKULANIRSA, EĞER BU KUŞKU, İLK KUŞKUSU İSE, NAMAZI BAŞTAN KILAR. BU KUŞKU İLK DEĞİLSE, BİRAZ DÜŞÜNÜR, KANAATŞNE ÖRE DAVRANIR.. NAMAZI YENİDEN KILMASI GEREKMEZ. MESELA, SABAH NAMAZINI KILARKEN, BİR REKAT MI YOKSA İKİ REKAT MI KILDIM DİYE ŞÜPHE ETSE, BİRAZ DÜŞÜNÜNCE İKİ REKAT KILDIĞINA KANAAT GETİRİRSE OTURUR, SELAM VERİR VE SEHİV SECDESİ YAPAR. BİR Mİ, İKİ Mİ KILDIĞINA KANAAT GETİREMEYİP KARARSIZ KALSA, AZ OLAN İHTİMALİ ESAS ALIR, BİR REKAT DAHA İLAVE EDER VE NAMAZIN SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPAR.

- DÖRT REKATLI BİR NAMAZA BAŞLAYAN KİMSE, KILDIĞI REKATİN BİRİNCİ REKAT MI, İKİNCİ REKAT MI OLDUĞUNDA KUŞKUYA DÜŞÜP, BİR TARAFI TERCİH EDEMEZSE, KENDİSİNİ BİR REKAT KILMIŞ SAYAR. BİRİNCİ SAYILAN REKATIN İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ SAYILAN REKATIN DA DÖRDÜNCÜ REKAT OLMA İHTİMALİ  BULUNDUĞU İÇİN, HER BİR REKATIN SONUNDA İHTİYATEN TEŞEHHÜT MİKTARI OTURUR. BU SURETLE DÖRT OTURUŞ YAPMIŞ OLUR.

- BİR KİMSE,  KILDIĞI REKATİN İKİNCİ Mİ YOKSA ÜÇÜNCÜ MÜ OLDUĞU HUSUSUNDA KUŞKUYA DÜŞSE, SAHİH GÖRÜŞE GÖRE, BU REKATIN SONUNDA OTURMAZ. BİR TARAFI TERCİH EDMEDİĞİ TAKDİRDE BUNU İKİNCİ REKAT SAYAR, GERİ KALAN REKATLARI TAMAMLAR.

- AKŞAM NAMAZI İLE VİTİR NAMAZININ  DURUMU FARKLIDIR.  BU KUŞKU BUNLARDAN BİRİNDE ORTAYA ÇIKARSA, OTURMAK GEREKİR. ÇÜNKÜ KUŞKU EDİLEN  REKATİN İKİNCİ REKAT OLMA İHTİMALİNE BİNAEN DETEŞEHHÜTTEN SONRA BİR REKAT DAH İLAVE EDİLİR. BUNUN SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPILIR.

- DÖRT REKATLI NAMAZLARDA, KILINMAKTA OLAN REKATİN DÖRDÜNCÜ MÜ, BEŞİNCİ Mİ  OLDUĞUNDA  VE SABAH NAMAZINDA, KILINAN REKATİN İKİNCİ Mİ, ÜÇÜNCÜ MÜ  OLDUĞUNDA VE ÜÇ REKATLI NAMAZLARDA, KILINAN REKATIN ÜÇÜNCÜ MÜ , DÖRDÜNCÜ MÜ OLDUĞUNDA KUŞKU EDİLSE, SONUNDA OTURULUR.  TEŞEHHÜTTEN SONRA KALKILIR, BİR REKAT DAHA KILINIR. ÇÜNKÜ BU REKATLARIN  FAZLA OLMA  (YANİ BİRİNCİ, ÜÇÜNCÜ, DÖRDÜNCÜ OLMA)  İHTİMALİ VARDIR.  İLAVE EDİLEN BİR REKAT İLE FAZLA OLAN KISIM NAFİLE OLMUŞ OLUR. SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPILIR. BU HÜKÜM, KUŞKUUNUN , KILINMAKTA OLAN REKATİN SECDESİNDEN ÖNCE OLMASINA GÖREDİR. EĞER BU KUŞKU,  İLK SECDE YAPILDIKTAN SONRA DOĞMUŞSA,NAMAZ İTTİFAKLA BATILDIR. ÇÜNKÜ KUŞKU DUYULAN REKATIN  ZİYADE OLUP FARZ OLAN SON OTURUŞUNUN TERKEDİLMİŞ OLMASI MUHTEMELDİR. İKİ SECDE HALİNDE İSE, İMAM MUHAMMEDE GÖRE, NAMAZ BATIL OLMAZ.

-  NAMAZI TAMAMLADIKTAN SONRA VAKİ OLAN KUŞKUYA İTİBAR EDİLMEZ. MÜMİNİN, HALİ LEHİNE YORUMLAYIP TAMAM KILMIŞ OLDUĞUNA HÜKMEDİLİR.  FAKAT ZANNI GALİBİ, NAMAZI EKSİK KILDIĞI YÖNÜNDE İSE, BU TAKDİRDE İADE EDER.  İMAM MUHAMMEDE GÖRE, TEŞEHHÜT OKUNDUKTAN SONRA VAKİ OLAN KUŞKUYA İTİBAR  EDİLMEZ.

13- BİR KİMSE,  ÖĞLE NAMAZINI KILDIM MI,  KILMADIM MI DİYE KUŞKU DUYSA, VAKİT İÇİNDE İSE BU NAMAZI KILMAK LAZIMDIR., VAKİT ÇIKTI İSE BİR ŞEY GEREKMEZ.

- RÜKU VEYA SECDE YAPIP YAPMADIĞINDA KUŞKU DUYSA, NAMAZ İÇİND İSE,  KUŞKU DUYDUĞU ŞEYİ ( RÜKU VEYA SECDE) TEKRAR EDER, NAMAZZDAN AYRILDIKTAN SONRA İSE, BU KUŞKUYA İTİBAR EDİLMEZ.

14- MESBUK YANİ CEMEATLE NAMAZA SONRADAN KATILAN KİMSE, İMAMİLE BİRLİKTE SEHİV SECDESİNİ YAPAR, İSTERSE BU SEHİV SECDESİNİ EREKTİREN İŞ, KENDİSİNİN UYMASINDAN ÖNCE  GERÇEKLEŞMİŞ BULUNSUN!

- MESBUK, HENÜZ İMAM SELAM VERMEDEN AYAĞA KALKKIP KIRAATE, HATTA RÜKUDA BULUNDUKTAN SONRA  İMAM SELAM VERİP SEHİV SECDESİ YAPARSA, MESBUK BU SECDELERE İŞTİRAK EDER. BU ANA KADAR YAPMIŞ OLDUĞU KIRAAT VE RÜKU ARADAN KALKAR, HİÇ YAPILMAMIŞ GİBİ OLUR. İMAMIN SELAM VERMESİNDEN SONRA KALKAR, EKSİK KALAN REKATLARINI TAMAMLAR. BUNUNLA BİRLİKTE MESBUK, İMAMIN SELAMINI BEKLEMEEDEN AYAĞA KALKTIĞINDA, İMAM SEHİV SECDESİ YAPARSA, MESBUK  ONA UYMADIĞI TAKDİRDE NAMAZI FASİT OLMAZ. NAMAZINI  TAMAMLAYINCA, BU SEHİV SECDESİNİ KENDİSİ YAPAR. AYRICA EĞER MESBUK SECDEYE VARDIKTAN SONRA İMAM SEHİV SECDESİ YAPACAK OLSA, MESBUK ARTIK ONA UYAMAZ, NAMAZINA DEVAM EDER. VE NAMAZIN SONUNDA  SEHİV SECDESİNİ YAPAR.

- MESBUKUN, İMAMDAN SONRA KENDİ BAŞINA  KILACAĞI REKATLARDAN BİRİNDE SEHİV ETMESİ DURUMUNDA, SEHİV SECDESİ YAPMASI GEREKİR. DAHA ÖNCE İMAMLA BİRLİKTE SEHİV SECDESİ YAPMIŞ OLMAWWI BUNU DEĞİŞTİRMEZ.

- MESBUK, İMAM İLE BİRLİKTE SEHVEN SELAM VERSE, BUNDAN DOLAYI SEHİV SECDESİ YAPMASI GEREKMEZ. FAKAT İMAMIN SELAMINDAN SONRA  SELAM VERECEK OLSA,  SEHİV SECDESİ GEREKİR.  ÇÜNKÜBİRİNCİ DURUMDA MUKTEDİ, İKİNCİ DURUMDA  MÜNFERİTTİR. MUKTEDİYE, KENDİ SEHVİNDEN DOLAYI SEHİV SECDESİ GEREKMEZ.

15-SEHİV SECDESİ YAPMAKTA OLAN VEYA SEHİV SECDESİNİN TEŞEHHÜDÜNDE BULUNAN İMAMA UYMAK CAİZDİR. BU DURUMDA İMAMA UYAN KİŞİ, CEMEATE YETİŞMİŞ SAYILIR. AYNI ŞEKİLDE SEHİV SECDESİNDE NAMAZ HALİ DEVAM EDİYOR OLDUĞU İÇİN MESELA, KISALTTIĞI BİR NAMAZDA ÜZERİNE SEHİV SECDESİNİ YAPTIKTAN SONRA  İKAMET NİYET EYLESE, KILDIĞI NAMAZI DÖRDE TAMAMLAR.

16- İMAMLA CEMEAT ARASINDA İHTİLAF OLURSA VE MESELA CEMEAT ÜÇ KILDIN DESE, İMAM DA DÖRT KILDIĞINISÖYLESE, EĞER İMAMIN DÖRT KILDIĞINA YAKİNIVARSA, YANİ DÖRT KILDIĞINDAN EMİNSE, CEMEATİN SÖZÜNE İTİBAR EDİLMEZ. EĞER İMAM DÖRT KILDIĞINDAN EMİN DEĞİLSE, SÖZ CEMEATİNDİR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-109

3- ARA VERME: BU, NAMAZ İÇİNDE UZUNCA BİR SÜRE , TEREDDÜT VE DÜŞÜNME ŞEKLİNDE  OLUR.  UZUNCA BİR MÜDDET DÜŞÜNME VEYA DÜŞÜNMENİN UZAMASI, ORTALAMA OLARAK “BİR RÜKUN EDA EDİLECEK KADAR”  SÜRENİN, BİR RÜKUN VEYA  BİR VACİBİ EDA ETMEKSİZİN, BİR ŞEY YAPMAKSIZIN  GECİKTİRİLMESİ DEMEKTİR.

- BU UZUNCA DÜŞÜNME,  NAMAZ KILAN KİŞİYİ BİR RÜKNÜ VEYA BİR VACİBİ  YERİNDE EDADAN ALIKODUĞU İÇİN SEHİV SECDESİ GEREKİR. BİR RÜKNÜN EDA EDİLDİĞİ SIRADAKİ  DÜŞÜNME İSE, SEHİV SECDESİNİ GEREKTİRMEZ. 

-NAMAZ KILAN KİŞŞİ, KIYAMDA İFTİTAH TEKBİRİNİ ALDIĞINDA ŞÜPHE ETSE, UZUNCA BİR MÜDDET DÜŞÜNDÜKTEN SONRA, İFTİTAH TEKBİRİNİ ALMIŞ OLDUĞUNU HATIRLASA VEYA TEKBİR ALDIKTAN SONRA BAŞLANGIÇTA TEKBİR ALMIŞ OLDUĞUNU HATIRLASA SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- FATİHADAN SONRA NE OKUYACAĞINI DÜŞÜNÜRKEN, NAMAZIN BİR RÜKNÜNÜ EDA EDECEK MİKTARDA SÜKUT ETMİŞ OLSA, SEHİV SECDESİ YAPAR.

- ÜÇ REKAT MI, DÖRT REKAT MI KILDIĞINDA TEREDDÜT EDİLEREK DÜŞÜNÜLSE VEYA FATİHA OKUDUKTAN SONRA HANGİ SURENİN OKUNULACAĞINI DÜŞÜNSE, YİNE SEHİV SECDESİ GEREKİR. ÇÜNKÜ BU DURUMLARDA DÜŞÜNMENİN UZAMASI SEBEBİYLE VACİP TEHİR EDİLMİŞ OLMAKTADIR.

4- KIRAAT EKSİKLİĞİ VEYA FAZLALIĞI:  BİR KİMSE FATİHA SURESİNİ HİÇ VEYA  BÜYÜK BİR KISMINI OKUMASAYA DA FATİHADAN SONRA SURE OKUMASA,  SEHİV SECDESİ GEREKİR. FATİHAYI OKUYUP, ARKASINDAN  BAŞKA BİR SURE OKUMADAN FATİHAYI İKİNCİ BİR KEZ OKUYACAK OLSA, SEHİV SECDESİ YAPMALIDIR. FAKAT FATİHAYI SUREDEN SONRA  İKİNCİ KEZ OKUSA, SAHİH GÖRÜŞE GÖRE SEHİ SECDESİ GEREKMEZ. FATİHAYI SON İKİ REKATTA İKİ KERE OKUMASI DURUMUNDA  DA, İTTİFAKLA SEHİV SECDESİ GEREKMEZ.

- BİR KİMSE,  DÖRT REKAT FARZIN İLK İKİ REKATINDA BİR ŞEY OKUMASA, SONRA BUNU HATIRLASA, SON İKİ REKATTA FATİHA OKUR, HEM SURE KOŞAR VE SELAMDAN SONRA SEHİV SECDESİ YAPAR.

- BİR KİMSE, BİRİNCİ VEYA İKİNCİ REKATTA FATİHANIN DEVAMINDA  SURE OKUMASA, RÜKUDA İKEN VEYA RÜKUDAN BAŞINI KALDIRDIKTAN SONRA SECDEDEN ÖNCE BUNU HATIRLASA, KIYAMA AVDET EDER. YANİ  AYAĞA KALKAR VE SUREYİ OKUR. SONRA TEKRAR RÜKU EDER. NAMAZIN SONUNDA DA SEHİV SECDESİ YAPAR. KIYAMA DÖNÜP KIRAAT ETTİKTEN SONRA RÜKUU YENİDEN YAPMAZSA, NAMAZI BOZULUR. ÇÜNKÜ SURE OKUMAKLA, ÖNCE YAPTIĞI RÜKUU İPTAL EDİLMİŞ OLUR.

- DÖRT VEYA ÜÇ REKATLI FARZLARIN İLK İKİ REKATINDA FATİHADAN SONRA BİRER SURE OKUNMAMIŞSA, BU SURE ÜÇÜNCÜ DÖRDÜNCÜ REKATLARDA FATİHADAN SONRA EKLENİR. EĞER BU NAMAZA, CEMEATLE KILINAN BİR AKŞAM VEYA YATSI NAMAZI İSE, ÜÇÜNCÜ VE DÖRDÜNCÜ REKATLARDA HEM FATİHA HEM DE EKLENECEK SURE AÇIKTAN OKUNUR. FATİHANIN DEĞİL DE SADECE SURENİN AÇIKTAN OKUNACAĞINI SÖYLEYENLER DE VARDIR. EBU YUSUFA GÖRE, İKİSİ DE GİZLİ OKUNUR. ÇÜVKÜ SON REKATLARDA GİZLİ OKUMAK SÜNNETTİR. NAMAZ SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPMAK GEREKİR.

- NAMAZDA FATİİHADAN ÖNCE SEHVEN BAŞKA BİR SURE OKUNSA, FATİHA OKUNUP ARDINDANSURE YANİDEN OKUNUR. NAMAZIN SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPILIR. BU TERTİP NOKSANI, RÜKU HALİNDE BİLE HATIRLAMA, DOĞRULUP SIRASINCA YENİDEN OKUNMALIDIR. FATİHADAN ÖNCE BİR TEK HARF BİLE OKUNSA, YENİ BAŞTAN OKUYUP OKUYUP SEHİV SECDESİGEREKİR.

- BİR KİMSE, FATİHAYI OKUYUP OKUMADIĞINDA TEREDDÜT ETSE, HENÜZ BAŞKA BİR SURE OKUNMAMIŞSA, FATİHAYI OKUR. FAKAT BAŞKA BİR SURE OKUMUŞSA, ARTIK FATİHAYI OKUMAZ. ÇÜNKÜ SURENİN FATİHADAN SONRA OKUNMUŞ OLMA İHTİMALİ DAHA AĞIR BASAR.

- BİR KİMSE, VİTİRDE KONUT DUASINI OKUMADIĞINI RÜKUDAN SIONRA ANLASA, SECDEDEN ÖNNCE VEYA SONRA OLMASI FARKEETMEZ, DÖNÜP KONUT DUASINI OKUMAZ. NAMAZIN SONUNDA SEHİV SECDESİ YAPAR. KONUT OKUMADIĞINI RÜKU ESNASINDA HATIRLASA, SAHİH OLAN RİVAYETE GÖRE, DÖNÜP OKUMASI GEREKMEZ. İSTER DÖNÜP KONUT OKUSUN İSTERSE DÖNMEYİP NAMAZA DEVAM ETSİN, SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- KİMİ ALİMLER, KONUT TEKBİRİNİN TERKEDİLMESİ DURUMUNDA, SEHİV SECDESİ GEREKMEDİĞİNİ, KİMİLERİ DE BAYRAM NAMZINA KIYASLA SEHİV SECDESİ GEREKECEĞİNİ SÖYLEMİŞLERDİR. VİTİR KILAN KİMSE, ÜÇÜNCÜ REKATTA, FATİHA VE SURE OKUMADAN KONUT OKUYUPRÜKUYA VARSA VE FATİHA İLE SURE OKUMADIĞINI BU ESNADA HATIRLASA, KIYAMA DÖNEREK FATİHA VE SURE O0KUR. KIYAMDA İKEN FATİHADAN SONRA VE SUREDEN ÖNCE  TEŞEHHÜT OKUSA, VACİP OLAN ZAMMI SUREYİ GECİKTİRDİĞİ İÇİNSEHİV SECDESİ YAPMASI GEREKİR.

- DÖRT REKAT FARZIN SON İKİ REKATINDA FATİHADAN SONRA SURE OKUSA, TERCİH EDİLEN GÖRÜŞE GÖRE, SEHİV SECDESİ GEREKMEZ. FARZ< NAMAZLARIN ÜÇÜMCÜ VE DÖRDÜNCÜ REKATLARINDA KASTEN FAT

HA VEYA BAŞKA SURE OKUMAKSIZIN SÜKUT EDİLMESİ, KÖTÜ BİR DAVRANIŞ (İSAET) OLMAKLA BİRLİKTE, SEHİV SECDESİ GEREKTİRMEZ. FAKAT FARZIN ÜÇÜNCÜ VE DÖRDÜNCÜ REKATINDA SEHVEN SÜKUT EDİLİRSE, EBU HANİFEYE GÖRE SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- MÜNFERİT OLARAK NAMAZ KILAN KİŞİNİN, AÇIKTAN VEYA GİZLİDEN OKUMASINDAN DOLAYI, ZAHİR RİVAYETE GÖRE SEHİV SECDESİ GEREKMEZ. ANCAK GİZLİ OKUNMASI GEREKEN BİR YERDE MESELA ÖĞLE NAMAZINDA KASTEN AÇIKTAN OKURSA, İSAET ETMİŞ OLUR. MÜNFERİTİN GÜNDÜZ KILANAN NAFİLE NAMAZLARDA  AÇIKTAN OKUMASI MEKRUHTUR.

5- SECDEDE VE RÜKUDA HATA: RÜKU VE SECDEYİ DÜZGÜN YANİ TADİLİ ERKANA UYGUN OLARAK YAPMAYAN KİŞİ, SEHİV SECDESİ YAPMALIDIR. RÜKUUN TADİL EDİLMESİ; YANİ DÜZGÜN KILINMASININ ÖLÇÜSÜ;  RÜKUDA UZUVLARI SAİN OLUNCAYA DEĞİN  DURUP, GERİ DOĞRULUP KALKTIĞI VAKİTTE UZUVLARI SAKŞN OLUNCAYADEĞİN DURMAKTIR.

- SECDENİN TADİL EDİLMESİNİN ÖLÇÜSÜ; SECDEDE UZUVLARI SAKİN OLUNCAYA DEĞİN DURUP, GERİ BAŞINI KALDIRDIĞI VAKİT UZUVLARI SAKİN OLUNCA OTURUP SONRA İKİNCİ SECDEYE VARMAKTIR.TADİL TERK OLUNMAKLA, SEHİV SECDESİNİN VACİP OLACAĞI GÖRÜŞÜ KERHİ YE AİTTİR. CÜRCANİ YE GÖRE İSE,  SEHİV SECDESİ LAZIM OLMAZ.

- EBU YUSUF VE ŞAFİYE GÖRE, TADİLİ ERKANIN FARZ OLDUĞU, DOLAYIISIYLA TERKEDİLMESİ DURUMUNDA  NAMAZIN FASİT OLACAĞI DA DİKKATE ALINARAK TADİLİ ERKAN KONUSUNDA TİTİZ  DAVRANILMALI, HER BİR RÜKNÜ DÜZGÜN YAPMAYA İHTİMAM GÖSTERMELİDİR.

- BİR KİMSE, BİRİNCİ VEYA İKİNCİ REKATTA BİR SECDEYİ YAPMADIĞINI NAMAZI TAMAMLADIĞI SIRADA HATIRLARSA, NAMAZI FASİT OLMAZ, TERKETTİĞİ SECDEYİ YAPAR, TERTİBİ TERKETTİĞĞİ İÇİN SEHİV SECDESİ YAPAR.

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-108

- SEHİV SECDESİNİ GEREKTİREN BİR DURUM BULUNUNCA, BU SECDENİN YAPILMASI HANEFİLERE GÖRE  VACİPTİR.

-SEHİV SECDESİ GEREKTİĞİ HALDE BUNU YAPMAYAN KİŞİ, GÜNAH İŞLEMİŞ OLUR.  FAKAT NAMAZI BATIL OLMAZ.

- MALİKİ VE ŞAFİLERE GÖRE;SEHİV SECDESİ NAMAZIN SÜNNETLERİNDEN BİR VEYA BİRKAÇINININ TERKEDİLMESİ DURUMUNDA DA  YAPILDIĞI İÇİN , SEHİV SECDESİ YAPMAK SÜNNETTİR.

- HANBELİLERE GÖRE İSE, sehiv secdesi duruma göre bazen vacip, bazen da sünnet, BAZAN DA  MUBAH OLUR.

- MESELA,  NAMAZIN BİR SÜNNETİNİ TERKETMEKTEN DOLAYI SEHİV SECDESİNİ YAPMAK MUBAHTIR.

- SON OTURUŞTA TAHIYYAT DUASI OKUNUP İKİ YANA SELAM  VERİLDİKTEN SONRA  İKİ SECDE DAHA YAPILIR VE OTURULUR. SON OTURUŞTA, SEHİV SECDESİ ÖNCESİNDE HER İKİ TARAFA SELAM VERİLECEĞİ GÖRÜŞÜ; EBU HANİFE VE EBU YUSUFA GÖRE DİR.

- İMAMI MUHAMMEDE GÖRE, SADECE SAĞ YANINA SELAM VERDİKTEN SONRA SEHİV SECESİNİ YAPAR.  İMAM MUHAMMEDİN GÖRÜŞÜNÜN, İMAM OLAN KİŞİ İÇİN, DİĞER İKİSİNİN GÖRÜŞÜNÜM İSE TEK BAŞINA NAMAZ KILAN  İÇİN MÜNASİP OLDUĞUNU BELİRTMİŞLERDİR.

- ŞAFİİ VE HANBELİLERE GÖRE, sehiv secdesi SELAMDAN HEMEN ÖNCE YAPILIR

- HANEFİ İMAMLARA GÖRE, sehiv secdesini SELAMDEAN SONRA  YAPMAK GEREKİR.  SELAMDAN ÖNCE YAPILMASI CAİZ  DEĞİLDİR. SEHİV SECDESİ, NAMAZDAN ÖNCE YAPILACAK OLURSA, SELAMDAN SONRA  SECDELERİN TEKRARLANMASI GEREKİR.

- ŞAFİİYE GÖRE İSE,  SEHİV SECDESİ SELAMDAN ÖNCE YAPILMALIDIR, SELAMDAN SONRA YAPILIRSA, SAHİV SECDESİ GEÇERSİZ SAYILIR.

- İMAM MALİKE GÖRE İSE, SEHİV SECEDESİ , NAMAZDA “ZİYADE BİR FİİL İŞLEMEK” YÜZÜNDEN YAPILACAKSA SELAMDAN SONRA, “BİR NOKSANLIK İŞLAMAK” YÜZÜNDEN YAPILACAKSA SELAMDAN ÖNCE YAPILIR.

- NAMAZDA NOKSANLIK YAPMAK; NAMAZ İÇİNDEKİ BİR MÜEEKKED SÜNNETİ VEYA EN AZ  İKİ GAYRI MÜEKKED SÜNNETİ  TERKETMEK DURUMUNDA OLUR.

- NAMAZDA ZİYADE YAPMAK İSE;  NAMAZIN CİNSİNDEN OLSUN VEYA OLMASIN , NAMAZI BOZMAYACAK KADAR AZ BİR FİİL  İLAVE ETMEK  DURUMUNDA SÖZ KONUSU OLUR. MESELA, NAMAZIN  RÜKUNLARINDAN RÜKU VE SECDE GİBİ BİR FİİLİN FAZLADAN  YAPILMASI, NAMAZDA FAZLALIK YAPMAK OLUR.

- SEHİV SECDESİ İÇİN YAPILACAK İKİ SECDE VACİP OLDUĞU GİBİ, SECDEDEN SONRAKİ OTURUŞTA TAHIYYAT OKUMAK VE  SELAMLA ÇIKMAK DA  VACİPTİR.

-  SEHİV SECDESİ YAPMASI GEREKEN KİŞİNİN, SALAVAT DUASINI (SALLİ + BARİK), NAMAZ OTURMASINDA M I, YOKSA SEHİV SECDESİ OTURMASINDA MI  OKUYACAĞI KONUSUNDA  İKİ GÖRÜŞ BULUNMAKTADIR.

- HANEFİ FAKİHLERİNDEN KERHİ YE GÖRE, salavat duası,  SEHİV SECDESİ KADESİNDE OKUNUR.

- TAHAVİ YE GÖRE İSE,  SELAM BULUNAN HER KADEDE, SALAVAT DUASININ OKUNMASI  GEREKİR.

- KERHİNİN GÖRÜŞÜ, DAHA SAHİH; TAHAVİNİN GÖRÜŞÜ İSE DAHA İHTİYATLI GÖRÜLMÜŞTÜR.

- BİR KISIM ALİMLERE GÖRE; İMAM HAKKINDA, KERHİ NİN GÖRÜŞÜ EVLAADIR. ÇÜNKÜ İMAM TEZC SELAM VERİNCE HALK İMAMIN  SEHİV SECDESİ YAPACAĞINI SEZER VE DİKKATLİ DAVRANIR.

- MÜNFERİT HAKKINDA İSE, tahavi nin  GÖRÜŞÜ  EVLADIR.

- SEHİV SECDESİ; İMAM İÇİN VE TEK BAŞINA NAMAZ KILAN KİŞİ İÇİN SÖZKONUSUDUR.İMAMIN SEHVİ YANİ YANILMASI; KENDİSİ HAKKINDA ASALETEN, KENDİSİNE UYAN CEMEAT HAKKINDA “TEBE’AN”  SEHİV SECDESİNİ GEREKTİRİR.

- İMAMA UYMUŞ BULUNAN KİŞİ (muktedi), İMAM SEHİV SECDESİ YAPTIĞINDA  ONUNLA BİRLİKTE YAPAR, KENDİSİ  SEHİV SECDEİNİ GEREKTİREN BİRŞEY  YAPMIŞSA, BUNDAN DOLAYI  SEHİV SECDESİ YAPMAZ.

- İMAM, SEHİV SECDESİNİ GEREKTİREN BİR ŞEY YAPTIĞI HALDE, SEHİV SECDESİ YAPMAZSA, MUKTEDİ DE YAPMAZ.

-  SEHİV SECDESİNİ GEREKTİREN DURUMLAR:

1- NAMAZIN FARZLARINDAN BİRİNİN TERKEDİLMESİ DURUMUNDA,  BU FARZIN NAMAZ İÇİNDE TELAFİ EDİLMESİ  MÜMKÜN İSE, FARZ OLAN BU FİİLİN NAMAZ İÇİNDE KAZA EDİLMESİ GEREKİR.KAZA  YOLUYLA TELAFİNİN MÜMKÜN OLDUĞU  DURUMLARIN HER BİRİNDE  SAHİV SECDESİ YAPMAK GEREKİR.

- NAMAZ İÇİNDE KAZA YOLUYLA TELAFİ EDİLMESİ MÜMKÜN OLMAYAN DURUMLARDA,  NAMAZIN FARZLARINDAN BİRİNİN TERKEDİLMESİ SEBEBİYLE OLUŞAN EKSİKLİK, SEHİV SECDESİYLE GİDERİLEMEZ. NAMAZ, FASİT OLUR VE YENİDEN KILMAK GEREKİR.

2-  NAMAZIN SÜNNETLERİNDEN BİRİNİN VEYA  BİRKAÇININ TERKEDİLMESİ DURUMUNDA BİR ŞEY YAPILMAZ.

3-  NAMAZIN VACİPLERİNDEN BİRİNİN TERKEDİLMESİ İSE SEHİV SECDESİNİ GEREKTİRİR.

- NAMAZLARIN  FARZLARINDAN VE VACİPLERİNDEN HER BİRİNİ YERLİ YERİNDE, ZAMANINDA, HAKKINI VEREREK VE  TERTİBİNİ BOZMADAN YAPMAK; VACİPTİR.

- MNAMZIN FARZLARINDAN VEYA VACİPLERİNDEN BİRİ TERKEDİLDİĞİ ZAMAN, NAMAZIN VACİPLERİNDEN BİRİ TERKEDİLMİŞ  OLACAĞINDAN, SEHİV SECDESİ YAPMANIN BİR TEK SEBEBİ VARDIR, O DA VACİBİN TERKEDİLMESİDİR.

- NAMAZIN FİİLLERİNDEN BİRİNİ, YERİ DEĞİLKEN, FAZLADAN YAPMAK DA VACİBİN TERKİ SAYILIR.

- VACİBİN KASTEN YANİ BİLERERK TERKEDİLMESİ İLE SEHVEN (YANILARAK) TERKEDİLMESİ NİN HÜKMÜ BİRBİRİNDEN FARKLIDIR.  BİR VACİP SEHVEN TERK OLUNMUŞSA, SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- VACİBİN  KASTEN TERKOLUNMASI İSE “İSAET”  YANİ YAKIŞIKSIZ VE KÖTÜ BİR DAVRANIŞ OLMAKLA BİRLİKTE, SEHİV SECDESİ YAPMAYI GEREKTİRMEZ. FAKAT BU ŞEKİLDE KILINAN NAMAZ , EKSİK OLUR.

- SEHİV SECDESİNİ GEREKTİREN BİR ŞEYİ  KASTEN İŞLEMEK  DURUMUNDA, KURAL OLARAK  SEHİV SECDESİ GEREKMEMEKLE BİRLİKTE, BU KURAL İÇİN İKİ İSTİSNA GETİRİLMİŞTİR;

1- FATİHA SURESİNİN KASTEN TERKEDİLMESİ,

2- BİRİNCİ OTURUŞUN KASTEN TERKEDİLMESİ DURUMUDUR.

- YANİ, FATİHAYI VE  BİRİNCİ OTURUŞU ; GEREK SEHVEN GEREKSE KASTEN TERKETMEK DURUMUNDA, SEHİV SECDESİ VACİPTİR.

- TERKEDİLMİŞ BİR FARZIN NAMAZ İÇİNDE KAZA YOLUYLA TELAFİ EDİLEBİLECEĞİ DURUMLAR:

1-  BİR KİMSE İFTİTAH TEKBİRİ ALARAK NAMAZA DURUP KIYAMI DA YERİNE GETİRDİKTEN SONRA  “KIRAAT” ETMEDEN  RÜKUYA VARIR DA KIRAATI UNUTTUĞUNU RÜKUDA HATIRLARSA, UNUTULAN BU KIRAATIN KAZA  YOLUYLA  TELAFİ EDİLMESİ MÜMKÜNDÜR.

- BU KİŞİ, RÜKU HALİNDE İKEN, KURANDAN BİR AYET OKURSA, BU SURETLE TERKETTİĞİ FARZI TELAFİ  ETMİŞ OLUR.  FAKAT KİŞİ, KIRRAAT ETMEDİĞİNİ RÜKUDA İKEN DEĞİL DE SECDE DE İKEN  HATIRLAYACAK OLSA, ARTIK UNUTULAN KIRAATIN  NAMAZ İÇİNDE KAZA YOLUYLA TEDARİK EDİLMESİ MÜMKN OLMAZ. NAMZ FASİT OLUR VE YENİDEN KILINMASI GEREKİR.

2- BİR KİŞİ  İFTİTAH TEKBİRİ ALIP, KIYAM VE KIRAATTEN SONRA  RÜKU ETMEDEN  DOĞRUDAN SECDEYE İNECEK VE BİRİNCİ SECDEDE, RÜKU ETMEDİĞİNİ HATIRLAYACAK OLSA; BUNUN DA KAZA YOLUYLA TELAFİ EDİLMESİ MÜMKÜNDÜR. BU KİŞİ HEMEN AYAĞA KALKAR VE RÜKUUNU YAPAR. BU YAPTIĞI RÜKU, AZ ÖNCE  YAPTIĞI SECDEYİ İPTAL  ETTİĞİ İÇİN,  BU RÜKUDAN SONRA YENİDEN  İKİ SECDE YAPAR VE NAMAZA DEVAM EDER.

- RÜKU YAPMADIĞINI İKİNCİ SECDEDE HATIRLAYACAK OLSA, ERTIK  BUNUN TELAFİSİ MÜMKÜN DEĞİLDİR. NAMAZ, FASİT OLUR VE YENİDEN KILMASI GEREKİR.

3-  BİR KİMSE, DÖRT REKATLI FARZ NAMAZDA SON OTURUŞU (KADEİ AHİRE) UNUTARAK, BEŞİNCİ REKATA KALKAR DA BEŞİNCİ REKATI KILMAKTA İKEN, SON OTURUŞU YAPMADIĞINI  HATIRLARSA,  BUNU HENÜZ SECDEYE VARMADAN HATIRLAMASI HALİNDE, BUNUN TELAFİSİ MÜMKÜNDÜR. HEMEN OTURUR,  TAHIYYATI OKUR VE SELAM VERİR, FARZ OTURUŞU GECİKTİRDİĞİ İÇİN DE SEHİV SECDESİ YAPAR.

- FAKAT  BEŞİNCİ REKATIN SECDESİNİ YAPTIKTAN SONRA  HATIRLAYACAK OLSA, O VAKİT KADEİ AHİRE NİN DE TELAFİSİ MÜMKÜN DEĞİLDİR.  NAMAZIN FARZLIĞI BATIL OLUR VE FARZ DİYE KILDIĞI  BEŞ REKAT NAMAZ NAFİLEYE DÖNÜŞÜR. BİR REKAT DAHA KILARAK, BU NAFİLEYİ ALTIYA TAMAMLAR, SELAMI TEHİR EDİLDİĞİ İÇİN DE NAMAZIN SONUNDA  SEHİV SECDESİ YAPILIR. FARZI TEKRAR KILAR.

- KİŞİ İFTİTAH TEKBİRİNİ TERKETMİŞSE, BUNUN KAZA YOLUYLA  TELAFİ EDİLMESİ  MÜMKÜN OLMAZ.NAMAZ BATIL OLUR.

- SEHİV SECDESİ YAPILMASI GEREKEN DURUMLAR;

1- RÜKUN TEKRARI: 

2- TAKDİM – TEHİR: 

3- ARA VERME:

4- KIRAAT EKSİKLİĞİ VEYA FAZLALIĞI: 

5- SECDEDE VE RÜKUDA HATA:

6- KADE DE HATA:

7- TAHIYYATI TERK:

 

&

1- RÜKUN TEKRARI:  NAMAZIN RÜKUNLARINDAN BİRİNİ TEKRAR ETMEK VEYA BİR RÜKNÜ TEHİR ETMEK, MESELA BİR REKATTA İKİ DEFA RÜKU VEYA ÜÇ DEFA SECDE  YAPMAK DURUMUNDA , NAMAZ KILAN KİŞİ İSTER MÜNFERİT OLASUN, İSTER İMAM OLSUN; SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- BİRİNCİ VE İKİNCİ REKATLARDA FATİHA NIN ARKA ARKAYA TEKRAR OKUNMASI , RÜKUDA VE SECDEDE  VEYA TEŞEHHÜT YERİNDE  KIRAAAT EDİLMESİ YANİ KURAN OKUNMASI DA BÖYLEDİR.  NAMAZIN BİR REKATINDA  FARZ OLAN KIRAAT, SEHVEN TERKEDİLİP RÜKUYA GİDİLİRSE VE RÜKUDA  HATIRLANSA, KIYAMA DÖNÜLÜP TEKRAR KIRAAT YAPILIR VE TEKRAR RÜKUYA  GİDİLİR. ANCAK BU DURUMDA  BİR REKATTA İKİ RÜKU YAPILDIĞI İÇİN  SEHİV SECDESİ GEREKİR.

2- TAKDİM – TEHİR:  NAMAZIN RÜKUNLARINDAN BİRİNİN TAKDİM VEYA TEHİR EDİLMESİ , SEHİV SECDESİNİ GEREKTİRİR. MESELA, KIRAATTEN ÖNCE  RÜKU EMEK, VEYA OTURACAĞI YERDE KIYAM ETMEK VEYA KIYAM EDECEĞİ YERDE OTURMAK VEYA RÜKU YERİNDE SECDE ETMEK VEYA  SECDE EDECEK YERDE  RÜKU ETMEK, KISACA BİR FİİLİ BAŞKA BİR FİİLİN  YERİNDE  YAPMAK DURUMUNDA ,  NAMAZ KILAN KİŞİ İSTER İMAM , İSTER MÜNFERİT OLSUN ; SEHİV SECDESİ GEREKİR.  UNUTULAN SECDENİN SONRADAN TEKRAR YAPILMASI HALİNDE  DE BU TEHİRİ TELAFİ İÇİN  SEHİV SECDESİ YAPILIR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-107

 

- VAKTİNDE KILINAMAMIŞ OLAN  BEŞ VAKİT FARZ NAMAZIN KAZASI FARZ, VİTİR NAMAZININ KAZASI İSE VACİP OLUR.  SÜNNET NAMAZLAR , KURAL OLARAK  KAZA EDİLMEZ. BUNUNLA BİRLİKTE  BAZI DURUMLARDA, BAŞKA BİR NAMAZIN  VAKTİ GİRMEDİĞİ SÜRECE KAZA EDİLEBİLİR MESELA, SABAH NAMAZININ FARZI İLE BİRLİKTE  SÜNNETİ DE VAKTİNDE KILINAMAMIŞSA, O GÜNÜN ÖĞLE NAMAZI  VAKTİNDEN ÖNCE  FARZ İLE BİRLİKE  KAZA EDİLİR.

- BAŞKA,  ÖĞLE NAMAZININ  İLK SÜNNETİ CEMEATLE FARZA YETİŞMEK İÇİN TERKEDİLECEK OLSA, FARZDAN SONRA  KAZA EDİLEBİLİR.

- KAZAYA KALAN İLK SÜNNETİN, FARZDAN HEMEN SONRA SON SÜNNETTEN ÖNCE KAZA EDİLECEĞİ GÖRÜŞÜ, FETVAYA ESAS OLMUŞTUR. BUNUNLA BİRLİKTE , SON SÜNNETTEN SONRA DA KAZA EDİLEBİLECEĞİ GÖRÜŞÜ VARDIR. TERKEDİLEN DİĞER SÜNNETLER, KAZA EDİLMEZ. BAŞLANDIKTAN SONRA HER NASILSA TAMAMLANMADAN YARIDA KESİLEN VEYA BOZULAN HERHANGİ BİR NAFİLE NAMAZIN KAZASI GEREKİR. MESELA, ÖĞLE NAMAZININ SON SÜNNETİNE BAŞLAMILŞ OLAN KİMSE, CENAZE NAMAZINI KAÇIRMAMAK İÇİN , BU SÜNNETİ YARIDA BIRAKIRSA, BAŞLANMIŞ BİR NAFİLE İBADETİN TAMAMLANMASI GERKTİĞİ İÇİN, BU İKİ REKAT SÜNNETİ KILMASI, SÜNNET OLMAKTAN ÇIKAR VACİP HALE GELİR.

- NAMAZ BELLİ VAKİTLERDE YERİNE GETİRİLMESİ GEREKEN BİR FARZ OLDUĞU İÇİN, BİR ÖZÜR OLMAKSIZIN NAMAZIN VAKTİNDE KILINMAYIP KAZAYA BIRAKILMASI BÜÜYÜK GÜNAHTIR VE NAMAZI KAZA ETMEK BU GÜNAHI KALDIRMAZ. KAÇIRILAN NAMAZI KAZA ETMEK NAMAZI TERKETME GÜNAHINI KALDIRIR. FAKAT  VAKTİNDEN SONRAYA BIRAKMA GÜNAHINI KALDIRMAZ. BUNUN İÇİN AYRIC TÖVBE VE İSTİĞFAR ETMEK GEREKİR.

- MEŞRU BİR MAZERET SEBEBİYLE NAMAZIN KAZAYA KALMASI VEYA BIRSKILMASI GÜNAH OLMAZ. DÜŞMAN KORKUSU VEYA  BİR EBENİN DOĞUM YAPACAK KADININ BAŞINDAN AYRILMASI HALİNDE ÇOCUĞUN VEYA ANNESNİN ZARAR GÖRECEĞİNDEN KORKMASI MEŞRU BİR MAZERETTİR.

- HZ. PEYGAMBER, HENDEK SAVAŞINDA NAMAZLARINI TEHİR ETMİŞTİR. MÜŞRİKLER, HENDEK SAVAŞINDA RASÜLÜLLAHI, DÖRT VAKİT NAMAZ KILMAKTAN ALIKOYDULAR. NİHAYET GECENİN, ALLAHIN BİLDİĞİ  KADAR BİR KISMI GEÇTİKTEN SONRA, BİLAL EZAN OKUDU VE KAMET GETİRDİ, HZ. PEYGAMBER İKİNDİYİ KILDIRDI, SONRA BİLAL KAMET GETİRDİ HZ. PEYGAMBER AKŞAM NAMAZINI KILDIRDI, SONRA KAMET GATİRDİ, HZ. PEYGAMBET YATSI NAMAZINI KILDIRDI.

- BUNU MAZERET SEBEBİLE İKİDEN FAZLA NAMAZIN CEMİ OLARAK DA DEĞERLENDİRMEK MÜMKÜNDÜR.BU ÖRNEK, SAATLERCE SÜREN AMELİYATLARDA DOKTORLAR İÇİN BİR RUHSAT KAPISI OLUŞTURMAKTADIR.

- UYKU VE UNUTMA GİBİ BİR ÖZÜR SEBEBİYLE NAMAZI GEÇEN KİMSE GÜNAHKAR OLMAZ. ÇÜNKÜ HZ. PEYGAMBER UYKU SEBEBİYLE NAMAZI KILAMADIKLARINDAN ŞİKAYET EDENLERE ŞÖYLE DEMİŞTİR. UYKU İHMAL DEĞİLDİR. İHMAL ANCAK UYANIKLAIK HALİNDE OLANDIR. SİZDEN BİRİ NAMAZINI UNUTUR VEYA UYKU YÜZÜNDEN KILAMAZSA, HATIRLADIĞI ZAMAN ONU KILSIN. ANCAK NAMAZI KAÇIRMAMAK İÇİN VAKTİNDE  UYANMAK ÜZERE TEDBİR ALMAK UYGUNDUR.

- HAYIZ VE NİFAS HALİNDE KADINLARDAN NAMAZ BORCU DÜŞER.  YANİ , KADINLARDAN BU HALLERİNDE NAMAZ KILMALARI İSTENMEDİĞİ GİB BU HALDE İKEN  KILAMADIKLARI NAMAZLARI DAHA SONRA KAZA  ETMELERİ DE İSTENMEMİŞTİR.

- BEŞ VAKİT NAMAZ SÜRESİNDE VEYA  DAHA FAZLA DEVAM EDEN AKIL HASTALIĞI VEYA BAYILMA YAHUT KOMA HALİNDE, NAMAZ BORCU DÜŞER. ANCAK BU DURUMLAR, BEŞ VAKİT VEYA DAHA AZ  BİR MÜDDET DEVAM EDERSE BAKILIR.: AYILDIĞI ZAMAN ABDEST ALIP, İFTİTAH TEKBİRİ ALACAK KADAR BİR ZAMAN  KALMIŞSA, O VAKTİN NAMAZINI  KAZA ETMESİ GEREKİR.

- DİNDEN DÖNMÜŞ (MÜRTED) KİŞİNİN İRTİDAT SÜRESİNCE VEYA DAHA ÖNCE  KILMDIĞI NAMAZLARI KQZA ETMESİ GEREKMEZ.  DAHA ÖNCE HAC YAPMIŞSA, YENİDEN BU GÖREVİ EDA ETMESİ GEREKİR.

- MÜSLÜMAN TOPLUMLARIN DIŞINDA BAŞKA BİR TOPLUMDA İSLAMA GİREN YANİ YABANCI BİR ÜLKEDE MÜSLÜMAN OLAN  KİMSE,  NAMAZIN FARZ OLDUĞUNU  VE NASIL KILINDIĞINI  ÖĞRENİNCEYE KADAR MAZUR SAYILIR. ÇÜNKÜ BÖYLESİ BİR DURUMDA BAZI EMİR VE YASAKLARIN  AYRINTILARINI BİLMEMEK  MAZERET KABUL EDİLİR.

- HANEFİLERE GÖRE,  kazaya klamış bir namaz,  vakti içinde nasıl eda edilecek idiyse daha sonra  KAZA EDİLİRKEN DE AYNI ŞEKİLDE KILINIR. MESELA, SEFERDE İKEN DÖRT REKATLI BİR NAMAZI KAÇIRAN KİMSE, BUNU İSTER SEFERDE İSTERSE ASLİ VATANINA DÖNDÜKTEN SONRA  KAZA ETSİN,  İKİ REKAT OLARRAK KILAR.

-  NORMAL ZAMANDA KAZAYA KALMIŞ OLAN DÖRT REKATLI BİR NAMAZI, SEFER ESNASINDA  KAZA EDECEK OLAN  KİŞİ DE SEFER HALİNE BAKILMAKSIZIN   BU NAMAZI  DÖRT REKAT  OLARAK  KAZA EDECEKTİR.

- ŞAFİİ VE HANBELİLERE GÖRE  KAZA NAMAZI KILINIRKEN,  KAZANIN YAPILACAĞI YER VE ZAMAN  DİKKATE ALINIR.  SEFERİ OLAN KİMSE KAZAYA KALLMIŞ DÖRT  REKATLI NAMAZI İKİ REKAT OLARAK  KAZA EDER. BU NAMAZIN  SEFERDE VEYA  İKAMET HALİNDE İKEN KAZAYA KALMIŞ OLMASI , HÜKMÜ DEĞİŞTİRMEZ.  SEFERDE KAZAYA KALAN NAMAZ DA, İKAMET HALİNDE KAZA EDİLİNCE  DÖRT REKAT OLARAK KILINIR.  ÇÜNKÜ KISALTMANIN SEBEBİ OLAN  YOLCULUK KALKMIŞTIR.

- NAMAZLAR KAZA EDİLİRKEN, GİZLİ OKUNACAK NAMZDA KIRAAT GİZLİ YAPILIR. AÇIKTAN OKUNACAK NAMAZI İMAM KILDIRIRSA AÇIKTAN OKUR. TEK BAŞINA KILINIRSA, AÇIK VEYA GİZLİ OKUMAK  TERCİHE KALMIŞTIR.

- NAMAZI KAZA EDECEK KİŞİ, TERTİB SAHİBİ İSE YANİ O ZAMANA KADAR “ALTI VAKİTTEN FAZLA” NAMAZI KAZAYA KALMAMIŞ BİR KİMSE İSE, KAZA NAMAZI İLE VAKİT NAMZI ARASINDA   SIRAYA UYMASI GEREKİR.

- TERTİB SAHİBİ DEĞİLSE BU NAMAZI KAZA ETMEDEN DİĞERLERİNİ KILABİLİR.

- TERTİB SAHİBİ OLAN BİR KİMSENİN BİR FRZ NAMAZINI VEYA  VEYA EBU HANİFE YE GÖRE  VACİP OLAN VİTİR NAMAZINI ÖZÜRSÜZ YERE  VEYA HAYIZ, NİFAS GİBİ NAMAZI DÜŞÜREN BİR ÖZÜR SEBEBİYLE VAKTİNDE  KILMAMIŞ OLMASI HALİNDE, BU NAMAZI İLK VAKİT NAMAZINDAN ÖNCE  KAZA ETMESİ GEREKİR.

- MESELA, TERTİB SAHİBİ KİMSE, SABAH NAMAZI VAKTİNDE UYUYUP KALSA, BU NAMAZI ÖĞLE NAMAZINDAN ÖNCE  KAZA ETMESİ GEREKİR. EĞER ÖĞLE NAMAZINI ÖNCE KILARSA, SIRA GÖZETİLMEDİĞİ İÇİN  BU NAMAZ; İMAM MUHAMMEDE GÖRE  FASİT OLUR. EBU YUSUF A GÖRE İSE FASİT OLMAZ, FAKAT FARZLIKTAN ÇIKIP NAFİLEYE DÖNÜŞMÜŞ OLUR. EBU HANİFE YE GÖRE İSE, BU NAMAZIN SIHHATİ “ASKIDADIR”.  ŞÖYLEKİ, KİŞİ BUNDAN SONRA  O SABAH NAMAZINI KAZA ETMEDEN “BEŞ VAKİT NAMAZINI” DAHA EDA EDECEK OLURSA, BU ALTI VAKTİN HEPSİ DE  SAHİHE DÖNÜŞÜR.  FAKAT BÖYLE BEŞ VAKİT NAMAZINI  KILMADAN KILAMADIĞI O SABAH NAMAZINI  KAZA EDERSE , ORADA KILMIŞ OLDUĞU  VAKİT NAMAZLARI FASİT OLUP YANİDEN KILMALARI GEREKİR.

- TERTİB SAHİBİNİN SIRA GÖZETMESİNİN DELİLİ; RASÜLÜLLAHIN HENDEK SAVAŞINDA  DÖRT VAKİT NAMAZI  KILAMAYINCA, BUNLARI SIRAYA KOYARAK  VE VAKİT  NAMAZINDAN ÖNCE KILMASIDIR.

- İBNİ ÖMER: “SİZDEN HER KİM BİR  NAMAZI KILAMAZ DA , ANCAK İMAMLA BİRLİKTE NAMAZ KILARKEN  HATIRLASA, NAMAZINI TAMAMLASIN. BUNDAN SONRA UNUTTUĞU NAMAZI KILSIN. SONRA DA İMAMLA BİRLİKTE  KILDIĞI  NAMAZI İADE ETSİN”, ŞEKLİNDEKİ İFADESİ DE BU KONUDAKİ KAYNAKLARDAN BİRİDİR.

- TERTİB ÜÇ DURUMDA DÜŞER:

1-  KAZAYA KALAN NAMAZLARIN  SAYISININ VİTİR DIŞINDA  “ALTI VAKİT” VE DAHA FAZLA OLMASI,

2-  VAKTİN; HEM KAZA HEM DE VAKİT NAMAZI  KILMAYA YETMEYECEK  KADAR SIKIŞIK VE DAR OLMASI,

3-  VAKİT NAMAZININ KILINIŞI SIRASINDA, KAZAYA KALMIŞ NAMAZI OLDUĞUNUN HATIRLANMAMASI.

-  TETİB DÜŞTÜKTEN SONRA, KAZA İÇİN BELİRLİ BİR VAKİT KALMAZ. MEKRUH VAKİTLER DIŞINDA İSTEDİĞİ ZAMANDA KAZA  NAMAZI KILINABİLİR.

- MEKRUH VAKİTLERE ULAŞMAMAK ŞARTI İLE, SABAH NAMAZINDAN VE İKİNDİ NAMAZINDAN SONRA DA KAZA KILINABİLİR.

-  KAZAYA KALMIŞ NAMAZLARIN KAZASI İLE MEŞGUL OLMAK, NAFİLE NAMAZ KILMAKTAN ÖNEMLİ VE  ÖNCELİKLİDİR.

- HANEFİ MEZHEBİNDE TASVİP EDİLEN GÖRÜŞE GÖRE, VAKİT NAMAZLARIYLA BİRLİKTE  KILINAN DÜZENLİ NAFİLELER (REVATİP SÜNNETLER) BUNUN DIŞINDADIR. YANİ, REVATİP SÜNNETLEREDE RİAYET GÖSTERİLMELİDİR VE BU SÜNNETLER, KAZA NAMAZI KILMAK GEREKÇESİ İLE TERKEDİLMEMELİDİR.  FAKAT, ÜZERİNDE KAZA NAMAZI BULUNAN KİMSELERİN , BUNLAR DIŞINDA TEHECCÜT, TESBİH GİBİ DİĞER NAFİLE NAMAZLARI KILMASI  UYGUN DEĞİLDİR.

- SEHİV; YANILMA, UNUTMA VE DALGINLIK.

- SEHİV SECDESİ; YANILMA, UNUTMA VEYA DALGINLIK GİBİ DURUMLAR YÜÜZÜNDEN NAMAZIN VACİPLERİNDEN BİRİNİ TERK VEYA TEHİR ETME DURUMUNDA , NAMAZIN SONUNDA  YAPILAN SECDELERE DENİR. SEHİV SECDELERİ SAYESİNDE, NAMAZDA MEYDANA GELEN KUSUR, ISLAH EDİLMİŞ; EKSİKLİK TELAFİ EDİLMİŞ OLUR. PEYGAMBERİMİZ BU TÜR DURUMLARDA  SEHİV SECDESİ UYGULAMASINI ÖNGÖRMÜŞTÜR.

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH106

* BEŞ SIR:

1- KENDİNİZE KARŞI DÜRÜST OLUN,

2- HİÇBİR ŞEYDEN PİŞMAN OLMAYIN,

3- ANI YAŞAYIN,

4- SEVGİ DOLU OLUN,

5- ALDIĞINIZDAN DAHA FAZLASINI VERİN

* DOĞAL ÖĞRENME YOLLARI:

1- İZLEMEK,

2- GÖZLEMLEMEK,

3- DENEMEK,

4- DİKKAT.

- HASTALIK: MALİKİLERE GÖRE HASTA BİR KİŞİ, İKİNCİ BİR NAMAZIN VAKTİNE KADAR, DURUMUNUN NAMAZ KILAMAYACAK DERECEDE KÖTÜLEŞECEĞİNDEN VEYA BAYILACAĞINDAN ENDİŞE EDİYORSA; CEM YAPABİLİR.

- HANBELİLERDE HASTALIK SEBEBİYLE, MEŞAKKAT SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA, CEMİ CAİZ GÖRMÜŞLERDİR.

- EMZİKLİ KADINI, İSTİHAZE KANI GÖREN KADINI, ÖZÜR SAHİBİ KİŞİLERİ VE HER VAKİTİÇİN  ABDEST ALMAKTAN  ACİZZ OLAN KİŞİLERİ DE AYNI HÜKÜMDE TUTMUŞLARDIR.

- ŞAFİİLERE GÖRE İSE; HASTALIK SEBEBİYLE CEM CAİZ DEĞİLDİR.

-* İHTİYAÇ, MEŞGULİYET VE SIKINTI * İHTİYAÇ VE SIKINTI SEBEBİYLE CEM, GENELDE CAİZ GÖRÜLMEMİŞTİR.

- CEM KONUSUNDA EN GENİŞ  GÖRÜŞE SAHİP OLAN HANBELİLER; SIKINTI VE MEŞGULİYETİN CEMİ CAİZ KILACAĞI GÖRÜŞÜNDEDİRLER.

- HANBELİ FAKİHİ YALA; CUMANIN VE CEMEATLE NAMAZIN TERKEDİLMESİNİ CAİZ KILAN HER SEBEP, CEMİ DE CAİZ KILAR.

- İBAZİ MEZHEBİNE GÖRE İSE; NAMAZIN VAKTİNDE KILINMASINDA SIKINTI DOĞURAN HER MAZERET, CEM İÇİN BİR SEBEP TEŞKİL EDER.

- İBNİ SİRİN,  İBNİ ŞÜBRÜME, EŞHEB GİBİ ÜNLÜ ALİMLER VE BAZI ŞAFİİ  FAKİHLER; BİR SEBEP OLMAKSIZIN CEM YAPILMASINI (İTİYAT HALİNE GELMEMESİ ŞARTIYLA) CAİZ GÖRMÜŞLERDİR.

* MEZHEPLERİN, CEM KONUSUNDA GÖRÜŞ AYRILIĞINA DÜŞME SEBEPLERİ;

1-  NAMAZLARIN  VAKİTLEİNİ TAYİN EDEN HADİSLER YANINDA, CEM KONUSUNDA BİRBİRİYLE ÇELİŞİR GÖRÜNEN  HABERLERİN BULUNMASI,

2- ARAFAT VE MÜZDELİFE DE CEM  YAPMANIN MEŞRULUĞUNDA İTTİFAK VARDIR. DİĞER ZAMAN VE YERLERDEKİ  NAMAZIN BUNA KIYAS EDİLİP EDİLEMEYECEĞİ TARTIŞMA KONUSU OLMUŞTUR.,

3-NAMAZLARIN MÜŞTEREK VAKİTLERİ OLUP OLMADIĞI  NOKTASINDAKİ TARTIŞMALAR.

- BEŞ VAKİT NAMAZIN  İLK VE SON VAKİTLERİ; AYRINTIDAKİ İHTİLAFLAR BİR YANA, BELLİDİR.

- CAFERİ MEZHEBİNİN VAKİT ANLAYIŞI, EHLİ SÜNNETTEN FARKLI OLUP, OLAĞAN DURUMLARDA BİLE  CEME İMKAN VEREN BİR ŞEKİLDEDİR.

- ŞİİLER; GENELDE CEM YAPARAK NAMAZ KILDIKLARI İÇİN, ONLARIN NAMAZI ÜÇE İNDİRDİĞİ SANILIR.

- HANEFİLER; İKİ YER DIŞINDA CEMİ KABUL ETMEMİŞLERDİR. DİĞER MEZHEPLER İSE BELLİ MAZERETLER SEBEBİYLE CEMİ KABUL  ETMİŞLERDİR.

- CEM YAPMAK; SONRADAN ORTAYA ÇIKMIŞ, UYDURULMUŞ BİR UYGULAMA DEĞİLDİR.

 - ARAFAT VE MÜZDELİFEDE CEM YAPILACAĞINI  BÜTÜN MEZHEPLER SÖYLEMEKTEDİR.

- HZ. PEYGAMBERİN, ÇEŞİTLİ ZAMANLARDA VE  ÇEŞİTLİ DURUMLARDA İKİ NAMAZI BİRLEŞTİREREK  BİR VAKİTTE KILDIĞI YÖNÜNDE RİVAYETLER BULUNMAKTADIR.

- GEREK ARAFAT VE MÜZDELİFEDEKİ CWMİN, GEREKSE ÖTEKİ RİVAYETLERE GÖRE ÇEŞİTLİ ZAMANLARDA YAPILAN CEMİN GEREKÇESİ VE HİKMETİ; NAMAZ KILANLARA KOLAYLIK SAĞLAMASIDIR.

- HZ. PEYGAMBERİN; KORKU VE YOLCULUK DURUMU OLMAKSIZIN  DA ÖĞLE İLE İKİNDİYİ   VE AKŞAM İLE YATSIYI BİRLİKTE KILDIĞINA DAİR RİVAYETLER BULUNDUĞU, BAZI SAHABİLERİN DE CEM YAPTIĞI RİVAYET EDİLMEKTEDİR.

- KURANDA MÜCMEL OLARAK BELİRTİLEN VAKİTLER; HZ. PEYGAMBER TEREFINDAN BELİRLENMİŞ VE  NAMAZ VAKİTLERİ TEVATÜR LE SABİT OLMUŞTUR. TEVATÜR İLE SABİT OLAN BİR ŞEYİ  DE HABEERİ VAHİT İLE TERKETMEK CAİZ  DEĞİLDİR.  OLAĞAN VE NORMAL DURUMLAR İÇİN  BEŞ VAKİT NAMAZIN  VAKİTLERİNE TİTİZLKİKLE UYULMASI KURALDIR.  ANCAK BAZI ÖZEL DURUMLARDA İHTİYAÇ VE ZARURET SAHİPLERİNE DE  CEM RUHSATI TANINMIŞ OLMAKTADIR. CEM; BİR RUHSAT VE  KOLAYLAŞTIRMADIR.  GEREKTİĞİNDE BU RUHSATTAN  İSTİFADE EDİLMELİDİR.

- SÜNNİ FIKIH MEZHEPLERİNE  GÖRE KURAL;  HER NAMAZIN KENDİ ÖZEL VAKTİNDE KILINMASIDIR.  ANCAK GEÇERLİ BİR MAZERETİN OLMASI DURUMUNDA  CEM YAPILABİLİR.  NAMAZ, DİNİN DİREĞİ SAYILDIĞI İÇİN, HİÇ BİR MAZERET NEDENİYLE  TERKİNE İZİN  VERİLMEMİŞ FAKAT KILINABİLMESİ İÇİN  BİR TAKIM  KOLAYLIKLAR GETİRİLMİŞTİR.  OLAĞAN DIŞI DURUMLARDA, ALIŞKANLIK HALİNE GETİRMEMEK KAYDIYLA VE BELLİ ŞARTLARDA CEM YAPILABİLİR.

- CEMİ TAKDİM VEYA CEMİ TEHİR YAPMAK; NAMAZIN AMACININ GERÇEKLEŞMESİ BAKIMINDAN, NAMAZIN KAZAYA KALMASINDAN  DAHA UYGUN  BİR ÇÖZÜM OLARAK  GÖRÜNMEKTEDİR.

* CEM YAPILIRKEN DİKKAT EDİLMESİ GERREKEN DURUMLAR*

- SABAH NAMAZI HİÇ BİR ŞEKİLDE CEM EDİLEMEZ. CEM; YALNIZCA ÖĞLE İLE İKİNDİ VE  AKŞAM İLE YATSI NAMAZLARI İÇİN SÖZ KONUSU OLABİLİR.

- ŞAYET CEMİ  TAKDİM YAPILACAKSA, MESELA ÖĞLE İLE İKİNDİ, ÖĞLENİN VAKTİNDE BİRLİKTE KILINACAKSA, ÖĞLE NAMAZINA BAŞLARKEN CWM YAPMAYA NİYET ETMEK GEREKİR.

- CEMİ TEHİRDE İSE, BİRİNCİ NAMAZIN VAKTİ İÇİNDE CEM YAPMAYA NİYET ETMEK GEREKİR.

- CEMİ TAKDİMDE , SIRAYI GÖZETMEK(TERTİBE RİAYET ETMEK) GEREKİR. ÖĞLE İLE İKİNDİ CEM  EDİLİYORSA, ÖNCE ÖĞLE SONRA İKİNDİ KILINMALIDIR.  CEMİ TEHİRDE İSE, SIRAYA RİAYET EDİLMEZ SE HANBELİLERE GÖRE SAHİH OLUR. ŞAFİİLERE GÖRE DE SAHİH OLMAKLA BERABER  İKİNCİ NAMAZ KAZA OLARAK  KILINMIŞ OLUR.

- CEM YAPARKEN İKİ NAMAZIN  ARA VERMEKSİZİN PEŞPEŞE  KILINMASI  (MUVALAT) GEREKİR.

- MALİKLİLER; BİRLİKTE KILNAN İKİ FARZIN ARASINA NAFİLE KATMAYI DAHİ UYGUN GÖRMEMİŞLERDİR.

- ŞAFFİİ VE HANBELİLERE GÖRE; EĞER CEM , BİRİNCİ NAMAZIN VAKTİNDE YSAPILIYOR (CEMİ TAKDİM) İSE , PEŞPEŞELİK ŞARTTIR. İKİNCİ NAMAZIN VAKTİNDE YSPILIYOR İSE BU ŞART DEĞİLDİR. İKİ NAMAZ ARASINDA VERİLEBİLECEK ARANIN, BELİRLENMİŞ BİR MİKTARI OLMAYIP; ABDEST ALACAK VE KAMET GETİRECEK KADAR BİR SÜRE OLDUĞU SÖYLENMEKTEDİR.

- AKŞAM İLE YASTSININ CEMİ TAKDİM OLARAK BİRLİKTE KILINMASI DURUMUNDA FİTİR NAMAZININ NE OLACAĞI KOB,NUSUNDA DA AĞIRLIKLI GÖRÜŞ; BUNUN YATSI NAMAZINA TABİ OLDUĞU VE DOLAYISI İLE YARSI NAMAZI KILINDIKTAN SONRA KILINABİLECEĞİ YÖNÜNDEDİR.

- FAKİHLRİN ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE ; KORKU NAMAZI, DÜŞMAN SALDIRISI GİBİ CİDDİ BİR TEHLİKE ANINDA CEMEATİN İKİ GRUBA AYRILARAK, İMAMIN ARKASINDA FARZ BİR NAMAZI NÖBETLEŞEREKKILMALIDIRLAR.

- İKİ REKATLI BİR NAMAZIN İLK REKATINI , DÖRT REKATLI BİR NAMAZIN İLK İKİ REKATINI , İMAMLA BİRLİKTE KILQN BİİRİNCİ GRUP İKİNCİ SECDEDEN VEYA  İLK OTURUŞTAN SONRA CEMEATTEN AYRILIP GÖREV BAŞINA GİDER.

- İKİNCİ GRUP GELEREK, İMAMLA BİRLİKTE KALAN REKATLARI TAMAMLAR VE GÖREVE DÖNER. İMAM KENDİ BAŞINA SELAM VERİR. DAHA SONRA DA BİRİNCİ GRUP, KIRAATSIZ; İKİNCİ GRUP KIRAATLI OLARAK NÖBETLEŞE NAMAZLARINI TAMAMLAR.

- BÖYLECE HEM CEMEATLE HEM NAMA İFA EDİLMİŞ HEM DE GÖREV AKSATILMAMIŞ OLUR.

- BİR NAMAZI VAKTİNDE KILMAYA EDA; VAKTİNDEN SONRA KILMAYA KAZA DENİR. VAKTİNDE KILINAMAYAN NAMAZA DA  FAİTE DENİR (FEVAİT) ki VAKTİ İÇİNDE YAKALANAMAMIŞ NAMAZ DEMEKTİR.

- VAKTİNDE KILNAMAMIŞ NAMAZI İFADE İÇİN “KAÇMIŞ” ANLAMINDA FAİTE KELİMESİ KULLANILIR.

- NAMAZLAR; BELLİ VAKİTLERDE YERİNE GETİRİLMESİ GEREKEN BİR FARZ OLDUĞU İÇİN , BİR MAZERET OLMAKSIZIN TEMBELLİK VEYA İHMAL YÜZÜNDEN BİLE BİLE NAMAZI VAKTİNDE KILMAYAN KİMSE, GÜNAHKAR OLUR.

-HZ. PEYGAMBER; UYUYAKALMA VE UNUTMAYI BİR MAZERET KABUL ETMİŞVE BU İKİ SEBEBTEN BİRİYLE BİR NAMAZIN VAKTİNDE KILINAMAMASI DURUMUNDA , HATIRLANILDIĞI VAKİT KLINMASINI SÖYLEMİŞTİR.

-NAMAZIN SADECE UYKU VE UNUTMA DURUMUNDA, VAKTİNİN HARİCİNDE KILINABİLECEĞİDİR.

-BAZI BİLGİNLER TEMBELLİK VEYA İHMAL YÜZÜNDEN BİLEREK VE FARKINDA OLARAK NAMAZIN KILINMAMASI DURUMUNDA ,BU NAMAZIN KAZA ETMENİN GEREKMEDİĞİ KANAATİNE VARMIŞLARDIR  VE NAMAZI FARKINDA OLARAK VAKTİNDE KILMAYANLARIN, O NAMAZI KAZA ETME HAKLARININ OLMADIĞINI, TEVBE VE İSTİĞFAR ETMELERİ GEREKTİĞİNİ ÖNE SÜRMÜŞLERDİR. ZAHİRİLERDEN İBNİ HAZM, BU GÖRÜŞTEDİR.

- BU GÖRÜŞ SAHİPLERİ, NAMAZIN KENDİ VAKTİNDE KILINMASININ  ÖNEMİNİ,  BU HUSUSA TİTİZLİK GÖSTERMEK  GEREKTİĞİNİ VE NAMAZI İHMAL VE TEMBELLİK  SEBEBİYLE BİLEREK  VAKTİNDE KILMAMANIN, İÇTEN YAPILACAK BİR TEVBE DIŞINDA, TELAFİ EDİLEMEZ BİR GÜNAH OLDUĞUNU VURGULAMIŞLARDIR.

- HANEFİLERİN DE İÇİNDE BULUNDUĞU  BÜYÜK ÇOGUNLUĞU OLUŞTURAN FAKİHLERE GÖRE; UYKU VEYA UNUTMA GİBİ İNSANIN İRADESİNİ ELİNDEN ALAN  BİR ÖZÜR NEDENİYLE BİR NAMAZI KAZA  ETMEK GEREKİNCE, BİLEREK KILMAMA HLİNDE , HAYDİ HAYDİ KAZA GEREKİR. BU GÖRÜŞ SAHİPLERİ DE NAMAZI KAZAYA BIRAKMANIN  BÜYÜK BİR GÜNAH OLDUĞUNU, BUNDAN DOLAYI TÖVBE ETMEK  GEREKTİĞİNİ SÖYLEMİŞLER FAKAT NAMAZI, MÜSLÜMANIN ALAAHA KARŞI OLAN BİR BORCU OLDUĞU İÇİN , BUNU GECİKMELİ OLSA DA  ÖDEMEK DURUMUNDA  OLDUĞUNU DİKKATE  ALMIŞLAR VE  KAZAYI TELAFİ YOLU OLARAK GÖRMÜŞLERDİR. BU DURUMDA  KİŞİ, NAMAZI VAKTİNDE KILMADIĞI İÇİN GÜNAHKAR OLMUŞTUR FAKAT DAHA SONRA KAZA ETTİĞİ İÇİN, NAMAZI TERKETME GÜNAHINDAN KURTULMUŞ VEYA BU GÜNAHINNIN AFFEDİLMESİ YÖNÜNDE ÖNEMLİ BİR ADIM ATMIŞTIR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH105

- YOLCULUKTA, DÖRT REKATLI  NAMAZLARIN KISALTILMASININ CAİZLİĞİ KONUSUNDA AYET VE  PEYGAMBERİMİZİN UYGULAMASI BULUNMAKTA OLUP, AYRICA BİLGİNLER BU  HÜKÜM ÜZERİNDE İCMAA ETMİŞLERDİR.

- BİR AYETTE, KISALTMANIN, KORKU ŞARTINA BAĞLANMIŞ OLMASI, BİR AYETTE ALLAH UĞRUNDA HİCRETTEN VE  BİR BAŞKA AAYETTE SAVAŞ DURUMUNDA PEYGAMBERİMİZİN NASIL NAMAZ KILDIRACAĞINDAN BAHSEDİLMESİ, BU AYETLRİN SAVAŞ VB. GİBİ OLAĞAN ÜSTÜ DURUMLARA İLİŞKİN OLDUĞU,  OLAĞAN DIŞI OLMAKLA BİRLİKTE SIRADAN YOLCULUKLARA İLİŞKİN OLMADIĞI  İZLENİMİ VERSEDE, ÖTEDEN BERİ SEFERİLİK KONUSUNDAKİ HÜKÜMLER BU AYETLE İRTİBATLI OLARAK ELE ALINMIŞTIR. BUNUN YANINDA, UMRE, HAC VE SAVAŞ İÇİN YAPTIĞI YOLCULUKLARDA HZ. PEYGAMBERİN NAMAZLARI KISALTARAK KILDIĞINA DAİR ŞÖHRET DERECSİNİ AŞMIŞ HABERLER BULUNMAKTADIR.

- YOLCUNUN DÖRT REKATLI NAMAZLARI KISALTMASI MECBURİ MİDİR, YOKSA KISALTMA KONUSU  TAMAMEN YOLCUNUN TERCİHİNE Mİ KALMIŞTIR.? BU KONUDA İNSİYATİFİN TAMAMEN YOLCU OLAN KİİYE BIRAKILMASININ UYGUN OLACAĞIDIR.

- HANEFİLER;  NAMAZLARIN KISALTILMASI HÜKMÜNÜN ALLAHTAN BİR BAĞIŞ OLDUĞU YÖNÜNDEKİ RİVAYETİ ESAS ALDIKLARI İÇİN, KISALTMANIN  BİR RUHSAT DEĞİL BİR AZİMET HÜKMÜ OLDUĞUNU İLERİ SÜREREK BU KONUDA YOLCUYA TERCİH HAKKI TANIMAMIŞ VE KISALTMANIN VACİP OLDUĞUNU SÖYLEMİŞLERDİR.

- YOLCUNUN BİLEREK DÖRT REKATLI NAMAZI İLİYE İNDİRMEYİP DÖRT OLARAK KILMASI MEKRUHTUR.  BUNUNLA BİRLİKTE KİŞİ, İKİ EKAT KILIP  TEŞEHHÜTTE BULUNDUKTAN SONRAİKİ REKAT DAHA KILACAKOLSA, FARZI EDA ETMİŞ, SON İKİ REKAT DA NAFİLE OLMUŞ OLUR. ANCAK SELAMI TEHİR ETMİŞ OLMASINDAN ÖTÜRÜ KÖTÜ BİR İŞ YAPMIŞ OLUR.

- SEFERİ OLAN KİŞİ; ŞAYET BİRİNCİ TŞEHHÜTÜ TERKETMİŞ VEYA İLK İKİ REKATTA KIRAATTE BULUNMAMIŞ İSE FARZI EDA ETMİŞ OLMAZ.

- SEFERDE İKEN KAZAYA KALMIŞ  DÖRT REKATLI NAMAZLARIN NORMAL DURUMA DÖNÜLDÜĞÜNDE YİNE İKİŞER REKAT OLARAK KILINMASI GEREKTİĞİ  SÖYLENMİŞTİR.

- HZ. AİŞE; NAMAZ İKİŞER REKAT OLARAK FARZ KILINDI, SONRA HAZARDA ZİYADE OLUNDU, SEFERDE İSE OLDUĞU GİBİ BIRAKILDI, DEMİŞTİR.

- MALİKİLERE GÖRE; SEFERDE NAMAZI  KISALTARAK KILMAK MÜEKKED SÜNNEETTİR.

- ŞAFİİ VE HANBELİLER GÖRE İSE;  YOLCULUKTA NAMAZLARI KISALTARAK KILMAK BİR RUHSAT OLUP, KULLANIP KULLANMAMAK KİŞİNİN TERCİHİNE BIRAKILMIŞTIR.

- SEFERİ KİMSE; BİR BELDEDE ONBEŞ GÜN VE DAHA FAZLA KALMAYA NİYET EDİNCE MUKİM OLUR VE ARTIK  NAMAZLARINI TAM KILAR.

- EĞER ONBEŞ GÜNDEN AZ KALMAYA NİYET EDERSE SEFERİLİĞİ DEVAM EDER.

- ŞAFİİ VE MALİKİLERE GÖRE İSE; YOLCU BİR YERDE DÖTR GÜN KALMAYA NİYET EDERSE NAMAZLARINI TAM KILAR. HANBELİLERE GÖRE, DÖRT GÜNDEN FAZLA VEYA YİRMİ VAKİTTEN FAZLA KALMAYA NİYET EDERSE, NAMAZLARINI TAM KILAR.

- NAMAZ CEMEATLE KILINDIĞINDA, MUKİM YOLCUYA; YOLCU MUKİME UYABİLİR. MUKİM KİŞİ; SEFERİ KİŞİYE UYMUŞSA, SEFERİ İKİ REKATIN SONUNDA SELAM VERİNCE MUKİM SELAM VERMEYİP KALKAR, NAMAZI DÖRDE TAMAMLAR. NAMAZIN BAŞ TARAFINI İMAMLA KILMIŞ VE FARZ KIRAAT YERİNE GELMİŞ OLDUĞU İÇİN  BU KİŞİ SAĞLAM GÖRÜŞE GÖRE, NAMAZI, BAŞKACA KIRAAT ETMEKSİZİN  TAMAMLAR, YANILIRSA SECDE ETMEZ. ÇÜNKÜ BU MUKİM, LAHİK MESABESİNDEDİR.

- YOLCU, VAKİT İÇİNDE MUKİME UYDUĞUNDA DÖRT REKATLI BİR FARZ NAMAZI MUKİM GİBİ TAM OLARAK KILAR.

- ASLİ VATANA DÖNMEKLE, YOLCULUK HALİ SONA ERER.

-ÜÇ TÜRLÜ VATAN VARDIR;

1- ASLİ VATAN.: BİR İNSANIN DOĞUP BÜYÜDÜĞÜ VEYA EVLENİP İÇİNDE YAŞAMAK İSTEDİĞİ VEYA  İÇİNDE BARINMAYI KASTETTİĞİ YERE VATANI ASLİ DENİR.

- VATANI ASLİDEN BAŞKA BİR YERE İŞ, GÖREV VB. SEBEPLERLE VEYA  YERLEŞMEK ÜZERE GÖÇÜLÜNCE YENİ YER VATANI ASLİ OLUR, ESKİ YER BU VASFINI  KAYBEDER.

2- VATANI İKAMET:BİR KİMSENİN DOĞDUĞU, EVLENİP AİLESİNİ YERLEŞTİRDİĞİ VEYA KENDİSİ YELEŞMEYE KARAR VERDİĞİ YER  OLAMAMAK  KAYDIYLA, KİŞİNİN ONBEŞ GÜNDEN FAZLA KALMAK İSTEDİĞİ YERE, VATANI İKAMET DENİR.

3- VATANI SÜKNA: BİR YOLCUNUN  ONBEŞ GÜNDEN AZ KALMAYI PLANLADIĞI YERE VATANI SÜKNA DENİR.

- YOLCULUK ESNASINDA KİŞİ SEFERİDİR.

- İKİ NAMAZI BİRLİKTE KILMAK (CEM): CEM KELİMESİ, İKİ VEYA DAHA FAZLA BİR ŞEYİ BİR ARAYA GETİRMEK, TOPLAMAK.

- CEM; birbirini takip eden iki namazın , (ÖĞLE İLE İKİNDİNİN VEYA YATSI İLEAKŞAMIN), BU İKİSİNDEN BİRİNİN VAKTİNDE, BİRLİKTE VE PEŞİ PEŞİNE KILINMASIDIR. BU BİRLİKTE KILMA; BİRİNCİ NAMAZIN VAKTİNDE İSE BUNA CEMİ TAKDİM, İKİNCİSİNİN VAKTİNDE İSE CEMİ TEHİT DENİR.

- ALİMLER, hac zamanında arafatta, öğle ile ikindinin , ÖĞLE NAMAZI VAKTİNDE BİRLİKTE KILINMASI (CEMİ TAKDİM) VE MÜZDELİFEDE  AKŞAM İLE YATSININ , YATSI NAMAZININ VAKTİNDE  BİRLİKTE KILINMASI (CEMİ TEHİR) KONUSUNDA GÖRÜŞ BİRLİĞİ ETMİŞLERDİR.

- BU İKİ YER DIŞINDA, İKİ NAMAZI CEM EDEREK BİRLİKTE KILMANIN CAİZ OLUP OLMADIĞINDA VE CEM ETMEYİ CAİZ KILAN MAZERETLERİN NELER OLDUĞUNDA FARKLI GÖRÜŞLER ÖNE SÜRMÜŞLERDİR.

- HANEFİ MEZHEBİNDE, HAC ZAMANINDA ARAFATTAVE MÜZDELİFEDEKİ CEMİN DIŞINDA, İKİ NAMAZIN  BİR VAKİTTE CEM EDİLMESİ CAİZ GÖRÜLMEZ.

- HANEFİLEE GÖRE; YOLCULUK, ÇAMUR GİBİ CEMİ MUBAH KILAN MAZEETLERİN BULUNMASI DURUMUNDA ŞÖYLE BİR CEM UYGULAMASI MÜMKÜNDÜR.: BİR NAMAZ (ÖĞLE VEYA AKŞAM; DİĞER NAMAZIN (İKİNDİ VEYA YATSI) VAKTİNİN GİRMESİNE YAKIN  BİR ZAMANA KADAR  GECİKTİRİLİP , BU NAMAZIN KILINMASINDAN SONRA DİĞERİNİN VAKTİNİN GİRMESİ VE BU NAMAZIN DA  KENDİ VAKTİNDE KILINMASI MÜMKÜNDÜR.

- BU UYGULAMADA, BİR NAMAZHEMEN DİĞERİNİN ARDINDAN KILINDIĞI İÇİN BUNA “CEM UL FİİL” VEYA “CEM UL MUVASALA” DENİLDİĞİ GİBİ, BİR NAMAZ SON VAKTİNDE DİĞERİ DE İLK VAKTİNDE OLMAK ÜZERE HER NAMAZ KENDİ VAKTİ İÇİNDE KILINMIŞ OLACAĞI İÇİN BUNA “MANEVİ CEM” VEYA “ŞEKLİ CEM”  (SURİ CEM) DE DENİR.

- EBU HANİFE; ARAFE GÜNÜ ARAFATTA     BİRLİKTE KILINAN  ÖĞLE VE İKİNDİ NAMAZININ CEMEATLE KILINMASINI ŞART KOŞTUĞU HALDE, DİĞER MEZHEPLER BU ŞARTI ARAMAZLAR.

- CEM İLE NAMAZ KILIMIRKEN BİR EZAN OKUNUR FAKAT İKİ NAMAZ İÇİN AYRI AYRI  KAMET GETİRİLİR.

- ÖĞLE NAMAZINIIN FARZI EDA EDİLDİKTEN SONRA SÜNNET KILINMAKSIZIN  İKİNDİ NAMAZINA GEÇİLİR.. İKİNDİ NAMAZI ÖĞLE NAMAZINA TABİ OLDUĞUNDAN, ÖĞLE NAMAZI HERHANGİ BİR NEDENLE SAHİH OLMAMIŞSA İKİNDİ NAMAZININ DA ÖĞLE İLE BİRLİKTE İADE EDİLMESİ GEREKİR.

- MÜZDELİFE DE İSE AKŞAM İLE YATSI  NAMAZI TEK EZAN VE TEK KAMETLE KILINIR. AKŞAMIN FARZI İLE YATSININ FARZI ARASINDA SÜNNET NAMAZ KILINMAZ. ARADA SÜNNET  KILINMIŞSA YATSI İÇİN TEKRARA KAMET  GETİRİLİR.

- DİĞER MEZHEPLERDE CEM; BELİRLİ SEBEP VE ŞARTLARDA CAİZ GÖRÜLMÜŞTÜR.

- Şİİ CAFERİ MEZHEBİNDE İSE;  HİÇ BİR MAZERETE GEREK  OLMAKSIZIN  İKİ NAMAZIN CEM EDİLMESİ CAİZDİR.

- CEMİ KABUL EDENLERE GÖRE; İKİ NAMAZIN CEM EDİLMESİNİ CAİZ KILAN SEBEPLER, AYRINTIDAKİ GÖRÜŞ AYRILIKLARI BİR TARAFA BIRAKILACAK OLURSA, ŞUNLARDIR;

1- YOLCULUK (SEFER),

2- YAĞMUR, ÇAMUR, KAR, DOLU,

3- HASTALIK,

4- İHTİYAÇ VE MEŞGULİYET.

- YOLCULUK: HANEFİLER DIŞINDAKİ ÇOĞUNLUK ALİMLER, YOLCULUĞU BİR MAZERET OLARAK KABUL EDEREK, YOLCULUKTA CEM YAPILMASINI CAİZ GÖRMÜŞLERDİR.

- MALİKİLER; CEM YAPMANIN CAİZ OLABİLMESİ İÇİN, YOLCULUĞUN YORUCU BİR YOLCULUK OLMASINI ŞART KOŞARKEN; ŞAFİİLER VE  HANBELİLER, YORUCU OLUP OLMAMASINA BAKILMAKSIZIN  YOLCULUĞUN HER HALİKARDA CEM İÇİN BİR MAZERET OLDUĞUNU SÖYLERLER.

- ŞAFİİLER; MALİKİLERİN VE HANBELİLERİN AKSİNE, AYRI BİR ŞART İLERİ SÜRERREK, CEM YAPMAYI CAİZ KILAN YOLCULUĞUN, HERHANGİ BİR YOLCULUK DEĞİL, NAMAZLARIN KISALTILMASINI AİZ KILAN NİTELİK, SÜRE VEYA MESAFEDEKİ YOLCULUK OLDUĞUNU İLERİ SÜRERLER.

- KİMİ MALİKİLER; DENİZ YOLCULUĞUNU DA SEFER HÜKMÜNDEN İSTİSNA ETMİŞLERDİR.

- YAĞMUR, KAR, DOLU: YAĞMUR, ŞİDDETİ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞ AYRILIKLARINI BİR TARAFA BIRAKACAK OLURSAK MALİKİ, ŞAFİİ VE HANBELİ MEZHEPLERİNDE, TOLCU OLMAYAN (MUKİM) KİŞİLER İÇİN  BİR MAZERET  KABUL EDİLMİŞ VE BÖYLE GÜNLERDE, NAMAZIN CEMİ  BELLİ  ŞARTLARDA CAİZ GÖRÜLMÜŞTÜR.

- MALİKİ VE HANBELİLER; SADECE AKŞAM İLE YATSININ “MESCİDDE” CEMİ TAKDİM OLARAK CEM EDİLMESİNİ CAİZ GÖRÜRKEN, ŞAFİİLER BUNA ÖĞLE İLE İKİNDİNİN  CEMİNİ DE İLAVE ETMİŞLERDİR. BU VE BENZERİ SEBEPLER, EVDE DEĞİL  SADECEMESCİDDE CEMEATLE BİRLİKTE CEM YAPMAYI CAİZ HALE GETİRİRLER.

- ŞAFİİLER; YERLERİN ÇAMUR OLMASINI, CEM YAPMAYI CAİZ KILAN MAZERET KABUL ETMEZKEN, HANBELİLER BUNU  BİR MAZERET SAYMIŞLARDIR, MALİKİLER İSE CEMİN CAİZ OLABİLMESİ İÇİN  ÇAMURLA BİRLİKTE “ZİFİRİ KARANLIK” DURUMUNUN BULUNMASINI ŞART KOŞMUŞLARDIR.

MERVE: ÇAKIL TAŞI.

-MU’CEM: SÖZLÜK

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH104

-TEHECCÜD; HEM UYUMAK, HEM UYANMAK. GECELEYİN UYANIP NAMAZ KILMAK VE GECE NAMAZI, ANLAMINDADIR.

- TEHECCÜD; FARZ VE VACİP NAMAZLARLA  TERAVİHİN DIŞINDA,  GECEYİ İHYA İÇİN  KILINAN NAMAZLARIN TÜMÜNÜ İFADE EDER..

- TEHECCÜD NAMAZININ REKAT SAYISI; DÖRT VEYA SEKİZ REKAT OLARAK  KILINABİLECEĞİ GİBİ İKİ REKAT OLARAK DA KILINABİLİR.

- KUŞLUK NAMAZI:  DUHA NAMAZIDIR. KUŞLUK NAMAZI KILMAK, MÜSTEHAP OLUP, GÜNEŞİN BİR MIZRAK BOYU  YÜKSELMASİNDEN (45 – 50 DAKİKA GEÇMESİNDEN) ZEVAL VAKTİNE KADAR OLAN SÜRE İÇERİSİNDE İKİ VEYA DÖRT VEYA SEKİZ VEYA ON İKİ REKAT KILINIR.

- EVVABİN NAMAZI: EVVAB, TÖVBE EDEN, SIĞINAN. EVVABİN NAMAZI, TÖVBE EDEN V E ALLAHA SIĞINANLARIN NAMAZI DEMEKTİR.

- PEYGAMBERİMİZ, EVVABİN NAMAZININ , KUŞLUK VAKTİ KILINACAĞINI İFADE ETMİŞTİR. ALTI REKATLIK BİR NAMAZ OLAN  EVVABİN NAMAZI , TEK SELAMLA KILINABİLECEĞİ GİBİ ÜÇ SELAMLA DA KILINABİLİR.

- TAHIYYATÜL MESCİD NAMAZI:  TAHIYYATÜL MESCİD,  MESCİDİN SELAMLANMASI,  SAYGI GÖSTEİLMESİ, MESCİDLERİN SAHİBİ OLAN ALLAHA SAYGI VE TAZİM , ANLAMINI İÇERİR.

- ŞAFİİ MEZHEBİNE GÖRE,  mescide ne ZAMAN GİRİLİRSE GİRİLSİN BU NAMAZIN  KILINMASI MÜSTEHABDIR.

- HANEFİLERE VE  MALİKİLERE GÖREise;   KERAHAT VAKİTLERİNDE MESCİDE GİREN  KİMSENİN BU NAMAZI KILMASI MEKRUHTUR.. NORMAL VAKİTLERDE MESCİDE GİRDİĞİ HALDE TAHIYYAETÜL MESCİD KILAMAYAN KİMSENİN, BUNUN YERİNE DÖRT DEFA “SÜBHANELLAHİ VEL HAMDÜLİLLEHİ VE LA İLAHE İLLELLAHÜ VELLAHÜ EKBER” DEMESİ MENDUPTUR.

- CUMA VAKTİ, HATİP HUTBEDE İKEN MESCİDE GİREN KİMSE HANEFİ VE MALİKİLERE GÖRE, TAHIYYAETÜL MESCİD NAMAZI KILAMAZ.

- ŞAFİİ VE HANBELİLERE GÖRE İSE;  UZATMAMAK VE  İKİ REKATI GEÇMEMEK ŞARTIYLA BU DURUMDA TAHIYYAETÜL MESCİD KILINIR.

- MESCİDE, GÜNDE  BİRDEN FAZLA GİRİLMESİ  HALİNDE  TAHIYYETÜL MESCİDİ BİR KERE KILMAK  YETERLİDİR.

- HANEFİ VE MALİKİLERE GÖRE BU NAMAZ, YİNE DE KILINABİLİR ANCAK OTURMADAN ÖNCE KILMAK DAHA İYİDİR.  ŞAFİİLERE GÖRE İSE, EĞER KİŞİ KASTEN OTURMUŞSA BU NAMAZ SAKIT OLUR.

- BİR MESCİDE, HERHANGİ BİR NAMAZI KILMAK İÇİN  VEYA FARZ KILMAK VE İAMAM UYMAK  NİYETİYLE GİRMEK VE OTURMADAN O NAMAZA BAŞLAMAK DA TAHIYYETÜL MESCİD YERİNE GEÇER.

- ABDEST VE GUSÜLDEN SONRA NAMAZ:  ABDEST ALINDIKTAN SONRA VEYA GUSÜLDEN YAPILDIKTAN SONRA  İKİ REKAT NAMAZ KILMAK, GÜZEL KARŞILANMIŞTIR.  BU NAMAZ,  HANEFİLERE GÖRE MENDUP (MÜSTEHAB), ŞAFİİLERE GÖRE  SÜNNETTİR.

- YOLCULUĞA ÇIKIŞ VE YOLCULUKTAN DÖNÜŞ NAMAZI: PEYGAMBERİMİZİN YOLCULUĞAA ÇIKARKEN VE YOLCULUKTAN DÖNDÜKTEN SONRA İKİ REKAT NAMAZ KILDIĞI  RİVAYET  EDİLMEKTEDİR. MENDUPTUR. FAZİLETLİOLAN, YOLCULUĞA ÇIKARKEN EVDE, YOLCULUKTAN DÖNDÜKTEN SONRA MESCİDDE KILMAKTIR.

- HACET NAMAZI: HACET NAMAZI, DÖRT VEYA ON İKİ REKAT OLARAK KILINIR. DÖRT REKAT OLARAK KILINDIĞI TAKDİRDE, BİRİNCİ REKATINDA FATİHADAN SONRA ÜÇ AYETEL KÜRSİ, DİĞER ÜÇ REKATINDA İSE FATİHADAN SONRA  BİRER KERE İHLAS, FELAK, NAS SURELERİ OKUNUR.

- İSTİHARE NAMAZI: İSTİHARE, HAYIRLI OLANI İSTEMEK. İSTİHARE YAPILACAK OLAN İŞİN  HAYIRLI OLMASINI VEYA HAYIRLI İSE GERÇEKLEŞMESİNİ ALLAHTAN DİLEMEK VE ONA DANIŞMAK, DEMEKTİR.

- TÖVBE NAMAZI: TÖVBE NAMAZI, İKİ REKAT OLARAK KILINABİLECEĞİ GİBİ DAHA FAZLA DA  KILINABİLİR.

- TESBİH NAMAZI:  TESBİH NAMAZI, ÖMÜRDE BİR KEZ OLSUN KILINMASI TAVSİYE EDİLEN MENDUP BİR NAMAZDIR. TESBİH NAMAZI, DÖRT REKAT OLUP, ALLAH RIZASI İÇİN NAMAZ KILMAYA  NİYET EDİLEREK NAMAZA BAŞLANIR. SÜBHANEKEDEN SONRA 15 KERRE “SÜBHANELLAHİ VEL HAMDÜLİLLEHİ VELA İLAHE İLLELLAHÜ EKBER” DENİR. SONRA EUZÜ BESMELE ÇEKİLİR, FATİHA VE SURE OKUNDUKTAN SONRA 10 KERE DAHA TESBİH  EDİLİR.  RÜKUYA VARINCA 10 KERE, RÜKUDAN DOĞRULUNCA 10 KERE, BİRİNCİ SECDEDE 10 KERRE, SECDEDEN KALKINCA 10 KERE, İKİNCİ SECDEDE 10 KERE SÖYLENİR. BÖYLECE HER REKATTA 75 TESBİH YAPILMIŞ OLUR.

- İKİNCİ REKATA  KALKINCA YİNE 15 TESBİH OKUNUR. BÖYLECE DÖRT REKAT TAMAMLANMIŞ VE TOPLAM 300 TESBİH EDİLMİŞ OLUR.

- ASLOLAN, HERKESİN BU NAMAZI TEK BAŞINA KILMASIDIR. TESBİH NAMAZINDA SEHİV SECDESİNİ GERREKTİREN  BİR ŞEY OLURSA, SEHİV SECDESİ NORMAL OLARAK YAPLIR, O SECDELERDE BU TESBİHLER YAPILMAZ.

- YAĞMUR DUASI NAMAZI: BU DUAYA, İSTİSKA DUASI DENİRKİ, SU İSTEME, YAĞMUR İSTEME ANLAMINA GELİR.  YAĞMUR DUASINA ÇIKILDIĞINDA DUADAN ÖNCE İKİ REKAT NAMAZ  KILINABİLİR. ( ALLAHÜMME ESGINA) DENİR. YAĞMUR DUASINA ÇIKILDIĞINDA, PEYGAMBERİMİZİN İKİ REKAT NAMAZ KILDIRDIĞI, NAMAZDA AÇIKTAN OKUDUĞU , NAMZDAN SONRA RİDASINI ÇIKARIP TERS ÇEVİRERREK GİYDİĞİ VE KIBLEYE DÖNÜP ELLERİNİ OMUZ HİZASINAA KADAR KALDIRARAK DUA ETTİĞİ BELİRTİLMİŞTİR.

- KÜSUF VE HUSUF NAMAZLARILGÜNEŞ VE AY TUTULMASI ESNASINDA NAMAZ):  GÜNEŞ TUTULMASINA KÜSUF,  AY TUTULMASINA HUSUF  DENİR.

- PEYGAMBERİMİZ OĞLU İBRAHİM ÖLDÜĞÜ GÜN , GÜNEŞ TUTULMUŞTU. GÜNEŞ TUTULDUĞU ZAMAN, EZANSIZ VE KAMETSİZ OLARAK , EN AZ İKİ REKAT OLMAK ÜZERE TOPLU OLARAK  NAMAZ KILINIR. İMAM,  HER REKATTA NORMAL NAMAZLARA GÖRE DAHA UZUN  VE GİZLİ  KIRAATTE BULUNUR.  AÇIKTAN DA YAPABİLECEĞİNİ SÖYLEYENLER VARDIR.

- CEMEATLE KILINMADIĞI DURUMLŞARDA, BU NAMAZ TEK BAŞINA DA KILINABİLİR.  KÜSUF NAMAZININ SÜNNET OLDUĞU  VE CEMEATLE KILINMASININ  DAHA FAZİLETLİ  SAYILDIĞI KONUSUNDA  MÜCTEHİDLER ARASINDA  GÖRÜŞ BİRLİĞİ BULUNMAKLA BİRLİKTE, HÜSUF NAMAZININ  SÜNNET OLUP OLMADIĞI  TARTIŞMALIDIR.

- EBU HANİFE VE MALİK; HÜSUF NAMAZININ SÜNNET OLMAIĞINI SÖYLEMİŞLERDİR.

- ŞAFİİ VE HANBELİLERE GÖRE; HÜSUF NAMAZI DA KÜSUF NAMAZI GİBİ SÜNNETTİR, CEMEATLE KILINIR.

- ŞİDDETLİ RÜZGAR, AŞIRI YAĞIŞ, AŞIRI SOĞUK- SICAK VB.  DURUMLARDA, BUNLARIN CAN VE MAL KAYBINA YOL AÇABİLECEK DOĞAL AFETE DÖNÜŞMEMESİ  İÇİN DUA ETMEK VE BU ANLAMDA İKİ REKAT NAMAZ KILMAK GÜZEL (MÜSTEHAB) BULUNMUŞTUR.

- MÜBAREK GECELERDE NAMAZ KILMAK: ÜÇ AYLARIN BİRİNCİİSİ OLAN  RCEP AYININ  İLK CUMA GECESİ REĞAİB GECESİ VE 27. GECESİ DE MİRAÇ GECESİDİR.

- ÜÇ AYLARIN İKİNCİSİ OLAN ŞABAN AYININ 15. GECESİ BEREAT ECESİDİR.

- ÜÇ AYLARIN ÜÇÜNCÜSÜ OLAN RAMAZANIN 27. GECESİ İSE KAİR GECESİDİR.

- BU MÜBAREK GECELERLE İLGİLİ ÖZEL BİR NAFİLE NAMAZ YOKTUR.

- HASTALIK VE YOLCULUKTA GENEL OLARAK MEŞAKKAT VE SIKINTI BULUNDUĞU İÇİN  BU DURUMLAR,  BEDENİ İBADETLERDEN  NAMAZ VE ORUÇTA BİR HAFİFLETME, KOLAYLAŞTIRMA SEBEBİ SAYILMIŞTIR.

- TAAT, TAKATA GÖREDİR.  BUYRUĞUN YERİNE GETİRİLMESİ, KİŞİNİN GÜCÜ ÖLÇÜSÜNDEDİR.

- KIYAM , NAMAZIN ÖNEMLİ BİR RÜKNÜ OLDUĞU HALDE AYAKTA DURAMAYAN VEYA ZORLUKLA DURAN KİMSELER, NASIL MÜMKÜN VE KOLAY İSE O ŞEKİLDE OTURARAK KILABİLİRLER. OTURARAK DAHİ KILAMAYAN, YANİ BU DURUMDA  RÜKU VE SECDE ETMEKTEN ACİZ OLAN KİMSE, İMKANINA GÖRE DURARAK VEYA OTURARAK VEYA YATARAK  İMA (BAŞIYLA, HATTA GÖZÜYLE) EDER.

- HASTA, BİR ŞEKİLDE FARZ NAMAZI  KILMAYA GÜÇ YETİREMEMİŞSE, AKLI BAŞINDA OLDUĞU SÜRECE, GEÇİRDİĞİ NAMAZLARI “BEŞTEN ÇOK DEĞİLSE”,  SAĞLIĞINA KAVUŞTUĞU ZAMAN KAZA EDER.

- SAĞLIĞINA KAVUŞAMAZ İSE, BU DURUMDA  KİMİ ALİMLERE GÖRE “İSKAT” ETMELERİ İÇİN  VARİSLERİNE  VASİYET EDER.

- AKLI BAŞINDA DEĞİLSE YAHUT KAÇIRDIĞI NAMAZLARI “BEŞTEN FAZLA” İSE, SIHHATİNE KAVUŞTUĞU ZAMAN  ONLARI KAZA ETMESİ GEREKMEZ.

- KİŞİNİN , HERHANGİ BİR NEDENLE İKAMET ETTİĞİ BİR YERDEN KALKIP BAŞKA BİR YERE GİTMESİ VEYA GİTMEK İÇİN YOLA KOYULMASINA “SEFER” VEYA  “MÜSAFERET” DENİR.  BU ŞEKİLDE YOLA ÇIKMIŞ KİMSEYE DE “SEFERİ” VEYA “MÜSAFİR” DENİR.

- MUKİM; BİR YERDE YERLEŞİK BULUNAN , YOLCU OLMAYAN KİŞİDİR.

 (SEFERİLİK VEYA  MÜSAFERET VEYA YOLCULUK)

- ÖNCEKİ FAKİHLER,  YOLCU OLMANIN TANIMINDA  İKİ FARKLI KRİTERİ  GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURURLAR:

1- KİMİ, GİDİLECEK MESSAFEYİ,

2- KİMİ DE, BU MESAFE KATEDİLİRKEN  HARCANAN ZAMANI ÖLÇÜ ALMIŞTIR.

- HER İKİ KRİTER DE YAYA YÜRÜYÜŞÜ VEYA KAFİLE İÇİNDEKİ  DEVE  YÜRÜYÜŞÜNE GÖRE  HESAPLANMIŞTIR.

- HANEFİLERE GÖRE YOLCULUK; ORTA BİR YÜTÜYÜŞLE ÜÇ GÜNLÜK BİR MESAFEDEN  İBARETTİR. BUNA “ÜÇ KONAK” VEYA “ ÜÇ MERHALE”  DENİR.

- BİR KİŞİNİN GÜNDE ANCAK ALTI SAAT YOLCULUK YAPABİLECEĞİ, ÜÇ GÜNLÜK YOLCULUK, ON SEKİZ SAATLİK  BİR ZAMANA TEKABÜL ETMİŞ  OLMAKTADIR.

- DENİZDE İSE; MUTEDİL BİR HAVADA YELKENLİ BİR GEMİ İLE ONSEKİZ SAAT SÜRECEK BİR MESAFE; “SEFER SÜRESİ” SAYILMIŞTIR.

- SEFERİLİK BELİRLENİRKEN , YOLUN YALNIZ GİDİŞ MESFESİ ESAS ALINIR. DÖNÜŞ  MESAFESİ HESABA DAHİL  EDİLMEZ.

- YOLCULUK YAPAN KİMSE, SÜRATLİ GİDER VE BU MESAFEYİ DAHA KISA SÜREDE KATEDERSE, BU MESAFE HESABINA GÖRE  YİNE YOLCU SAYILIR.

- YOLCULUKTA, ÜÇ GÜNÜN ESAS ALINMASI VE ÜÇ GÜNÜN ZAMAN VE MESAFE OLARAK İFADE EDİLMESİ KONUSUNDA HERHANGİ BİR AYET YADA HADİS BULUNMAYIP, BU AYARLAMA İSLAM HUKUKÇULARI TARAFINDAN YAPILMIŞTIR.

- HANEFİLER, ÜÇ GÜNLÜK YOLCULUĞUN SEFERİLİK HÜKÜMLERİNE ESAS OLDUĞUNU TESBİT EDERKEN,  BÜYÜK ÖLÇÜDE, YOLCU OLAN KİŞİNİN ÜÇ GÜN ÜÇ GECE MEST ÜZERİNE MESHEDEBİLECEĞİNİ BİLDİREN ŞU HADİSİ ESAS ALMIŞLARDIR.(MUKİM KİMSEYE TAM BİR GÜN BİR GECE, YOLCU İSE ÜÇ GÜN ÜÇ GECE MESH EDER.)

- KİŞİNİN, YOLCU SAYILACAĞI VE YOLCULUK RUHSATLARINDAN İSTİFADE EDECEĞİ MESAFE; 85-90 KM.DİR.

- ÇAĞDAŞ İSLAM BİLGİNLERİ; BU İKİSİNDEN “MESAFE ÖLÇÜSÜ”NÜN DAHA OBJEKTİF VEYA UYGULANABİLİR OLDUĞU KANAATİNDEDİRLER.

- HANEFİLER DIŞINDAKİ ÇOĞUNLUĞA GÖRE; NAMAZLARIN KISALTILMASINI MUBAH KILAN  YOLCULUK, ORTALAMA “İKİ GÜNLÜK” YOLCULUK VEYA AĞIR YÜKLERLE YAYA OLARAK “İKİ KONAKLIK MESAFE”DİR.

- YOLCULUKTAKİ RUHSATIN  VERİLİŞ NEDENİ; YOLCULUĞUN MEŞAKKAT, TELAŞ VE NORMAL DÜZENİN BOZULMASINI İÇERMESİDİR.

- YOLCU İÇİN;

1- NAMAZIN KISALTILMASI (KASR),

2- İKİ NAMAZIN BİR VAKİTTE KILINMASI (CEM), RUHSATI VARDIR.

- HEM KASR HEM DE CEM;  ZAMAN KAYBINI EN AZA İNDİRMEK GİBİ BİR AMACA MEBNİDİR.

- YOLCULUĞUN AMAÇLARI,;

1- İŞ AMAÇLI YOLCULUKLAR,

2- TATİL, GEZİ AMAÇLI YOLCULUKLAR,

3- İÇ VE DIŞ GÜVENLİK AMAÇLI YOLCULUKLAR.

- SEFER HÜKÜMLERİNİN; İŞ VE GÜVENLİK AMAÇLI  YOLCULUKLARDA KURAL OLARAK UYGULANABİLECEĞİNİ, BUNUN DIŞINDAKİ YOLCULUKLARDA İSE KİŞİNİN KENDİ İNSİYATİFİNE BIRAKILMASININ  DOĞRU OLACAĞIDIR.

- KİŞİ; YERLEŞİK BULUNDUĞU YERDEN AYRILDIKTAN SONRA RUHSATLARDAN İSTİFADE ETMELİ, RUHSATA İHTİYAÇ DUYMUYORSA İSTİFADE ETMEMELİDİR. BU DURUMDA KİŞİ, RUHSATTAN İSTİFADE KONUSUNDA KARARI KENDİSİ VERECEĞİ İÇİN, ALLAH KATINDA SORUMLULUK DA KENDİSİNE AİT OLACAKTIR.

- YOLCULUK DURUMU; MEŞAKKET VE SIKINTI İÇERDİĞİNDEN BU DURUMDAKİ KİŞİ İÇİN  BAZI KOLAYLIKLAR GETİRİLMİŞTİR. BUNLAR YOLCUYA TANINAN RUHSATLARDIR.

- BUNLARIN BAŞINDA;

1- RAMAZAN AYINDA YOLCULUK YAPAN KİŞİ İÇİN TANINAN, ORUCU YOLCULUK  ANINDA TUTMAYIP SONRAYA BIRAKMA RUHSATIDIR.

2- NORMALDE BİR GÜN BİR GECE OLAN MEST ÜZERİNE MESH SÜRESİ, YOLCU İÇİN  ÜÇ GÜN ÜÇ GECEYE ÇIKARILMIŞTIR.

3- YOLCU OLAN KİŞİNİN DÖRT REKATLI NAMAZLARINI İKİŞER OLARAK KILMASINA İZİN VERİLMİŞTİR. (KASRU SALAT)

 

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH103

-NAFİLE; FARZ VE VACİP OLAN İBADET YERİNE  GETİRİLDİKTEN SONRA , ONLAR DIŞINDA DAHA FAZLA SEVAP  ELDE ETME AMACIYLA  YAPILAN İLAVE  İBADETİ İFADE EDER.

- NAFİLE NAMAZLAR;

1- REVATİP SÜNNETLER,

2-REĞAİB SÜNNETLER.

- REVATİP SÜNNETLER: BİR VAKTİ BULUNAN NAFİLE NAMAZLARA REVATİP SÜNNETLER DENİR.

- BUNLAR BELLİ BİR DÜZEN İÇİNDE VE TERTİP İÇİNDE, BEŞ VAKİT FARZ NAMAZLARLA  BİRLİKTE  KILINDIĞI İÇİN  BU ŞEKİLDE ADLANDIRILMIŞTIR.

- BUNLARIN BAZILARI MÜEKKED SÜNNET, BAZILARI GAYRI MÜEKKAED SÜNNETTİR.

- HANEFİ LİTERATÜRÜNDE, SÜNNETİ MÜEKKEDE OLAN  NAFİLE NAMAZLAR KISACA “SÜNNET”  DİYE, GAYRI MÜEKKED  OLANLAR DA “MÜSTEHAB” VEYA “MENDUP” DİYE ADLANDIRILIRLAR.

- TERAVİH NAMAZI, SÜNNETİ MÜEKKEDE TÜRÜNDENDİR. RAMAZAN AYINA MAHSUS OLMAK ÜZERE, YATSIDAN SONRA DÜZENLİ OLARAK KILINDIĞI İÇİN  AYNI ZAMANDA REVATİP KAPSAMINDA YER ALIR.

- VAKİT NAMAZLARI İLE BİRLİKTE DÜZENLİ OLARAK KILINAN SÜNNETLER: (FARZLARA TABİ OLAN NAFİLE NAMAZLAR): FARZLARA TABİ NAFİLE NAMAZLAR;

1- SABAH NAMAZININ FARZINDAN ÖNCE 2,

2-ÖĞLE NAMAZININ FARZINDAN ÖNCE 4, FARZINDAN SONRA  2,

3- İKİNDİ NAMAZININ FARZINDAN ÖNCE 4,

4- AKŞAM NAMAZININ FARZINDAN SONRA 2,

5- YATSININ FARZINDAN ÖNCE 4,  FARZINDAN SONRA 2 , OLMAK ÜZERE  20 REKATTIR.

- CUMA NAMAZININ  FARZINDAN ÖNCE VE SONRA KILINAN DÖRDER REKATLI NAFİLE NAMAZLAR DA , FARZLARA TABİ OLAN NAFİLE NAMAZLAR KAPSAMINDA YER ALIRLAR.

- BUNLARIN BİR KISMI MÜEKKED, BİR KISMI GAYRI MÜEKKEDDİR.

- MÜEKKED SÜNNETLER:

1- SABAH,

2- ÖĞLE,

3- AKŞAM,

4- CUMA NAMAZININ SÜNNETİ,

5- YATSININ SON SÜNNETİ, MÜEKKED SÜNNETLERDİR.

- HZ. PEYGAMBER , BUNLARI DAİMA KILMIŞ, ENDER OLARAK TRKETMİŞTİR.

-ŞAFİİ MEZHEBİNE GÖRE MÜEKKED SÜNNETLER;

1- SABAH NAMAZININ FARZINDAN ÖNCE 2,

2- ÖĞLE NAMAZININ FARZINDAN ÖNCE 2, SONRA 2,

3- AKŞAMIN FARZINDAN SONRA 2,

4- YATSININ FARZINDAN SONRA 2 , OLMAK ÜZERE TOPLAM 10 REKATTIR.

-  CUMA NAMAZININ FARZINDAN ÖNCE VE SONRA KILINAN 2ŞER REKAT  SÜNNET DE MÜEKKED  SÜNNETTİR.

- ŞAFİİ MEZHEBİNE GÖRE GAYRI MÜEKKED SÜNNETLER;

1- İKİNDİNİN FARZINDAN ÖNCE DÖRT  REKAT,

2- YATSI NAMAZININ İLK SÜNNETİ, GAYRI MÜEKKED SÜNNETTİR.

3- ÖĞLENİN SÜNNETLERİNİ DÖRDER KILMAK,

4- AKŞAMIN FARZINDAN ÖNCE  2 REKAT NAMAZ KILMAK,

5- CUMA NAMAZININ SÜNNETLERİNİ DE DÖRDER KILMAK  DA GAYRI MÜEKKAED SÜNNETTİR

- PEYGAMBERİMİZ BUNLARI BAZAN KILMIŞ, BAZAN DA TERKETMİŞTİR.

- HANEFİLERDEN FARKLI OLARAK  ŞAFİİİLER DE  YATSININ FARZINDAN ÖNCE DÖRDER REKAT SÜNNET YOKTUR.

-BUNA MUKABİL,  YİNE HANEFİLERİN TERSİNE OLARAK , AKŞAM NAMAZINDAN ÖNCE  İKİ REKAT SÜNNET VARDIR.

- NAFİLE NAMAZLARIN EN KUVVEETLİSİ; SABAH NAMAZININ SÜNNETİDİR.  BU YÜZDEN BÜTÜN NAFİLE NAMAZLAR OTURARAK KILINABİLDİĞİ HALDE SABAH NAMAZININ SÜNNETİNİ, MAZRET OLMAKSIZIN , OTURARAK KILMAK CAİZ GÖRÜLMEMİŞTİR.

- CEMEAT İMAMLA BİRLİKTE NAMAZA BAŞLADIKTAN SONRA  MESCİDE GELEN KİŞİNİN NAFİLE NAMAZ KILMASI  CAİZ EĞİLKEN,  SABAH NAMAZININ SÜNNETİ  BUNDAN İSTİSNA EDİLMİŞTİR.

- SABAH NAMAZININ  SÜNNETİNİN İLK REKATINDA  FATİHA DAN SONRA  KAFİRUN, İKİNCİSİNDE İHLAS SURESİNİ OKUMAK  SÜNNETTİR.

- İLGİLİ OLDUĞU FARZ NAMAZIN  VAKTİNDE KILINAMAYAN  SÜNNETLER; DAHA SONRA KAZA  EDİLMEZLER. FAKAT  SABAH NAMAZININ KAZAYA KALMASI DURUMUNDA , HENÜZ BAŞKA BİR VAKİT NAMAZININ VAKTİ  GİRMEDİĞİ İÇİN, FARZIYLA BİRLİKTE SÜNNETİ DE  KUŞLUK VAKTİNDE KAZA EDİLEBİLİR. O GÜN ÖĞLE NAMAZINDAN ÖNCE KUŞLUK VAKTİNDE KILINAMAMIŞSA, SABAH NAMAZININ SÜNNETİ ARTIK KAZA EDİLMEZ.

- BAŞLANMIŞ NAFİLE NAMAZIN TAMAMLANMASI GEREKİR.  BAŞLANMIŞ NAFİLE NAMAZ, HERHANGİ BİR NEDENLE  BOZULACAK OLURSA, KAZA EDİLMESİ  HANEFİLERE GÖRE VACİPTİR, MALİKİLERE GÖRE İSE FARZ DIR. ŞAFİİLERE GÖRE İSE,  BOZULAN NAFİLE NAMAZIN  KAZA EDİLMESİ GEREKMEZ.

- MEKRUH VAKİTLER DIŞINDA, GECE- GÜNDÜZ İSTENİLEN  HER VAKİTTE NAFİLE NAMAZ KILINABİLİR.

- NAFİLE NAMAZLARIN EVDE KILINMASI DAHA EFDALDİR. (FAZİLETLİDİR)

- NAFİLE NAMAZLARIN BÜTÜN REKATLARINDA  KIRAAT FARZDIR.

- ŞAFİİLERE GÖRE,  NAFİLE NAMAZLARDA İKİ REKATTA BİR  SELAM VERMEK SÜNNET İKEN, HANEFİLERE GÖRE  İKİ VEYA DÖRT REKATTA BİR SELAM VERİLEBİLİR.

- GÜNDÜZ KILINAN NAFİLE NAMAZLARDA DÖRT, GECE KILINAN NAFİLE NAMAZLRDA SEKİZ REKATTAN FAZLASINI TEK SELAMLA KILMAK MEKRUHTUR.

- DİĞER DÖRT REKATLI NAFİLELERDEN FARKLI OLARAK , İKİNDİNİN SÜNNETİ İLE  YASININ İLK SÜNNETİNİN BİRİNCİ OTURUŞUNDA  TAHIYYATTAN SONRA  SALLİ – BARİK VE AYASĞA KALKINCA  NAMAZA YENİ BAŞLIYORMUŞ GİBİ SÜBHANEKE OKUNUR.

- NAFİLE NAMAZLARDA MUTLAK NİYET YETERLİDİR.  YANİ, BİR BELİRLEME YAPMAKSIZIN  NAMAZ KILMAYA NİYET EDİLEBİLİR.

- FARZ NAMAZLARLA KAZA NAMAZLARINDA VE VACİPLERDE, HANGİ NAMAZIN KILINDIĞININ BELİRLENMESİ  VE ONA NİYET  EDİLMESİ GEREKİR.

- NAFİLE NAMAZLAR, FARZ NAMAZLARDAN FARKLI OLARAK  BİNEK ÜZERİNDE KILINABİLECEĞİ GİBİ BİNEK ÜZERİNDE OLMAKSIZIN  İSTENİRSE OTURARAK DA KILINABİLİR. FAKAT AYAKTA KILMAK, DAHA FAZİLETLİDİR.

- PEYGAMBERİMİZ, GECE NAMAZINI HİÇ BİR ZZAMAN OTURARAK KILMAMIŞ , FAKAT YAŞI  İLERLEYİNCE,  NAFİLE NAMAZLARDA KIRAATI OTURARAK YAPMIŞ, RÜKUYA GİTMEK İSTEDİĞİNDE AYAĞA KALKARAK BİR MİKTAR DAHA AYAKTA OKUDUKTAN SONRA RÜKU YAPMIŞTIR.

- ZATEN  NAFİLE NAMAZLARIN OTURARAK KILINABİLECEĞİ HÜKMÜ, KIRAATİN OLDUKÇAA UZUN  TUTULMA GELENEĞİ DİKKSTE ALINARAK  VERİLMİŞ BİR HÜKÜMDÜR.  YOKSA NORMAL ŞARTLARDA, FATİHADAN SONRA  KEVSER E İHLAE SURESİNİN OKUNACAĞI İKİ REKAT NAFİLE NAMAZIN  OTURARAK KILINMASI TABİİKİ UYGUN DEĞİLDİR.

- HZ. PEYGAMBEİN SEKİZREKAT OLARAK KILDIĞI- KILDIRDIĞI TERAVİH NAMAZI, BAZAN GECENİN İLK ÜÇTE BİRLİK  KISMIN BAZAN YARISINI KAPLAMIŞ VE BİR KERESİNDE BU SEKİZ REKATLIK NAMAZ, SEHER VAKTİNE KADAR SÜRMÜŞTÜR.

, ÖNEMLİ OLAN FARZ NAMAZLARA BAĞLI NAFİLE NAMAZLARININ KILINMASI OLUP, REKAT SAYILARI İKİNCİ PLANDA GELİR.

- PEYGAMBERİMİZ, ÖĞLE VE YATSI NAMAZLARININ İKİŞER REKAT OLAN SON SÜNNETLERİNİ BAZAN DÖRT, AKŞAM NAMAZININ SÜNNETİNİ DE ALTI REKAT OLARAK  KILMIŞTIR.

- HANEFİ MEZHEBİNE GÖRE; ÖĞLE VE YATSININ SON SÜNNETLERİNE İKİ REKAT DAHA İLAVE EDİLEREK  DÖRDER REKAT  KILMAK VE AKŞAM NAMAZININ SÜNNETİNİ ALTI REKAT OLARAK KILMAK (EVVABİN) MENDUP SAYILMIŞTIR.

- NAFİLE NAMAZLARIN KILINIŞINA İLİŞKİN OLARAK, PEYGAMBERİMİZDEN NAKLEDİLEN  BİLGİLER;

1-  BU NAMAZLRDA UZUN SURELER OKUNMASI,

2- KIYAM ŞARTININ ARANMAMASI,

3- BİNEK ÜZERİNDE KILINABİLMESİ GİBİ NOKTALARDA TOPLANMAKTADIR.

- TERAVİH NAMAZI: TERAVİH – TERVİHA; RAHATLATMAK, DİNLENDİRMEK. RAMAZAN AYINA MAHSUS OLMAK ÜZERE, YATSI NAMAZINDAN SONRA  KILINAN SÜNNET NAMAZIN  HER DÖRT REKATININ SONUNDAKİ OTURUŞ, TERVİHA OLARAK ADLANDIRILMIŞ;TERAVİH, RAMAZAN GECELERİNDE KILINAN NAFİLE NAMAZIN ADI OLMUŞTUR.

- TERAVİH, SÜNNETİ MÜEKKEDEDİR.  KADIN VE ERKEK İÇİN  ORUCUN DEĞİL  RAMAZAN AYININ SÜNNETİDİR.

- TEHECCÜD NAMAZI, 12 REKATI GEÇMEDİĞİ HALDE TERAVİH NAMAZI YİRMİ REKATTIR.  YATSI NAMAZI KILINDIKTAN SONRA VE VİTİRDEN ÖNCE KILINIR.

- TERAVİHİN CEMEATLE KILINMASI KİFAİ SÜNNETTİR.  TERAVİH, ON SELAM İLE KILINIR VE BEŞ TERVİHA (DİNLENME) YAPILIR.  HER İKİ REKATTA BİR SELAM VERİLİP, HER DÖRT REKATTA BİR İSTİRAHAT EDİLİR

- HZ. PEYGAMBER, TERAVİH NAMAZINI  BİR KAÇ GECE DIŞINDA SÜREKLİ OLARAK  TEK BAŞINA KILMIŞ. HZ. PEYGAMBER, RAMAZANIN SON ON GÜNÜNDE  BİR KAÇ GECE  CEMEATLE  HEM YATSI NAMAZINI  KILMIŞ HEM DE TERAVİH NAMAZINI KIMIŞTIR. İNSANLARIN YOĞUN İLGİSİNİ GÖRÜNCE  BİR GECE YATSI NAMAZINI KILDIRIP  HÜCRESİNE ÇEKİLMİŞ VE TERAVİHİ KILDIRMAK İÇİN  ÇIKMAMIŞTI.

- FARZ NAMAZLAR DIŞINDA  KİŞİNİN KILDIĞI  EN FAZİLETLİ NAMAZ, EVİNDE KILDIĞI  NAMAZDIR.

- HZ. PEYGAMBER,  RAMAZANIN BİTMESİNE  BİR HAFTA KALINCAYA KADAR, BİZE FARZ  NAMAZ DIŞINDA HİÇ BİR NAMAZ KILDIRMADI.

- RİVAYETLR, HZ. PEYGAMBERİN  RAMAZAININ SON BİRKAÇ  GÜNÜ MESCİDDE TERAVİH NAMAZI KILDIRDIĞINI GÖSTERMEKTEDİR.

-  TERAVİH NAMAZINI, SADECE HZ. PEYGAMBERİN “SON RAMAZAN AYINDA”  SÖZ KONUSU OLDUĞU  GİBİ BİR İZLENİM EDİNİLMEKTEDİR.

- HZ. PEYGAMBER, RAMAZAN GECELERİ DE DAHİL HİÇ BİR GECE “ONBİR” REKATTAN FAZLA  NAFİLE  NAMAZ KILMAMIŞTIR

- EBUBEKİR VE ÖMER DÖNEMİNDE  , TERAVİH NAMAZI MÜNFERİDEN , YANİ  CEMEAT OLMAKSIZIN  KILINMAKTAYDI.  HZ. ÖMER,  ÜBEY BİN KAAB I , TERAVİH İMAMI OLARAK  TAYİN ETMİŞTİR.

- BİD’AT;  hz. Peygamber zamanında  olmayıp, ondan sonra  ortaya çıkan  anlayış ve uygulamalardır.

- sahabe zamanında , teravih namazının  yirmi rekat  kılındığı konusunda  icmaa bulunduğu  ileri sürülmektedir.

- HZÇ ÖMER,  ÜBEY BİN KAAB İLE  TEMİM ED DARİYİ , RAMAZANDA  CEMEATE 11 REKAT  NAMAZ KILDIRMAK ÜZERE TERAVİH İMEMI TAYİN ETMİŞTİR.

- GEREK SÜNNİ, GEREK Şİİ FIKIH MEZHEPLERİ İÇİNDE TERAVİH NAMAZININ 20  REKATTAN AZ OLDUĞUNU SÖYLEYEN  BİR MEZHEP YOKTUR.

- TERAVİH NAMAIZNIN SEKİZ REKATININ  HZ. PEYGMBER SÜNNETİ, GERİ KALAN 12 REKATININ İSE SAHABENİN SÜNNETİDİR.

- HANRFLER, TERAVİH NAMÖAZININ  İLK SEKZ REKATININ “RATİBE SÜNNET”, GERİ KALAN 12 REKATININ İSE MÜSTEHAB OLDUĞUNU SÖYLEMİŞLERİDR.

- REVATİP SÜNNETLER DIŞINDAKİ  NAFİLE NAMAZLAR İSE, SÜNENİ REĞAİB ADINI SLIR.

- HZ. PEYGAMBERİN UYGULAMALARINA  DAYANILARAK  BELLİ ZAMANLARDA VEYA BAZI VESİLELERLE YADA KİŞİNİN KENDİ İSTEĞİYLE HR HANGİ BİR ZAMANDA  ALLAHA YAKINLAŞMAK VE  SEVAP KAZANMAK AMACIYLA KILINAN NAMAZLRDIR.  BUNLAR, GÖNÜLLÜ OLARAK KILINDIĞI İÇİN GÖNÜLLÜ (TATAVVU) NAMAZLAR VEYAARZUYA BAĞLI NAMAZLAR OLARAK ADLANDIRILIR.

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH-102

-ZUHRİ AHİR = SON ÖĞLE:=  EBU HANİFEYE GÖRE; CUMANIN  FARZINDAN SONRA  TEK SELAMLA DÖRT, ŞAFİYE GÖRE İKİ SELAMLA DÖRT, EBU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE  DÖRT ARTI İKİ (TOPLAM ALTI) REKAT  NAFİLE KILINIR.

- BAZI ALİMLER, CUMANIN  FARZINDAN SONRA  KILINACAK SÜNNETİN  , EĞER CAMİDE KILINACAKSA DÖRT, CAMİ DIŞINDA  BİR  YERDE KILINACAK İSE  İKİ REKAT  KILINMASININ UYGUN OLACAĞI  SÖYLENMİŞTİR.

- ZUHRU AHİR, SON ÖĞLE NAMAZI DEMEKTİR.

- CUMA NAMAZI, ÖĞLE  NAMAZININ VAKTİNDE KILINIP ONUN YERİNİ TUTTUĞUNA GÖRE, AYRICA BİR “SON ÖĞLE NAMAZI” KILMANIN  ANLAMI NEDİR? ESASEN,HZ. PEYGAMBERDEN  VE İLK DÖNEMLERDEN GELEN  RİVAYETLER ARASINDA ZUHRU AHİR DİYE BİR NAMAZ  YOKTUR.  BU NAMAZ,  CUMANIN SIHHAT ŞARTLARININ ,  ÖZELLİKLE CUMA NAMAZININ  BİR BÖLGEDE BİR TEK CAMİDE KILINMASI  ŞARTININ, (ŞEHİRLERİN NÜFUSUNUN  ARTMASI SEBEBİYLE,) GERÇEKLEŞMEMESİ, DOLAYISIYLA BİR ŞEHİRDE BİRKAÇ  YERDE NAMAZ KILMA MECBURİYETİNİN ORTAYA ÇIKMASIYLA BİRLİKTE GÜNDEME GELMİŞ BİR NAMAZDIR.

- CUMANIN , HER YRLEŞİM BİRİMİNDE TEK BİR CAMİDE KILINMASI, NAMAZIN SAHİH OLMASI İÇİN ŞART  GÖRÜLDÜĞÜ TAKDİRDE, BİR ŞEHİRDE SADECE  BİR CAMİDE CUMA NAMAZI KILMANIN  DA ARTIK İMKANSIZ HALE GELDİĞİ GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURULURSA, BİR ŞEHİRDE BİR KAÇ CAMİDE KILINAN  NAMAZLARDAN  SADECE BİRİNİN SAHİH, ÖTEKİLERİN BATIL OLMASI KAÇINILMAZ  OLUR.  CUMA NAMAZI BATIL OLAN KİŞİLERİN DE  ÖĞLE NAMAZINI  KILMALARI GEREKİR. HANGİSİNİN SAHİH, HANGİSİNİN BATIL OLDUĞU BİLİNEMEDİĞİNE GÖRE, HEPSİNİN İHTİYATEN YENİDEN ÖĞLE NAMAZI  KILMALARI , EN UYGUN ÇÖZÜMDÜR.

- İMAMI MUHAMMEDİN GÖRÜŞÜNE UYULARAK, İZDİHAMOLSUN OLMASIN BİR ŞEHİRDE BİRDEN FAZLA  CAMİDE CUMA NAMAZI  KILINABİLECEĞİNİN TERCİH EDİLMESİ KAÇINILMAZDIR.  BÖYLE OLUNCA HER BİR CAMİDE  KILINAN CUMA NAMAZININ  AYRI AYRI SAHİH OLMASI, BU YÖNDEN ARALARINDA  BİR FARK  GÖZETİLMEMESİ ESAS OLUP, CUMA NAMAZI KILANLARIN  AYRICA “SON ÖĞLE NAMAZI” (ZUHRU AHİR) KILMALARI GEREKMEZ. SON ÖĞLE NAMAZININ NİYETİNDE VE GEREKÇESİNDE “CUMANIN SAHİH OLMADIĞI” KAYGISI VARDIR. HALBUKİ YUKARIDA SAYILAN ŞARTLAR YERİNE GETİRİLEREK KILINAN CUMA NAMAZI  SAHİH BİR NAMAZ SAYILACAĞINDAN, BUNU  TELAFİ MAKSADIYLA  İKİNCİ BİR NAMAZIN  KILINMASI GEREKSİZ OLDUĞU GİBİ BÖYLE BİR TELAFİ NİYETİ DE DOĞRU DEĞİLDİR.

- HANEFİ MEZHEBİNE GÖRE; CUMA NAMAZINA, İMAM SELAM VERMEDEN ÖNCE YETİŞEN KİMSE, CUMA NAMAZINA YETİŞMİŞ OLUR. BU KİŞŞİ, İMAMIN SELAM VERMESİNDEN SONRA NAMAZINI KENDİSİ TAMAMLAR.

- MUHAMMED, ŞAFİİ VE MALİKE GÖRE ise; CUMAYA YEİMİŞ SAYILABİLMEK İÇİN  EN AZ” BİR REKATI” İMAMLA BİRLİKTE KILMAK GEREKİR. İMAM, İKİNCİ REKATIN RÜKUUNDAN DOĞRULDUKTAN SONRA YETİŞİP UYAN KİMSE, NAMAZINI ÖĞLE NAMAZI OLARAK DÖRDE TAMAMLAR.

- CUMA NAMAZINI KILMAKLA YÜKÜMLÜ OLMAYAN  YOLCUNUN VE MAZERET SAHİBİ KİMSELERİN , CUMA GÜNÜ CUMA NAMAZI KILINAN BİR YERDE, ÖĞLE NAMAZINI  CEMEATLE KILMALARI MEKRUHTUR.  CUMA NAMAZINI KAÇIRAN KİMSELER DE , ÖĞLE NAMAZINI EZANSIZ, KAMETSİZ CE CEMEATSİZ KILARLAR.

- CUMA İLE MÜKELLEF OLANLARIN ,  CUMA KILINAN BİR BELDEDE  CUMA KILMAYIP, CUMADAN ÖNCE VEYA  CUMA NAMAZI ESNASINDA  ÖĞLE NAMAZINI KILMALARI HARAMDIR.

- CUMA GÜNÜ, ÖĞLE VAKTİNDEN (ZEVAL VAKTİNDEN) ÖNCE YOLCULUĞA ÇIKMAKTA BİR SAKINCA YOKTUR.

- ZEVALDEN (İLK EZANDAN) SONRA CUMA NAMAZINI  KILMADAN YOLCULUĞA  ÇIKMAK, TAHRİMAN MEKRUHTUR.

- DİĞER MEZHEPLERİN, CUMA NAMAZININ KAÇIRILMASI ENDİŞESİNE BİNAEN CUMA GÜNÜ FECİRDEN SONRA YOLCULUK  YAPMAYA SICAK BAKMADIKLARI, SÖYLENMEKTEDİR.

- CUMA NAMAZI İLE YÜKÜMLÜ KİŞİLERİN  CUMA GÜNÜ ZEVALDEN VAKTİNDEN  HATİBİN MİNBERDE OLDUĞU SIRADA , ALIŞVERİŞ YAPMALARI HANEFİLERE GÖRE, TAHRİMEN MEKRUH  OLMAKLA BİRLİKTE YAPILAN ALIŞVERİŞ GEÇERLİ DİR. DİĞER MEZHEPLERE GÖRE ,  BU VAKİTTE ALIŞVERİŞ YAPMAK , HARAMDIR VE BU ESNADA YAPILAN AKDİN GEÇERLİ  OLMAYACAĞI KANAATİ HAKİMDİR.

- VİTİR- ARAPÇADA”ÇİFT”İN KARŞITI (TEK) ANLAMINDADIR.

- HZ. PEYGAMBER, GÜNÜN KILINAN SON NAMAZININ TEK (VİTİR)  OLMASINI TAVSİYE VE TEŞVİK  ETMİŞ VE KILINMA VAKTİNE İLİŞKİN OLARAK DA SABAH NAMAZININ SÜNNETİNDEN BİRAZ ÖNCEKİ VAKİT YANİ SABAH NAMAZININ VAKTİNİN GİRMESİNE YAKIN BİR VAKTİ ÖNERMİŞ, BUNUNLA BİRLİKTE GECE UYANAMAYACAĞINDAN ENDİŞE EDENLERİN  YATMADAN ÖNCE KILABİLECEKLERİNİ BELİRTMİŞTİR.

- EBU HANİFE, VİTİR NAMAZININ VACİP OLDUĞUNU SÖYLERKEN,  EBU YUSUF İLE MUHAMMED VE DİĞER ÜÇ MEZHEP İMAMI, BUNUN MÜEKKED SÜNNET  OLDUĞUNU  SÖYLEMİŞLERDİR.

- VİTİR NAMAZININ VAKTİ, YATSI NAMAZINDAN SONRA FECRİN DOĞĞMASINA KADARDIR. 

-BU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE; FECİRDEN SONRA KILINAMAZ.

- MALİKİ, ŞAFİYEVE HANBELİYE GÖRE İSE; SABAH NAMAZI KILINMADIĞI MÜDDETÇE, FECİRDEN SONRA DA VİTİR NAMAZI KILINIR.

- VİTİR NAMAZI; HANEFİLERE GÖRE; AKŞAM NAMAZI GİBİ  BİR SELAMLA  KILINAN ÜÇ REKATTAN İBARETTİR. AKŞAM NAMAZINDAN FARKI;  BUNUN HER REKATİNDE FATİHA VE ARDINDAN  BİR SURE VE SON REKATTA RÜKUUDAN ÖNCE TEKBİR ALINARAK “KUNUT DUASI”  OKUNMASIDIR. BU TEKBİRİ ALMAK VE  KUNUT DUASINI OKUMAK , EBU HANİFEYE GÖRE VACİPTİR. VE HANGİSİ TERKEDİLİRSE SEHİV SECDESİ GEREKİR.

- EBU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE; KUNUT DUASI OKUMAK , SÜNNETTİR.

- MALİK; ÜÇ REKAT VİTİR NAMAZI KILMAYI, MÜSTEHAB GÖRMÜŞTÜR. BU ÜÇ REKATIN ARASI  SELAMLA AYRILMALIDIR, YANİ HER BİRİNDE SELAM VERİLMELİDİR.

- MALİKİLERE GÖRE VİTİR BİR REKAT OLARAK DA KILINABİLİR.

- VİTİR NAMAZI; BİNEK ÜZERİNDE KILINABİLİR, BİNEK NEREYE YÖNELİRSE YÖNELSİN, SAKINCA YOKTUR. ÇÜNKÜ HZ. PEYGAMBER BUNU, BİNEK ÜZERİNDE KILMIŞTIR. BU HUSUS;  VİTİR NAMAZININ FARZ OLMADIĞINA DA GEREKÇE YAPILMAKTADIR.

- HZ. PEYGAMBER, HİÇ BİR FARZ NAMAZI BİNEK ÜZERİNDE KILMADIĞI HAKDE, VİTİRİ BİNEK Ü

- HANEFİLERE GÖRE KUNUT DUASI, SADECE VİTİR NAMAZINDA OKUNUR.

- ŞAFİİ VE MALİKİLERE GÖRE;  HER ZAMAN SABAH NAMAZININ FARZINDA , RÜKUUDAN SONRA AYAKTA KUNUT DUASI OKUNABİLİR.

- BU KONUT DUASI; MALİKİLERE GÖRE MÜSTEHAB,  ŞAFİİLERE GÖRE SÜNNETTİR.

- SABAH NAMAZINDA  KUNUT DUASI OKUYAN BİR ŞAFİİ VEYA MALİKİ İMAMA UYAN HANEFİ, SUSUP BEKLEYEBİLECEĞİ GİBİ İÇİNDEN KUNUT DUASINI OKUYABİLİR.

- VİTİR NAMAZI, MÜSTAKİL BİR NAMAZ OLDUĞU İÇİN YATSI NAMAZIYLA BİRLİKTE  KAZAYA KLADIĞI VAKİT, KAZA EDİLMESİ GEREKİR.

- KUNUT DUASINI OKUYAMAYAN KİMSE, “RABBENA ATİNA” DUASINI OKUR VEYA ÜÇ KERE “ALLAHÜMMEĞFİRLİ” VEYA ÜÇ KERE “YA RABBİ” DER.

- VİTİR NAMAZI, MÜNFERİDEN, TEK KILINIR. CEMEATLE KILINMASI SADECE RAMAZAN AYINA MAHSUSTUR.

- BAYRAM NAMAZI. HANEFİ  MEZHEBİNDE, CUMA NAMAZININ VÜCUB ŞARTLARINI TAŞIYAN KİMSELERE VACİPTİR.

- ŞAFİİ VE  MALİKİLERE GÖRE ; MÜEKKED SÜNNET, HANBELİLERE GÖRE İSE; FARZI KİFAYEDİR.

- BAYRAM NAMAZININ SIHHAT ŞARTLARI HANEFİLERE GÖRE; HUTBE HARİÇ  CUMA NAMAZININ SIHHAT ŞARTLARI İLE AYNIDIR.  SADECE HUTBENİN HÜKMÜ BAKIMINDAN  ARALARINDA FARK VARDIR.

- CUMA NAMAZINDA  HUTBE, SIHHAT ŞARTI OLDUĞU HALDE, BAYRAM NAMAZINDA SÜNNETTİR.

- HUTBE; CUMA NAMAZINDA NAMAZDAN ÖNCE, BAYRAM NAMAZINDA İSE NAMAZDAN SONRA OKUNUR.

- ŞAFİİLERE GÖRE; KAINLAR DA BAYRAM NAMAZI İLE YÜKÜMLÜDÜRLER. BU NAMAZIN , CEMEATLE KILINMASI  ŞART OLMAYIP, MÜNFERİDEN DE KILINABİLİR. FAKATCAMİİDE CEMEATLE KILINMASI DAHA FAZİLETLİDİR.

- ZAİT TEKBİRLER, İLAVE TEKBİRLER; VACİP OLUP, BİRİNCİ REKATTAN SONRA  ALINIR.  TEKBİRLERLE BİRLİKTE ELLER KALDIRILIR VE YANLARA  BIRKILIR. (REF VE İRSAL).

-İLK REKATTA İFTİTAH TEKBİRİNDEN SONRA ELLER BAĞLANIR (İTİMAD) VE SÜBHANEKE OKUNUR. BUNDAN SONRA İMAMLA BİRLİKTE ZAİT TEKBİRLERE GEÇİLİR. İMAMIN TEKBİRİ, DİĞER TEKBİRLER DE OLDUĞU GİBİ SESLİ, CEMEATİN TEKBİRİ İSE ALÇAK SESLE OLUR.  İKİNCİ KEZ  ALLAHÜ EKBER DENİLERREK ELLER KALDIRILIR VE YANLARA  SALINIR, ÜÇ KERE SÜBHANELLAH DİYECEK KADAR BEKLENDİKTEN SONRA YENİDEN TEKBİR  ALINIR, AYNI ŞEKİLDE ELLER KALDIRILIR, YANLARA  BIRAKILIR.  ÜÇÜNCÜ TEKBİRDE ELLER BAĞLANIR. CEMEAT SUSAR, İMAM  GİZLİCE EUZÜ BESMELE ÇEKTİKTEN SONRA AÇIKTAN FATİHA OKUMAYA BAŞLAR. FATİHADAN SONRA BİR SURE OKUR, RÜKUU VE SECDEDEN SONRA  İKİNCİ REKATA KALKILIR. İKİNCİ REKATTA İMAM, FATİHA VE ARKASINDAN  BİR SURE OKUDUKTAN SONRA  ÜÇ DEFA TEKBİR ALIR VE ELLER  YANLARA SALIVERİLİR. DÖRDÜNCÜ TEKBİR, RÜKUUYA GEÇİŞ TEKBİRİ OLUP, BU TEKBİRLE  RÜKUYA GİDİLİR VE NAMAZ TAMAMLANIR.

- DİĞER MEZHEPLERDE, TEKBİR SAYISI İLE İLGİLİ FARKLI UYGULAMALAR DA VARDIR.

- BAYRAM NAMAZININ VAKTİ; GÜNEŞİN DOĞUŞU SIRASINDAKİ KERAHAT VAKTİNİN ÇIKMASINDAN  SONRADIR.  BİR MAZERET SEBEBİYLE BİR BELDEDE BAYRAM NAMAZI BİRİNCİ GÜN KILINAMAMIŞSA, RAMAZAN BAYRAMI İKİNCİ GÜNÜ, KURBAN BAYRAMI İSE İKİNCİ GÜN, O GÜN DE KILINAMAZSA ÜÇÜNCÜ GÜN KILINABİLİR.  ANCAK BAYRAM NAMAZI ÖZÜRSÜZ OLARAK  TERKEDİLMİŞSE, ARTIK KILINMAZ,KURBAN BAYRAMI İSE KERAHATLE BİRLİKTE  İKİNCİ VEYA ÜÇÜNCÜ GÜN KILINABİLİR.

- BAYRAM NAMAZININ İLK REKATİNE ZAİT TEKBİRLERİN ALINMASINDAN SONRA  YETİŞİP İMAMA UYAN KİMSE, İFTİTAH TAKBİRİNİ ALDIKTAN SONRA  SÜBHANEKE OKUMAZ, HEMEN ZAİT TEKBİRLERİ ALIR.

- EĞER İMAM RÜKUDA İKEN  YETİŞMİŞ İSE BU TAKDİRDE, AYAKTA TEKBİR ALIP İMAMA İKTİDA EDER VE HEMEN RÜKUUYA GİDER VE RÜKU TESBİHLERİNİN YERİNE ZAİT TEKBİRLERİ, ELLERİNİ KALDIRMAKSIZIN  ORADA YAPAR. YETİŞTİREMEZSE, ZAİT TEKBİRLER ONDAN DÜŞMÜŞ OLUR. İMAMA İKİNCİ REKATTA YETİŞMİŞ OLAN KİMSE, İMAM SELAM VERDİKTEN SONRA  KILAMAIĞI BİRİNCİ REKATI  KAZA ETMEK İÇİN KALKTIĞINDA  ZAİT TEKBİRLERİ, KIRAATTEN SONRAYA BIRAKIR.

- PEYGAMBERİMİZİN, KURBAN BAYRAMININ ARAFE GÜNÜ SABAH NAMAZINDAN BAŞLAYARAK BAYRAMIN DÖRDÜNCÜ GÜNÜ İKİNDİ NAMAZINA KADAR, İKİNDİ NAMAZI DA DAHİL OLMAK ÜZERE, FARZLARDAN SONRA  TEŞRİK TEKBİRLERİ GETİRDİĞİNE DAİR RİVAYETLER VARDIR.

- EBU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE; ARAFE GÜNÜ SABAH NAMAZINDAN  BAYRAMIN DÖRDÜNCÜ GÜNÜ İKİNDİ NAMAZINA KADAR  23 VAKİT, HER FARZIN SELAMINDAN SONRA   TEŞRİK TEKBİRLERİ GETİRMEK, KADIN ERKEK VE SEFERİ MUKİM AYIRIMI YAPMAKSIZIN  HER MÜKELLEFE VACİPTİR.  TEŞRİK GÜNLERİNDE KAZAYA KALAN NAMAZ, YİNE O GÜNLERDE KAZA EDİLİRSE TEŞRİK TEKBİRLERİNİ DE KAZA ETMEK GEREKİR.  BUNUN DIŞINDA TEŞRİK TEKBİRLERİ KAZA EDİLMEZ.

- EBU HANİFEYE GÖRE İSE;  BU TEKBİRLER, KURBAN BAYRAMININ ARAFE GÜNÜNDEN BİRİNCİ GÜNÜ İKİNDİ NAMAZINA KADAR “SEKİZ VAKİT”, CEMEATLE KILINAN FARZ NAMAZLARDAN SONRA VACİPTİR.  DOLAYISI İLE  BU VACİPLK, CEMEATE KATILMASI GEREKMEYEN  SEFERİ VE MKİM KİŞİLER İÇİN  SÖZ KONUSU DEĞİLDİR. (MÜNFERİDEN KILANLAR İÇİN GEREKLİ DEĞİLDİR.)

- BAYRAM NAMAZI, ŞAFİİ VE  HANBELİ MEZHEBİNE GÖRE SÜNNET; MALİKİLERE GÖRE MENDUPTUR.

-

 

 

FIKIH101

- MALİKİ MEZHEBİNDE, CUMA NAMAZI İÇİN CEMEATİN İMAMDAN BAŞKA EN AZ ONİKİ KİŞİ OLMASI ŞARTTIR. (İMAM + 12 cemeat). ANCAK İMAM MALİK, BU KONUDA KESİN BİR SAYI BELİRLEMEKSİZİN , KIRK KİŞİDEN AZ SAYIDA OLAN BİR CEMEATLE CUMA KILINABİLİRSE DE, ÜÇ – DÖRT KİŞİ GİBİ AZ BİR SAYI İLE KILINAMAYACAĞI YÖNÜNDE BİR GÖRÜŞ DE NAKLEDİLMEKTEDİR.

- MALİKİLERDE, CUMA NAMAZINDA, İMAMIN MUKİM OLMASI ŞARTTIR.

- TABERİNİN CUMA NAMAZI İÇİN İMAMDAN BAŞKA  BİR  (İMAM + 1 CEMEAT) KİŞİNİN BULUNMASININ YETERLİ OLACAĞINA DAİR BİR GÖRÜŞÜ OLDUĞU GİBİ, BU SAYIYI EN AZ DÖRT, YEDİ, DOKUZ, YİRMİ, OTUZ VE SEKSEN OLARAK BELİRLEYEN İCTİHADLAR DA VARDIR.

 İSLAM BİLGİNLERİ, CUMA NAMAZI KILINACAK YERİN  ŞEHİR VEYA ŞEHİR HÜKMÜNDE BİR YERLEŞİM  BİRİMİ  OLMASINI  ŞART KOŞMUŞLARDIR.

- HANEFİLERE GÖRE;  CUMA NAMAZI KILINACAK YERLEŞİM BİRİMİNİN  ŞEHİR VEYA ŞHİR HÜKMÜNDE  BİR YER OLMASI YADA BÖYLE BİR YERİN CİVARINDA  BULUNMASI GEREKİR.

- ESAS OLAN KRİTER;  EN BÜYÜK CAMİ, ORADA CUMA NAMAZI İLE YÜKÜMLÜ BULUNANLARI ALAMAYACAK KADAR NÜFUSA  SAHİP  OLMA DIR.

- FARZI EDA EDECEK SAYIDA CEMEATİN YERLEŞİK BULUNDUĞU  KÖY, KASABA, BELDE GİBİ TÜM BİRİMLERDE CUMA NAMAZININ  KILINABİLECEĞİ, BİLGİNLERCE KABUL  EDİLMEKTEDİR.

- MALİKİLERE GÖRE, Cuma namazı kılınacak yerin ,  insanların devamlı oturdukları şehir, köy vb.  bir yerleşim  birimi veya buraların  civarında  bir yer olması  gerekir.  Bu bakımdan, ÇADIR VB.  BARINAKLARDAN OLUŞAN  VE GEÇİCİ OLARAK  OTURULAN YERLERDE  CUMA NAMAZI  KILINAMAZ.

- MALİKİLER AYRICA, CUMA NAMAZI KILINACAK YERDE  CAMİ BULUNMASINI DA ŞART KOŞMUŞLARDIR.

-  ŞAFİİLERE GÖRE,  Cuma namazının , insanların  devamlı olarak  oturdukları bir şahir veya köyün sınırları içinde olması gerekir.  ÇÖLDE VEYA ÇADIRLARDA YAŞAYANLAR, YANİ BELLİ BİR YERLEŞİM  BİRİMİ İÇİNDE OTURMAYANLAR, SAYICA  NA KADAR  ÇOK OLURLARSA OLSUNLAR ORADA CUMA NAMAZI KILAMAZLAR.

- HANBELİLERE GÖRE İSE;  CUMA NAMAZININ KILINABİLECEĞİ YERİN  EN AZ KIRK KİŞİNİN DEVAMLI  OTURDUĞU YER OLMASI ŞARTTIR.(İMAM + 39 CEMEAT)

-  BİR YERLEŞİM BİRİMİNDE BİRDEN FAZLA  YERDE  CUMA NAMAZI KILINIP KILINAMAYACAĞI  KONUSUNDA FARKLI GÖRÜŞLER VARDIR.  BÜTÜN MEZHEPLER, BİR ŞEHİRDE KILINAN CUMA NAMAZININ  MÜMKÜN OLDUĞUNC  BİR TEK CAMİDE  KILINMASI GEREKTİĞİ  ÜZERİNDE  DURMUŞLARDIR.

- EBU HANİFEDEN BU KONUDA  NAKLEDİLEN İKİ GÖRÜŞTEN BİRİNE GÖRE; BİR ŞEHİRDE  YALNIZ BİR YERDE  CUMA NAMAZI KILINABİLİR. DİĞERİNE GÖRE İSE;  BİR ŞEHİRDE  BİRDEN FAZLA  YERDE  CUMA  NAMAZI KILINABİLİR.

- İMAMI MUHAMMED, BUNLARDAN İKİNCİSİNİ BENİMSEMİŞTİR.

- EBU YUSUFA GÖRE İSE, şehrin ortasından  nehir geçip de şehri ikiye bölüyorsa veya şehir zayıf ve yaşlı kimselerin   CUMA KILINAN CAMİYE  GELMELERİNİ ZORLAŞTIRACAK  ÖLÇÜDE BÜYÜK İSE, BİR ŞAHİRDE İKİYERDE  CUMA NAMAZI KILINABİLİR. BU DURUMLAR SÖZ KONUSU DEĞİLSE, SADECE BİR YERDE KILINIR.

- HANEFİ MEZHEBİNDE  FETVAYA ESAS OLAN VE KUVVETLİ BULUNAN GÖRÜŞ, BİR ŞEHİRDE BİRDEN FAZLA  CAMİ BULUNMASI HALİNDE  , BÜTÜN CAMİLERDE  CUMA NAMAZI  KILINMASINA CEVAZ VEREN  GÖRÜŞTÜR.

- ŞAFİİLERE GÖRE, BİR ŞEHİRDE BİRDEN FAZLA CAMİ BULUNSA BİLE,  BİRDEN FAZLA  YERDE KILMAYI ZORUNLU KILAN SEBEPLER OLMADIKÇA SADECE  BİR CAMİDE CUMA NAMAZI KILINIR. BÖYLE BİR SEBEP YOKKEN , BİRDEN FAZLA CAMİDE CUMA NAMAZI KILINSA, SADECE  NAMAZA İLK BAŞLAYANLARIN  NAMAZLARI SAHİH OLUR. DİĞERLERİNİNKİ SAHİH OLMAZ. BU DURUMDA DİĞERLERİNİN SONRADAN ÖĞLE NAMAZINI KILMALARI GEREKİR.  ANCAK ŞEHRİN ÇOK BÜYÜK OLMASI  SEBEBİYLE, CUMA NAMAZI İÇİN HERKESİN  BİR YERE TOPLANMASI ÇOK ZOR OLUYORSA  VEYA GÜVENLİK, SAĞLIK VB. KONULARDA CİDDİ ENDİŞELERBULUNMASI SEBEBİYLE BİR YERDE TOPLANILMASINDA SAKINCA VARSA, İHTİYAÇ DURUMUNA GÖRE, BİRŞEHİRDE BİRDEN  FAZLA YERDE CUMA NAMAZI KILINIRSA, BURLARDA CUMA NAMAZI KILANLARIN  AYRICA ÖĞLE NAMAZI KILMALARI GEREKMEZ..

- MALİKİLERE GÖRE; BİRDEN FAZLA YERDE KILMAYI ZORUNLU KILAN SEBEPLER OLMADIKÇA BİR ŞEHİRDE SADECE BİR YERDE CUMA NAMAZI KILINIR. BÖYLE BİR SEBEP OLMADIĞI HALDE BİR BELDEDE BİRDEN FAZLA CAMİDE CUMA NAMAZI KILINIRSA SADECE O BELDEDEKİ EN ESKİ CAMİDE (ÖTEDEN BERİ O BELDEDE CUMA NAMAZI KILINAGELDİĞİ CAMİDE) KILANLARIN CUMA NAMAZLARI SAHİH OLUR.

- HANBELİLERE GÖRE; ZORLAYICI SEBEPLER YOKSA, BİR ŞEHİRDE SADECE BİR YERDE CUMA NAMAZI KILINIR. BİR CAMİ YETERLİ OLDUĞU HALDE İKİ CAMİDE, İKİ CAMİ YETERLİ OLDUĞU  HALDE ÜÇÜNCÜ CAMİDE CUMA NAMAZI KILINAMAZ.

- HANBELİLERE GÖRE ; İHTİYAÇ BULUNMADIĞI HALDE, BİRDEN FAZLA YERDE CUMA NAMAZI KILINSA,  BU DURUMDA SEDECE  DEVLET BAŞKANI VEYA TEMSİLCİSİNİN KILDIRDIĞI CUMA NAMAZI SAHİH OLUR.  BU DURUMDA,  CUMA NAMAZINI ÖNCE  VEYA SONRA KILMAK ÖNEMLİ DEĞİLDİR.

-  HANEFİLER; DEVLET BAŞKANI VEYA TEMSİLCİSİNİN YA DA BUNLAR TARAFINDAN YETKİLİ KILINAN BİR KİŞİNİN KILDIRMASI GEREKTİĞİ İLERİ SÜRMÜŞLERDİR.

- HANEFİLERİN DIŞINDAKİ DİĞER MEZHEPLER; CUMA NAMAZININ GEÇERLİLİĞİ İÇİN  BU ŞARTI ARAMAZLAR. ANCAK HANEFİLER DIŞINDAKİ BAZI BİLGİNLERE GÖRE DE, BAZI DURUMLARDA MESELA, ZORUNLU OLMADIĞI HALDE BİRDEN FAZLA YERDE CUMA NAMAZI KILINMASI DURUMUNDA SADECE DEVLET BAŞKANI VEYA TEMSİLCİİNİN KILDIRDIĞI CUMA NAMAZI SAHİHTİR.

- BİR CAMİDE CUMA NAMAZI KILDIRMASI İÇİN  KENDİSİNE YETKİ VERİLEN KİMSE O CAMİDE CUMA NAMAZINI KENDİSİ KILDIRABİLECEĞİ GİBİ BİR BAŞKASINA DA KILDIRTABİLİR. NAMA İÇİN VERİLEN İZİN, HUTBE İÇİN DE GEÇERLİDİR.

-  HUTBE VE CUMA NAMAZI, ADETA SİYASİ BİR SEMBOL OLMUŞTUR.

- BİR ÜLKEDE  CAMİLERİN YAPILMASINA İZİN VERİLMESİ, İMAMLARIN MAAŞLARININ DEVLET TARAFINDAN ÖDENMESİ VE BU İŞLER İÇİN  KAMUSAL BİR ÖRGÜTLENMENİN MEVCUT OLMASI, CUMA NAMAZININ KILINMASI İÇİN  DE İZİN SAYILIR. VE ŞART YERİNE GELMİŞ  OLUR.

- HANEFİ FIKIHÇILAR, DEVLET BAŞKANININ VEYA İZNİNİN  BULUNMAMASI DURUMUNDA, BİR CEMEAT TEŞKİL EDEBİLEN MÜSLÜMANLARIN  ARALARINDAN BİRİNE CUMA İMAMLIĞI SELAHİYETİ VEREREK BU NAMAZI KILABİLECEKLERİNE, FETVA VERMİŞLERDİR.

- CUMA KILINAN YERİN HERKESE AÇIK OLMASI ANLAMINA GELEN İZİN DE ( İZNİ AMM); BAZI KİTAPLARDA AYRI BİR ŞART OLARAK DEĞERLENDİRİLMEKLE BERABER, BİR ANLAMDA   DEVLET BAŞKANININ  İZNİ KAPSAMINDA YER ALIR.

- HANEFİLERE GÖRE, BİR YERDE CUMA NAMAZI KILINABİLMESİ İÇİN O YERDE CUMA NAMAZI KILINMASINA, YETKİLİ KİMSE TARAFINDAN  , HERKESE AÇIK OLMAK ÜZERE İZİN VERİLMESİ ŞARTTIR.

- GÜVENLİK VE GÜVENLİĞİNKORUNMASI GİBİ SEBEPLERLE HERKESE AÇIK OLMAYAN YERLERDE BULUNAN CEMEAT, CUMA NAMAZI KILABİLİR. BURADA İZNİ AMM ŞARTI ZARURET SEBEBİYLE KALKMIŞ OLUR.

- CUMA NAMAZININ SIHHAT ŞARTLARINDAN BİRİSİNİN DE  HUTBE OLDUĞU HUSUSUNDA , FAKİHLER GÖRÜŞ BİRLİĞİ İÇİNDEDİRLER.  ANCAK CUMA NAMAZININ  SIHHAT ŞARTLARINDAN  OLAN HUTBENİN; RÜKUNLARI VE  GEÇERLİLİK ŞARTLARI  KONUSUNDA  MEZHEPLER ARASINDA  GÖRÜŞ FARKLILIKLARI VARDIR.

- HUTBE; BİRİNE HİTAP ETMEK, BİR ŞEYLER SÖYLEMEK.

- HUTBENİN RÜKNÜ-

-  EBU HANİFEYE GÖRE; HUTBENİN RÜKNÜ YANİ  TEMEL UNSUURU; ALLAHI ZİKRETMEKTEN İBARET OLDUĞU İÇİN,  HUTBE NİYETİYLE “ELHAMDÜLİLLEH” VEYA “SÜBHANELLAH” VEYA “LA İLAHE İLLELLAH”  DEMEK SURETİYLE HUTBE YERİNE GETİRİLMİŞ OLUR.  FAKAT BU KADARLA YETİNİLMESİ MEKRUHDUR.

- EBU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE İSE, HUTBENİN RÜKNÜ ; HUTBE DENİLECEK MİKTARDA BİR ZİKİRDEN  İBARETTİR. Kİ; BU ZİKRİN UZUNLUĞUNUN DA  EN AZ “TEŞEHHÜT MİKTARI” KADAR  YANİ  TAHIYYAT DUASINI OKUYACAK KADAR OLMASI GEREKİR.

- İMAMI MALİKE GÖRE, hutbenin rüknü;  MÜMİNLERE HİTABEN MÜJDELİ VEYA SAKINDIRICI İFADE TAŞIMASIDIR.

- İMAMI ŞAFİYE GÖRE İSE HUTBENİN BEŞ RÜKNÜ VARDIR:

1- HER İKİ HUTBEDE DE ALLAHA HAMDETMEK,

2-  HER İKİ HUTBEDE DE  PEYGAMBERE SALAVAT GETİRMEK ,

3- HER İKİ HUTBEDE DE  TAKVAYI TAVSİYE ETMEK,

4-  HUTBELERDEN  BİR AYET OKUMAK( AYETİN BİRİNCİ  HUTBEDE OLMASI EFDLDİR),

5- İKİNCİ HUTBEDE MÜMİNLERE DUA ETMEK.

-HANBELİLERE GÖRE İSE HUTBENİN RÜKUNLARI; SONUNCUSU HARİÇ , ŞAFİİLRDEKİ İLE AYNI DIR. YANİ HANBELİLERDE HUTBENİN RÜKNÜ, DÖRTDÜR.

- HANEFİLERE GÖRE CUMA NMAZI HUTBESİNİN SAHİH OLABİLMESİ İÇİN;

1- VAKİT İÇİNDE OKUNMASI,

2- NAMAZDAN ÖNCE OKUNMASI,

3- HUTBE NİYETİYLE OKUNMASI,

4- CEMEATİN HUZURUNDA  OKUNMASIDIR.

- BU SON ŞARTIN YERİNE GELMİŞ OLABİLMESİ İÇİN, KENDİSİYLE CUMA SAHİH OLAN  EN AZ BİR KİŞİNİN BULUNMASI GREKİR. HER NE KADAR, HANEFİ MEZHEBİNDE  HUTBENİN SIHHATİ İÇİN CEMEATİN ŞART OLMADIĞINA DAİR BİR GÖRÜŞ MEVCUT İSE DE, BİR KİŞİ BİLE OLSA CEMEATİN HUZURUNDA  OKUNMASININ GEREKTİĞİ ŞEKLİNDEDİR VE BUNUN , KENDİSİYLE CUMA NAMAZI SAHİH OLABİLECEK BİR KİŞİ OLMASI DA ŞARTTIR.  ANCAK HUTBENİN SIHHATİ İÇİN , CEMEATİN İŞİTMESİ ŞART OLMAYIP SADECE HAZIR BULUNMASI YETERLİDİR.

5-  HUTBE İLE NAMAZ ARASINDA , YİYİP İÇMEK GİBİ NAMAZ VE HUTBE  İLE BAĞDAŞMAYAN BİR ŞEYLE KESİLİP AYRILMAMASI.

-HATİBİN;

1-  SETRİ AVRET,

2- HADESTEN TAHARET,  ŞARTLARINI TAŞIYOR OLMASI VE

3- HUTBEYİ AYAKTA OKUMASI, ŞART DEĞİLDİR.  FAKAT BUNLARA RİAYET EDİLMESİ GEREKİR. ÇÜNKÜ BUNLAR, KABUL EDİLEN BİR GÖRÜŞE GÖRE, SÜNNET OLMAKLA BERABER  BUNLARIN VACİP OLDUĞUNU SÖYLEYENLER DE VARDIR.

- HANEFİYE GÖRE; CUMA HUTBESİNİN ARAPÇA OLMASI ŞART DEĞİLDİR.

- MALİKİLERE GÖRE İSE; CUMA NAMAZI HUTBESİNİN GEÇERLİ OLMASININ ŞARTLARI;

1- HATİBİN AYAKTA OLMASI,

2- HER İKİ HUTBENİN DE ÖĞLE VAKTİ GİRDİKTEN SONRA İRAD EDİLMESİ,

3- HER İKİ HUTBENİN DE  HUTBE OLARAK NİTELENDİRİLEBİLECEK İÇERİKTE OLMASI,

4-  MESCİDİN İÇİNDEİRAD EDİLMESİ,

5-  NAMAZDAN ÖNCE OLMASI ,

6- EN AZ ON İKİ KİŞİLİK BİR CEMEATİN HAZIR BULUNMASI,

7- AÇIKTAN OKUNMASI,

8-ARAPÇA OLMASI,

9-  HUTBELERİN ARASINA VE HUTBE İLE NAMAZ ARASINA  BAŞKA BİR MEŞGULİYETİN  SOKULMAMASI.

- MALİKİLERE GÖRE DE HATİBİN ABDESTLİ OLMASI ŞART OLMADIĞI GİBİ  HUTBEDE NİYET DE ŞART DEĞİLDİR.

- ŞAFİİLERE  GÖRE CUMA  NAMAZI HUTBESİNİN SAHİH OLABİLMESİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR;

1- HUTBENİN BEŞ RÜKNÜNDEN HER BİRİNİN  ARAPÇA AOLMASI,

2- ÖĞLE VAKTİ İÇİNDE OKUNMASI,

3- HATİBİN GÜCÜ YETİYORSA, HUTBELERİ AYAKTA OKUMAASI,

4- BİR MAZERETİ YOKSA  İKİ HUTBE ARASINDA OTURMASI,

5- İKİ HUTBENİN RÜKUNLARINI EN AZ KIRK KİŞİNİN DİNLEMESİ,

6- HUTBENİN NAMAZDAN ÖNCE OKUNMASI VE GEREK HUTBELERİN  ARASINA GEREKSE HUTBE İLE NAMAZIN ARASINA BAŞKA BİR MEŞGULYETİN GİRMEMESİ,

7- HAİBİN HADESTEN TAHARET VE NECASETTEN TEMİZ OLMASI,

8- HATİBİN SETRİ AVRETE RİAYET ETMESİ,

9- HATİBİN ERKEK OLMASI,

10- HATİBİN KIRK KİŞİNİN DUYABİLECEĞİ  ŞAKİLDE SESİNİ YÜKSELTMESİ,

11-  HATİBİN İMAMLIĞININ  SAHİH OLMASI,

12- HATİBİN NAMAZIN  FARZ VE SÜNNETLERİNİ BİRBİRİNDEN AYIRACAK KADAR BİLGİ SAHİBİ OLMASI, HİÇ DEĞİLSE FARZI SÜNNET OLARAK BİLMEMESİ.

- ŞAFİİLERE  GÖRE  DE HUTBE İÇİN NİYET ŞART DEĞİLDİR.

- HUTBENİN SÜNNETLERİ:

1-  HATİBİN HUTBE İÇİN MİNBERRE  KOLAYCA VE KİMSEYE EZİYET VERMEDEN  ÇIKABİLMESİ İÇİN  MİNBERE YAKIN YERDE BULUNMASI, CUMANIN İLK SÜNNETİNİ MİNMERİN ÖNÜNDE KILMASI. BÖYLE YAPMAMAI, YANİ  MİHRAPTA VEYA MİNBERE UZAK BİR YERDE KILMASI MEKRUHTUR.

2- HATİBİN MİNBERE ÇIKTIKTAN SONRA CEMEATE DÖNÜK OLARAK  OTURMASI VE OKUNACAK EZANI BU ŞEKİLDE DİNLEMESİ,

3- EZANIN, HATİBİN HUZURUNDA OKUNMASI,

4-  HATİBİN EZANDAN SONRA KALKIP,  HER İKİ HUTBEYİ AYAKTA OKUMASI. ( HUTBENİN AYAKTA OKUNMASININ  VACİP OLDUĞU YÖNÜNDE DE GÖRÜŞ  BULUNMAKTADIR.)

5- HUTBE OKURKEN HATİBİN YÜZÜNÜN CEMEATE DÖNÜK OLMASI ,

6-HUTBEYE GİZLİCE EUZÜ ÇEKTİKTEN SONRA SESLİ OLARAK, ALLAHA HAMD VE SENA İLE BAŞLAMASI,

7-  KELİME İ ŞAHADET OKUMASI VE HZ. PEYGAMBERE SALAVAT GETİRMESİ,

8-  MÜSLÜMANLARA NASİHATTA BULUNMASI,

9-  EUZÜ İLE KURANDAN BİR AYET OKUMASI,

10 HUTBEYİ İKİ BÖLÜM HALİNDE YAPMASI VE İKİ HUTBE ARASINDA  KISA BİR SÜRE , ORTALAMA ÜÇ AYET OKUYACAK  KADAR  BİR SÜRE OTURMASI,

11- İKİNCİ HUTBEYE DE BİRİNCİDE OLDUĞU GİBİ ALLAHA HAMD EDEREK VE HZ. PEYGAMBERE SALAVAT GETİREREK  BAŞLAMAASI,

12- İKİNCİ HUTBEDE; MÜMİNLERİ AF VE MAĞFİRET ETMESİ, ONLARA AFİYET VE ESENLİK VERMESİ  VE ONLARI MUZAFFER KILMASI İÇİN  ALLAHA DUA ETMESİ,

13-  İKİNCİ HUTBEYİ, BİRİNCİ HUTBEYE GÖRE DAHA ALÇAK SESLE OKUMASI,

14- HUTBEYİ KISA TUTMASI,

15- HUTBEYİ CEMEATİN  İŞİTEBİLECEĞİ BİR SESLE  OKUMASI,,

16- ABDESTLİ OLMASI VEYA AVRET YRLERİNİN ÖRTÜLÜ BULUNMASI (BUNLARIN VACİP OLDUĞU DA SÖYLENMEKTEDİR.),

17- HUTBEDEN SONRA  NAMAZ İÇİN KAMET GETİRİLMESİ,

18- CUMA NAMAZINI HUTBE OKUYAN KİŞİNİN KILDIRMASI,

- HANEFİLERİN, HUTBENİN SÜNNETLERİ OLARAK KABUL ETTİĞİ  BİR ÇOK HUSUS ; ŞAFİİLERDE HUTBENİN SAHİH OLMASININ ŞARTI OLARAK GÖRÜLÜR.

- HUTBENİN MEKRUHLARI; HUTBENİN SÜNNETLERİNİ TERK ETMEK , MEKRUHTUR.AYRICA HUTBE OKUNURKEN  KONUŞMAK VE  KONUŞAN BİRİNİ  KONUŞMAMASI İÇİN UYARMAK , TAHRİMAN MEKRUHTUR.  HATTA HATİB İLE CEMEATİN, DİNİ MESELELERDE SRU – CEVAP ŞEKLİNDEKİ KONUŞMASI  DAHİ, CAMİ DİSİPLİNİNİ BOZACAĞI GEREKÇESİYLE HOŞ  KARŞILANMAMIŞTIR.

- HUTBE DİNLEYENLERİN SAĞA SOLA BAKMALARI, SELAM VERİP ALMALARI DA MEKRUHTUR.  HATTA HZ. PEYGAMBERİN ADI ANILDIĞI ZAMAN  YA SESSİZ KALMALI YADA SELATÜ SELAM GETİRMELİDİR. HUTBE ESNASINDA  NAMAZ KILMAK DAHİ MEKRUHTUR.  

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH100

- İMAM DÖRDÜNCÜ REKATTA OTURUP YANLIŞLIKLA BEŞİNCİ REKATA KALKSA, MESBUKUN NAMAZI BU KIYAM İLE FASİT OLUR. FAKAT DÖRDÜNCÜ REKATA OTURMADAN BEŞİNCİ REKATA KALKMIŞ İSE, SECDEYE VARMADIKÇA MESBUKUN NAMAZI  BOZULMAZ.

- CUMA GÜNÜ, DAH ÖNCE YAHUDİ VE HRİSTİYANLAR İÇİN HAFTALIK  İBADET GÜNÜ OLARAK BELİRLENMİŞ, FAKAT ONLAR BUNU DEĞİŞTİREREK YAHUDİLER CUMARTESİYİ, HRİSTİYANLAR PAZARI , HAFTALIK TOPLANTI VE İBADET GÜNÜ KABUL ETMİŞLER.

- ALLAHIN GÜZEL İSİMLERİ ARASINDA İSMİ AZAMI, RAMAZANIN SON ON GÜNÜ İÇERİSİNDE KADİR GECESİNİN GİZLİ TUTULMASI GİBİ CUMA GÜNÜ  İBADET SAATİNİN DE GİZLİ (EŞREF SAATİ – KABUL SAATİ) TUTULMUŞTUR.

- ÜÇ CUMA NAMAZINI TERKEDEN KİMSENİN KALBİNİN MÜHÜRLENECEĞİDİR. KURBAN BAYRAMI ARAFESİNİN CUMAYA RASTLAMASI HALİNDE O YIL YAPILAN  HACCIN, HACCI EKBER (BÜYÜK HAC) OLARAK İSİMLENDİRİLİR.

- CUMA NAMAZI, FARZI AYINDIR. FARZ OLDUĞU; KİTAP, SÜNNET VE İCMAAİLE SABİTTİR. KURANIN 62. SURESİ CUMA NAMAZINDAN BAHSETTİĞİ İÇİN, CUMA SURESİ OLARAK ADLANDIRILMIŞTIR.

- HZ. PEYGAMBERİN CUMA NAMAZINI İLK DEFA HİCRET ESNASINDA , MEDİNE T,YAKINLARINDAKİ RANUNA VADİSİNDE SALİM BİN AVF KABİLESİNİ ZİYARET SIRASINDA, ORADAKİ NAMZGAHTA KILDIRMIŞTIR.

- HİCRETTEN ÖNCE ESAD BİN ZÜRARE NİN MEDİNE DE CUMA NAMAZI KILDIRDIĞI  BİLDİRİLİR.

- BİR  GÖRÜŞE GÖRE; CUMA NAMAZI  MEKKE DE FARZ KILINMIŞ OLMAKLA BİRLİKTE MÜŞRİKLERİN BASKILARI YÜZÜNDEN ORADA  KILINAMAMIŞTIR.

- DİĞER BİR RİVAYETTE GÖRE; CUMA NAMAZI  HİCRET ESNASINDA FARZ KILINMIŞTIR VE İLK CUMAYI, HZ. PEYGAMBER RANUNA VADİSİNDE  KILDIRMIŞTIR. ESAD BİN ZÜRARENİN, MEDİNEDE CUMA NAMAZI KILDIRMASI  UYGULAMASI FARZ DEĞİL, NAFİLE  HÜKMÜ KAPSAMINDADIR.

- BÜTÜN MÜCTEHİDLERE GÖRE; CUMA NAMAZI  FARZI AYINDIR. CUMA NAMAZI, CUMA GÜNÜ ÖĞLE NAMAZI  VAKTİNDE  KILINAN VE FARZI İKİ REKAT  OLAN BİR NAMAZDIR.  BU NAMAZDAN ÖNCE HATİBİN HUTBE OKUMASI, NAMAZIN SIHHAT )GEÇERLİLİK) ŞARTLARINDANDIR. CUMA NAMAZI, O GÜNKÜ ÖĞLE NAMAZININ YERİNİ TUTAR.

- CUMA NAMAZININ VÜCUB ŞARTLARI; CUMA NAMZI KILMAKLA YÜKÜMLÜ OLMANIN  ŞARTLARIDIR.

- SIHHAT ŞARTLARI İSE;  KILINAN NAMAZIN  SAHİH YANİ GEÇERLİ  OLMASININ  ŞARTLARIDIR. SIHHAT ŞARTLARI YERİNE, CUMA NAMAZININ EDASININ ŞARTLARI DA DENİR.

- SIHHAT ŞARTLARI ARASINDA SAYILAN  ŞEYLERDEN ŞU ÜÇÜ;

1- VAKTİN GİRMİŞ OLMASI,

2- DEVLET BAŞKANININ HAZIR BULUNMASI VEYA İZNİ,

3- BULUNULAN YERİN  ŞEHİR  VEYA ŞEHİR HÜKMÜNDE OLMASI,

ESASEN HEM VÜCUB HEM SIHHAT ŞARTLARINDANDIR.

-BUNLARIN BİRİ BULUNMADIĞINDA CUMA NAMAZI KİŞİYE FARZ  OLMAYACAĞI GİBİ, KILINMASI HALİNDE GEÇERLİ DE OLMAZ.

- CUMA NAMAZININ VÜCUB ŞARTLARI;

1- ERKEK OLMAK,

2- MAZERETSİZ OLMAK,

3- HÜRRİYET,

4- İKAMET ( BİR DE YUKARIDAKİLER)

- CUMA NAMAZI,  ERKEKLERE FARZ OLUP, KADINLARA DEĞİLDİR. BU KONUDA BÜTÜN FAKİHLER  GÖRÜŞ BİRLİĞİ ETMİŞTİR.. FAKAT KADINLAR DA CAMİYE  GELİP CUMA NAMAZINI KILSALAR, BU NAMAZLARI SAHİH (GEÇERLİ) OLUR VE ARTIK  OGÜN AYRICA ÖĞLE NAMAZI  KILMAZLAR.

- İLK DÖNEMLERE İLİŞKİN BÜTÜN LİTERATÜR, KADINLARIN ZAMAN ZAMAN  CUMA NAMAZINA  KATILDIKLARINI , FAKAT HZ. PEYGAMBERİN  KADINLARI CUMA NAMAZI KILMAKLA YÜKÜMLÜ TUTMADIĞI, ÇOK AÇIK VE NET BİR ŞEKİLDE ORTAYA KOYMAKTADIR.

- HZ. PEYGAMBERİN , CUMA NAMAZININ KADIN, ÇOCUK, HASTA VE KÖLE DIŞINDA , CEMEAT İÇERİSİNDE BULUNAN HER MÜSLÜMANA FARZ OLDUĞUNU BELİRTEN  BİR SÖZÜ DE BULUNMAKTADIR.

- KADINLARIN CUMA NAMAZI KILMASI KONUSUNDA  BİR SERBESTLİK VARDIR. MÜSAİT ZAMAN VE ZEMAİN BULAN KADINLAR, CUMA NAMAZI KILABİLİRLER BU DURUM, DİNİN KADINLARA TANIDIĞI BİR MUAFİYETTİR.

- BAZI MAZERETLER, CUMA NAMAZINA GİTMAMAYİ MÜBAH KILAR VE BÖYLE BİR MAZERETİ  BULUNAN KİŞİYE, CUMA NAMAZI  FARZ OLMAZ. FAKAT  BÖYLE KİMSELER DE  KENDİLERİNE CUMA NAMAZI FARZ OLMADIĞI  HALDE,  BU NAMAZI KILARLARSA, NAMAZLARI SAHİH OLUR VE ARTIK O GÜN  AYRICA  ÖĞLE NAMAZI KILMAZLAR.

-  CUMA NAMAZINA GİTMEMEYİ  MÜBAH KILAN BELLİ BAŞLI MAZERETLER;

1- HASTALIK,

2- KÖRLÜK, KÖTÜRÜMLÜK,

3-  UYGUN OLMAYAN HAVA VE YOL ŞARTLARI,

4- KORKU.

-  HASTA OLUP CUMA NAMAZINA GİTTİĞİ TAKDİRDE HASTALIĞININ ARTMASINDAN  VEYA UZAMASINDAN  KORKAN KİMSE, CUMA  NAMAZINI KILMAKLA YÜKÜMLÜ  OLMAZ. YÜRÜMEKTAN ACİZ  DURUMDA  BULUNAN ÇOK YAŞLI  KİMSELERDE  BU KONUDA  HASTA HÜKMÜNDEDİRLER.

- CUMA NAMAZI İÇİN CAMİYE GİTTİĞİ TAKDİRDE, HASTAYA ZARAR GELECEĞİNDEN  KORKAN HASTA BAKICI İÇİN DE AYNI HÜKÜM GEÇERLİDİR.

- MİKROBİK VE BULAŞICI HASTALIKLARA  YAKALANMIŞ KİMSELER DE CUMA NAMAZINA  GELMEYEBİLİRLER.

- KÖR (AMA) OLAN KİMSEYE, KENDİSİNİ CAMİYE GÖTÜREBİLECEK  BİRİ BULUNSA BİLE, EBU HANİFE, MALİKİLER VE ŞAFİİİLERE GÖRE; CUMA NAMAZI FARZ DEĞİLDİR.

- HANBELİLERLE, EBU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE İSE;  KENDİSİNİ  CAMİYE GÖTÜREBİLECEK  BİRİ BULUNAN AMAYA, CUMA NAMAZI FARZDIR. KENDİSİNİ CAMİYE GÖTÜREBİLECEK KİMSESİ BULUNMAYAN AMAYA İSE  BÜTÜN  BİLGİNLERE GÖRE CUMA NAMAZI  NAMAZI FARZ DEĞİLDİR. AYAKLARI FELÇ OLMUŞ VEYA KESİLMİŞ  KİMSELERLE  YATALAK HASTALARA DA CUMA NAMAZI FARZ DEĞİLİDR.

- CUMA NAMAZINA GİTTİĞİ TAKDİRDE, KİŞİNİN ÖNEMLİ BİR ZARARA VEYA SIKINTIYA  UĞRAMASINA YOL AÇACAK ÇOK ŞİDDETLİ  YAĞMUR BULUNMASI , HAVANIN ÇOK SICAK VEYA SOĞUK  OLMASI VEYA YOLUN AŞIRI  ÇAMURLU OLMASI GİBİ DURUMLARDA CUMA NAMAZI YÜKÜMLÜLÜĞÜ DÜŞER.

- CUMA NAMAZINA GİTTİĞİ TAKDİRDE; MALI, CANI VEYA NAMUSUNUN TEHLİKEYE GİRECEĞİNE İNANAN KİMSEYE DE CUMA NAMAZI FARZ DEĞİLDİR.

- CUMA NAMAZININ FARZ OLMASI İÇİN , ERKEKLİK VE MAZERETSİZLİK ŞARTININ BULUNMASI GEREKTİĞİ HUSUSUNDA, FAKİHLER  GÖRÜŞ BİRLİĞİ İÇİNDEDİRLER. BUNDAN SONRAKİ ŞARTLARDA İSE, FAKİHLER ARASINDA  GÖRÜŞ FARKLILIKLARINA RASTLANIR.

- HÜR OLMAYAN KİMSELER YANİ KÖLELER VE ESİRLER; FAKİHLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE, CUMA NAMAZI İLE YÜKÜMLÜ DEĞİLDİR. ZAHİRİLER, TOPLUMSAL OLGUYU DİKKATE ALMADIKLARI İÇİN, CUMA NAMAZI KILMAK İÇİN HÜR OLMA ŞARTINI ARAMAMIŞLARDIR.

- HAPİSTE OLAN KİŞİLERİN , CUMA NAMAZI  KILMALARINA, FİZİKİ ŞARTLAR VE BAZI İMKANLARIN  EKSİKLİĞİ DIŞINDA BİR ENGEL BULUNMAMAKTADIR.

- MAHPUSLARIN CUMA NAMAZI KILABİLMELERİ İÇİN , FİZİKİ ŞARTLARIN  HAZIRLANMASI VE GEREKLİ DÜZENLEMELERİN YAPILMASI İSTENEBİLİR.

- CUMA NAMAZININ  KILINACAĞI YERİN  HERKESE AÇIK OLMAASI (İZNİ AMM) ŞARTI, ÖZEL DURUMUNDAN DOLAYI HAPİSHANEYİ İÇİNE ALMAZ.

- FAKİHLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞUNA GÖRE, CUMA NAMAZININ VACİP OLMASI İÇİN , KİŞİNİN CUMA NAMAZI  KILINAN YERDE İKAMET EDİYOR OLMASI GEREKİR.

- CUMA NAMAZI, DİNEN YOLCU SAYILAN  (SEFERİ) KİMSELERE FARZ DEĞİLDİR.

- ZÜHRİ VE İBRAHİM  NEHAİ GİBİ BAZI MÜCTEHİDLERE GÖRE, YOLCU SEYİR HALİNDE İKEN DEĞİL DE, CUMA NAMAZI  KILINAN YERDE KONAKLAMIŞ HALDE İKEN, ORADA KALDIĞI SÜRECE CUMA NAMAZI  KILMAKLA YÜKÜMLÜDÜR.

- ZAHİRİLERE GÖRE İSE; CUMA NAMAZI YOLCULARA DA FARZDIR.

- CUMA NAMAZININ SIHHAT ŞARTLARI;

1- VAKİT,

2- CEMEAT,

3- ŞEHİR,

4- CAMİİ,

5- İZİN,

6- HUTBE.

- CUMA NAMAZI, HANBELİLERİN DIŞINDAKİ MÜCTEHİDLERE GÖRE, CUMA GÜNÜ ÖĞLE NAMAZI VAKTİNDE KILINIR. ÖĞLE NAMAZININ VAKTİNDEN ÖNCE VEYA SONRA KILINMASI, SAHİH DEĞİLDİR.

- HANBELİLERE GÖRE İSE, CUMA NAMAZI , CUMA GÜNÜ GÜNEŞİN BİR MIZRAK  BOYU  YÜKSELMASINDEN İTİBAREN ÖĞLE NAMAZININ VAKTİ  ÇIKINCAYA KADAR KILINABİLİR.

- CUMA NAMAZI, ANCAK CEMEATLE KILINAN BİR NAMAZ OLUP, MÜNFERİDEN YANİ TEK BAŞINA KILINAMAZ. 

- DİĞER FARZ NAMAZLARDA İMAMLA BİRLİKTE  “BİR” KİŞİNİN (İMAM + 1 CEMEAT) BULUNMASI , CEMEAT İÇİN YETERLİ OLDÜUĞU HALDE, CUMA NAMAZINDA CEMEAT  OLABİLMEK İÇİN  DAHA FAZLA  KŞİNİN BULUNMASI , YANİ  CEMEATİ OLUŞTURANLARIN  BELLİ BİR SAYININ  ALTINDA OLMMASI GEREKİR.

- HANEFİ MEZHEBİNDE, İMAM EBU HANİFE VE İMAM MUHAMMEDE GÖRE, CUMA  NAMAZI İÇİN  İMAMIN DIŞINDA  EN AZ ÜÇ  ( İMAM + ÜÇ CEMEAT) KİŞİNİN DAHA BULUNMASI ŞARTTIR. BUNLAR ( BU ÜÇ KİŞİ), YOLCU VEYA HASTA DA OLSALAR, BU ŞART YERİNE GELMİŞ SAYILIR.

- EBU YUSUFA GÖRE İSE; İMAMIN IŞINDA  EN AZ  İKİ ( İMAM + İKİ CEMEAT) KİŞİNİN BULUNMASI GEREKİR.

- CUMA NAMAZININ GEÇERLİ OLMSI İÇİN ,  CEMEATİN SAYISI ; İMAM EBU HANİFEYE GÖRE EN AZINDDAN “BİRİNCİ REKATIN SECDESİNE KADAR” ARANILAN  ASGARİ SAYININ ALTINA DÜŞMEMELİ, HİÇ DEĞİLSE BU SÜRE İÇİNDE  İMAMLA BİRLİKTE  HAZIR OLUMALIDIR.

- EBU YUSUF VE MUHAMMEDE GÖRE İSE; İFTİTAH TEKBİRİ ALININCAYA KADAR; ZÜFERE GÖRE İSE “İKİNCİ REKATTAN SONRA TEŞEHHÜT MİKTARI  OTURUNCAYA KADAR” HAZIR BULUNULMALIDIR

- CEMEATİ OLUŞTURAN KİŞŞİLER, DAHA ÖNCE DAĞILIRSA, CUMA NAMAZI GEÇERSİZ OLUR.  YENİ BAŞTAN  ÖĞLE NAMAZINI  KILMAK GEREKİR.

- ŞAFİYE GÖRE İSE; BİR YERDE CUMA NAMAZI  KILABİLMEK İÇİN; AKILLI  (AKİL),  BÜLÜĞA ERMİŞ (BALİĞ), HÜR, ERKEK, MUKİM VE  ORAYA YERLEŞMİŞ OLAN  EN AZ “KIRK”  YÜKÜMLÜNÜN BULUNMASI ŞARTTIR. (İMAM + 39 CEMEAT).

- BUNA GÖRE; BİR YERDE KIRK KİŞİ BULUNSA DA, BU KIRK KİŞİDEN BİR KISMI  KÖLE, KADIN VEYA YOLCU OLSA, YADA TİCARET VEYA ÖĞRENİM  GÖRME GİBİ BİR AMAÇLA ORADA BULUNUYOR OLSALAR, BU KİMSELERDEN  OLUŞAN KIRK KİŞİ İLE CUMA NAMAZI KILINAMAZ. AYRICA BU KIRK KİŞİNİN HEPSİ VEYA BİR KISMI , YAZIN VEYA KIŞIN yada  HER İKİ MEVSİMDE GÖÇ EDEN GÖÇEBELERDEN OLUŞUYORSA, BU DURUMDA DA, CUMA NAMAZI EDA EDİLEMEZ. HATTA BU KIRK KİŞİNİN İÇİNDE “FATİHA SURESİNİ OKUYAMAYAN BİR ÜMMİ” BULUNSA, BU KİMSE SAYIDAN DÜŞÜLÜR VE BU DURUMDA  SAYI KIRKTAN AŞAĞIYA İNDİĞİ İÇİN , BU KİMSELERLE DE CUMA NAMAZI SAHİH OLMAZ. ANCAK FATİHA SURESİNİ OKUMAYI ÖĞRENMEK İÇİN  GAYRET GÖSTERDİĞİ HALDE  BUNU HENÜZ BAŞARAMAMIŞ KİMSELER, SSAYIYA DAHİL EDİLİR.

- CUMA NAMAZINI KILDIRAN KİŞİNİN YOLCU OLMASI DURUMUNDA, KENDİ DIŞINDA KIRK KİŞİNİN BULUNMASI GEREKİR.  NAMAZIN HERHANGİ BİR BÖLÜMÜNDE VEYA HUTBE ESNASINDA SAYI, KIRKTAN AŞAĞIYA DÜŞERSE NAMAZ FASİT OLUR.HANBELİLERİN GÖRÜŞÜ DE, ŞAFİ MEZHEBİNİN GÖRÜŞÜ GİBİDİR.(BUKONUDA ŞAFİİ =HANBELİ)

-

0 Yorum :: Yorum Yaz

 

FIKIH99-FLASDİSK-EK

-* İMAMA UYANIN HALLERİ*

- NAMAZI YALNIZ KILANA MÜNFERİT, İMAMA UYARAK KILANA MUKTEDİ DENİR.

- İMAMA UYAN KİŞŞİ (MUKTEDİ) İÇİN ÜÇ AYRI DURUM SÖZ KONUSU OLABİLİR.

- İMAMA UYAN KİŞİ;

1- MÜDRİK,

2- LAHİK,

3- MESBUK DUR.

- MÜDRİK: İDRAK ETMİŞ,  YETİŞMİŞ, KAVUŞMUŞ, NAMAZI TAMAMEN İMAMLA BİRLİKTE KILAN KİMSEYE MÜDRİK DENİR.

- İMAMA, EN GEÇ BİRİNCİ REKATIN RÜKUUNDA YETİŞEN  KİMSE, O REKATA YETİŞMİŞŞ SAYILIR VE MÜDRİK ADINI ALIR.

- İFTİTAH TEKBİRİNİ ALMIŞ VE İMAM RÜKUDA İKEN KENDİSİ RÜKUYA VARMIŞ İSE O REKATI TAM KILMIŞ SAYILIR.

- NAMAZI CEMEATLE KILMANIN ECRİ, TEK BAŞINA KILMAKTAN 27 DERECE DAHA FAZLA  OLDUĞU İÇİN ŞU DURUMLARDA  TEK BAŞINA  KILINAN NAMAZ  BIRAKILARAK İMAMA UYULUR. :

1- BİR KİMSE TEK  BAŞINA BİR FARZ NAMAZI KILMAYA BAŞLADIKTAN SONRA , BULUNDUĞU YERDE O FARZ  CEMEATLE KILINMAYA BAŞLANSA, TEK BAŞINA KILAN  EĞER HENÜZ  SECDEYE VARMAMIŞ İSE NAMAZI HEMEN KESEREK İMAMA UYAR. CEMEATE MUHALEFET GÖRÜNTÜSÜ VERMEMEK İÇİN  BÖYLE DAVRANMASI MÜSTEHAB SAYILMIŞTIR.  BU DURUMDA, SELAM VERMESİNE DE GEREK YOKTUR.EDEBEN SAĞ TARAFA SELAM VERMESİ  UYGUN OLUR DİYEN  DE VARDIR.

2- TEK BAŞINA KILDIĞI NAMAZDA SECDEYE VARMIŞ İSE  BAKILIR;

A- EĞER KILDIĞI NAMAZ SABAH VE AKŞAM NAMAZI İSE  YİNE BIRAKILIR VE İMAMA UYAR.  FAKAT BUNLARIN İKİNCİ REKATI İÇİN SECDEYE VARMIŞ İSE ARTIK BIRAKMAYIP  NAMAZI KENDİSİ TAMAMLAR VE SELAM VERDİKTEN SONRA  CEMEAT DEVAM EDİYOR BİLE OLSA İMAMA